Pan Tadeusz

Pan Tadeusz

czyli ostatni zajazd na Litwie

​Historia szlachecka z roku 1811 i 1812

​we dwunastu księgach wierszem

​Adam Mickiewicz

O czym jest Pan Tadeusz?

​-

O czym jest Pan Tadeusz?

​- schyłkowy okres sarmacki, szlachecki

​- dawne tradycje a nowa moda

​- oczekiwanie na wolność

​- zemsta i przebaczenie

​- spory pomiędzy rodami

​- wątki romantyczne

​- patriotyzm, emigracja

​Plan wydarzeń

​Plan wydarzeń

​Księga I Gospodarstwo

1. Do Soplicowa przyjeżdża z Wilna Tadeusz. W swoim dawnym pokoju spotyka Zosię.

2. Uczta w starym zamku. Sędzia daje wykład na temat zasad dobrego wychowania.

3. Do Sędziego przychodzi ks. Robak prawdopodobnie z tajemniczymi wiadomościami.

Księga II Zamek

1. Przygotowania do polowania.

2. Klucznik Gerwazy opowiada Hrabiemu historię zamku (wersja wydarzeń Gerwazego na temat historii miłości Jacka Soplicy i Ewy oraz zabójstwa Stolnika).

3. Śniadanie, flirty Tadeusza z Telimeną, opowieści damy o Petersburgu, dalszy ciąg kłótni Asesora z Rejentem.

4. Postanowienie o wyprawie na grzyby.

​

Księga III Umizgi

1. Hrabia spotyka Zosię karmiącą ptactwo - jest zachwycony jej urodą.

2. Grzybobranie, Telimena odchodzi do „Świątyni dumania”. Tadeusza podąża za nią.

3. Sędzia rozmawia z Telimeną o planach ożenienia Tadeusza z Zosią: "serce nie sługa".

4. Nadchodzi Hrabia, a potem Tadeusz, rozmawiają z Telimeną, Tadeusz dostaje klucz.

​

Księga IV Dyplomatyka i łowy

1. Polowanie. Rozmowy w karczmie Jankiela - Robak opowiada o Napoleonie, radzi szlachcie się przygotować,

2. Przygoda na polowaniu - niedźwiedź atakuje Hrabiego, na szczęście stojący w pobliżu Robak celnie strzela, ratując Hrabiemu życie.

3. Uczta z litewskim bigosem, Wojski opowiada historię Domejki i Dowejki.

Księga V Kłótnia

1. Matrymonialne plany Telimeny (Tadeusz, czy Hrabia?).

2. Tadeusz olśniony Zosią, Telimena jest w rozpaczy.

3. Kolacja w zamku. Tadeusz w rozterce (odkrywa defekty urody Telimeny i widzi jak Hrabia i Zosia wesoło rozmawiają).

4. Zjawia się Gerwazy (dawny sługa Horeszków), zawstydza Hrabiego, który brata się z Soplicami, obraża Sędziego, rozpoczyna się regularna bitwa. Goście w popłochu opuszczają zamek. Gerwazy doradza Hrabiemu zorganizowanie zajazdu.

Księga VI Zaścianek

1. Sędzia i Protazy przygotowują pozew sądowy. Robak zawiadamia Sędziego, że zbliżają się wojska Napoleona, radzą jak się przygotować na ich przyjęcie (powstanie na Litwie).

2. Zaścianek dobrzyński i jego mieszkańcy (przywódca Maciek nad Maćkami).

​

Księga VII Rada

1. W domostwie Maćka odbywa się rada, w jaki sposób przygotować Litwę.

2. Pojawia się Gerwazy, który wykorzystując wojownicze nastroje mieszkańców zaścianka, rzuca hasło zajazdu na Soplicowo.

3. Rozgniewany Maciek nad Maćkami wyprasza całe towarzystwo. Mimo to decyzja zajazdu już zapadła.

​

Księga VIII Zajazd

1. Robak wyznaje Sędziemu, że jest jego bratem, i odkrywa mu swój plan zorganizowania powstania, który niszczy Gerwazy.

2. Tadeusz pragnie wyjechać, jest zakochany w Zosi, ma wyrzuty sumienia z powodu Telimeny, odbywa z nią burzliwą rozmowę.

3. Zajazd na dwór Sopliców - wielka bitwa, uczta zwycięzców na zamku.

   ​

Księga IX Bitwa

1. Przybywają Moskale.

2. Podstęp Robaka. Major Płut zaleca się do Telimeny, Tadeusz jej broni. Dobrzyńscy uwolnieni. Rozpoczyna się walka, Robak zostaje ciężko ranny.

​

Księga X Emigracja, Jacek

1. Litwini biorący udział w walce postanawiają opuścić Soplicowo i dołączyć do polskiego wojska.

2. Hrabia czule żegna Telimenę. Tadeusz i Zosia wyznają sobie miłość. Pożegnanie.

3. Robak ujawnia swoje prawdziwe nazwisko. Gerwazy mu przebacza. Jacek umiera.

Księga XI Rok 1812

1. Wojska Napoleona wkraczają na Litwę. W Soplicowie przebywają generałowie: Dąbrowski, Kniaziewicz, Małachowski, Giedrojć, Grabowski.

2. Poranna msza i rehabilitacja Jacka Soplicy.

3. Między Horeszkami a Soplicami dochodzi do zgody.

4. Zaręczyny Zosi i Tadeusza, Asesora i Tekli Hreczeszanki, Rejenta i Telimeny.

   ​

Księga XII Kochajmy się

1. Staropolska uczta, koncert Jankiela na cymbałach. Polonez.

​Co tu się dzieje?

1. Wątek miłosny​

​

• ​Tadeusz - Telimena - Hrabia - Zosia

• ​Jacek - Ewa - matka Tadeusza - kasztelan

​

​III, 654 - umizgi w Świątyni Dumania

​V, 340 - rozkminy przy uczcie

​VIII, 480 - rozmowa Tadeusza i Telimeny

​

​"Bo serce nie jest sługa, nie zna, co to pany,

​I nie da się przemocą okuwać w kajdany" (III, 490)

​Co tu się dzieje?

1. Wątek miłosny​

2. ​Spór o zamek

​

​Horeszkowie (Hrabia i Gerwazy) vs Soplicowie (Sędzia i inni)

​- kłótnia

​- zaścianek

​- wkraczają Moskale

​Co tu się dzieje?

1. Wątek miłosny

2. ​Spór o zamek

3. ​Historia ks. Robaka

​

​Od Jacka Soplicy do bohatera narodowego? (X)

​Co tu się dzieje?

1. Wątek miłosny

2. ​Spór o zamek

3. ​Historia ks. Robaka

4. ​Wątek narodowo-wyzwoleńczy

​

​Szlachta a ruchy wyzwoleńcze

​Napoleon i Dąbrowski

​Zakończenie - pozytywne?

​Uwłaszczenie chłopów

​Co tu się dzieje?

1. Wątek miłosny

2. ​Spór o zamek

3. ​Historia ks. Robaka

4. ​Wątek narodowo-wyzwoleńczy

5. ​Tradycje szlacheckie, wspominki

​

​Dom Sędziego - I, 23

​Uczty - I, 210

​Polowania - IV, 566

​Zajazdy

​Pojedynki

​Ostatni...

​"Marząc i kończąc pacierz wieczorny, pomału

​usnął ostatni w Litwie Woźny trybunału." (I, 890)

​

​"Szlachcic to był, służący dawnych zamku panów,

​Pozostały ostatni z Horeszki dworzanów [Gerwazy]" (II, 153)

​

​"Ostatni Stolnik, pan mój, miał takie przysłowie" (II, 194)

​

​"Knieje! do was ostatni przyjeżdżał na łowy

Ostatni król, co nosił kołpak Witoldowy,

Ostatni z Jagiellonów wojownik szczęśliwy,

I ostatni na Litwie monarcha myśliwy." (IV, 19)

​Ostatni...

​"Wyszedł wreszcie ujrzawszy, że było po bitwie.

Taki miał koniec zajazd ostatni na Litwie." (VIII, 766)

​

​Ostatnia uczta staropolska (XII)

​

​"Ach to może ostatni! patrzcie, patrzcie młodzi,

Może ostatni, co tak poloneza wodzi! [Podkomorzy]" (XII, 798)

​

Kim jest narrator?

​- za czym tęskni?

​- w jakiej jest sytuacji?

Kim jest narrator?

"Dziś piękność twą w całej ozdobie

Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.

Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy

I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy

Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!

Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem

(Gdy od płaczącej matki, pod Twoją opiekę

Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę;

I zaraz mogłem pieszo, do Twych świątyń progu

Iść za wrócone życie podziękować Bogu),

Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono."

Kim jest narrator?

"I ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem,

​A com widział i słyszał, w księgi umieściłem." (XII, 862)

​

​"O tymże dumać na paryskim bruku,

Przynosząc z miasta uszy pełne stuku,

Przeklęstw i kłamstwa, niewczesnych zamiarów,

Zapóźnych żalów, potępieńczych swarów?…

Biada nam zbiegi, żeśmy w czas morowy

Lękliwe nieśli za granicę głowy!" (Epilog)

Kim jest narrator?

"Chciałem pominąć, ptak małego lotu,

Pominąć strefy ulewy i grzmotu,

I szukać tylko cienia i pogody:

Wieki dzieciństwa, domowe zagrody…" (Epilog)

​

"Dziś dla nas, w świecie nieproszonych gości,

W całej przeszłości i w całej przyszłości,

Jedna już tylko dziś kraina taka,

W której jest trochę szczęścia dla Polaka:

Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie

Święty i czysty jak pierwsze kochanie,

Niezaburzony błędów przypomnieniem,

Niepodkopany nadziei złudzeniem" (Epilog)

Open Ended

Kim jest narrator i dlaczego napisał "te księgi"?

​Kto jest głównym bohaterem epopei?

​Tadeusz? Jacek? Napoleon?

​

​Jaka jest szlachta w Panu Tadeuszu?

Open Ended

Streść historię Jacka Soplicy

​Eko wątki?

​Opisy przyrody

​

​LAS - III, 530

​

​Zwierzęta

​​IV, 505

​V, 782

​

Test z treści​

https://klp.pl/pan-tadeusz/test-5.html

​

​Test z problematyki

​https://klp.pl/pan-tadeusz/test-6.html

Motywy literackie

​Jakie motywy literackie (przydatne np. w rozprawce) dostrzegasz w Panu Tadeuszu?

​Interpretacja porównawcza

​Wątki narodowo-wyzwoleńcze w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza i Weselu Stanisława Wyspiańskiego