спирттер презентация

Спирттер

Танатарова Аружан

​Шығу тари

​Алкоголь сөзі арабтардан шыққан. الكحل (al-kuḥl) - "ұнтақты сурьма". Бұл ұғым химиялық заттарды қалпына келтірудің алхимиялық әдісінен "ұнтаққа" дейін пайда болады, ол болжанған заттың таза мәні болып табылады.

​Номенклатурасы

​Спирттердің рационалды номенклатурасы оларды осы жағдайда КАРБИНОЛ деп аталатын СН₃ОН метанолының туындылары ретінде қарастырады: диметилкарбинол (CH₃)₂СНОН, трифенилкарбинол (C₆H₅) ₃СОН.

​Ашылу тарихы

• ​Б.з.д 8000 жыл бұрын жемістердің әсерімен таныла бастады. Ал ашыту арқылы- жеміс пен балдан этанол бар сусын алды.

• ​Алғаш рет араб химигі Ар- Разид шараптың құрамнан алкаголь алды.

• ​Алғаш рет Ресейге 1836 жылы, Генуа халқы аква-витта деген атпен алкаголь алып келд.

• ​1661 жылы Роберт Бойль ағаш айдау арқылы метанолды ашты.

Адам ағзасындағы спирттердің метаболизмі​

​Төменгі спирттердің ішінде физиология тұрғысынан этанол үлкен қызығушылық тудырады. Адам ағзасында этанол табиғи метаболит болып табылады және әдетте қанда өте төмен концентрацияда болады. Сондай-ақ, этанол ағзаға тамақпен бірге түсуі мүмкін. Адам ағзасындағы Этанол негізінен бауырда метаболизденеді. Цитозол ферментінің әсерінен алкогольдегидрогеназа этанол ацетальдегидке тотығады, содан кейін митохондриялық альдегиддегидрогеназа ацетатқа айналады. Ұсынған микросомальді этанол-тотықтырғыш жүйе де екінші роль атқарады. Қандағы алкогольдің жоғары концентрациясында ферменттер ацетальдегидтің ацетатқа оксилденуіне қарсы тұра алмайды, ал организмде ацетальдегидтің жинақталуы байқалады, ол этанолға қарағанда 10-30 есе улы, соның арқасында организм уланады, деп атауға болады.

​Тотығу процесі

​Әр түрлі тотықтырғыштардың әсерінен бастапқы спирттер альдегидтерге, содан кейін карбон қышқылдарына тотығады, ал альдегидтердің түзілу сатысында реакцияны тоқтатуға болады, олардың одан әрі тотығуына жол бермейді, тек арнайы реагенттерді қолдану арқылы жүзеге асырады.

Екінші спирттер кетондарға дейін тотығады. Реакция әдетте Джонс реагентінің (CrO3—күкірт қышқылы) әсерінен жүзеге асырылады. Кетондардың одан әрі тотығуы көміртегі қаңқасының бұзылуымен қатаң жағдайларда ғана жүреді.

Үшінші спирттер көміртегі қаңқасының бұзылуымен өте қатал жағдайда ғана тотығады.

​Медицинада маңызы

​Медициналық мақсатта қолданылатын негізгі алкоголь-этанол. Ол сыртқы антисептикалық және тітіркендіргіш ретінде компресс пен сүрту үшін қолданылады. Этил спирті әртүрлі тұнбаларды, ерітінділерді, сығындыларды және басқа да дәрілік формаларды дайындау үшін кеңінен қолданылады.

Алкогольді дәрі ретінде қолдану соншалықты байқалмайды, алайда гидроксил тобының ресми болуына байланысты көптеген препараттарды органикалық қосылыстардың қарастырылатын класына жатқызуға болады. Мысалы, 2000 жылы АҚШ-тың ең маңызды 10 рецептуралық препараттарының тізімінде 6-шы орынды гидроксил тобы бар альбутерол алады