Termen en technieken in Theater - DEEL 1

Termen en technieken in theater - DEEL 1

By PH LEFIEF

Multiple Choice

Wat is het meest juiste antwoord?

Om de theatervoorstelling bij te wonen, begaven we ons naar een:

• polyvalente

  zaal

• theaterzaal

• schouwburg

• cultureel centrum

gemeentelijke infrastructuur met lokalen waar culturele activiteiten worden georganiseerd.

​

cultuurcentrum is een synoniem

cultureel

centrum​

In Nederland kan je met 'theater' ook naar een filmzaal verwijzen.

theaterzaal

​Alle gebouwen waar levende

voorstellingen worden gehouden

voor een levend publiek.​

Een multifunctionele zaal, geschikt voor uiteenlopende activiteiten.

​

Een toneelvoorstelling kan in een polyvalente zaal plaats vinden.

​polyvalente

zaal​

​

Een gebouw dat door middel van allerlei technische en logistieke voorzieningen is uitgerust voor het vertonen en bijwonen van theater, optreden, performances en andere soorten voorstellingen.

​

Het is gebouwd volgens veel van de "klassieke principes"

​

​

Een schouwburg is dus geen synoniem voor een 'oud' theatergebouw.

schouwburg

Volgens de moderne opvatting beschikt een "Klassieke" schouwburg over: (de belangrijkste)

​

• Lijsttheater met o.a. een voordoek

• Toneeltoren

• Orkestbak

• Balkon (in vrijwel alle gevallen)

​

​

​

deze begrippen leggen we straks uit

schouwburg

Multiple Choice

Is elke schouwburg dus ook een theater?

• ja

• nee

Multiple Choice

Zou er een Engelse of Franse vertaling bestaan van het woord 'schouwburg'?

• ja

• neen

schouwburg: een uniek Nederlands woord...

In Frankrijk en Groot Brittannië bestaat er vrijwel geen vervangend woord voor schouwburg. Daar heet alles "theatre" dan wel "théatre". Alleen het Engelse "playhouse" komt enigszins in de buurt van ons woord Schouwburg.

​

Etymologisch wordt verondersteld dat het woord schouwburg afstamt van 'schouwspel'.

​

​Zelfs in het Nederlands is er geen eensluidendheid over een heldere definitie van het woord schouwburg. In woordenboeken wordt vaak verwezen naar 'theater' als verklaring.

schouwburg: een uniek Nederlands woord...

Het begrip 'schouwburg' is vermoedelijk ontstaan 17de eeuw. De grote, prestigieuze stadstheaters werden vanaf dan zo genoemd. Deze stadstheaters waren bijzonder rijkelijk ingericht. Groot en pronkerig, zo onderscheidden de schouwburgen zich van de overige theaters.

Brugge

Knokke

Welke gelijkenis zie je?

waarom die voorkeur voor rood?

Multiple Choice

Waarom die voorkeur voor rood?

• Stof en vuil zijn minder zichtbaar.

• Het oogt erg chic.

• Rood is het eerste kleur dat verdwijnt bij verduisteren.

• Het is een koninklijke kleur. cfr.: koninklijke stadsschouwburg

Volgens de moderne opvatting beschikt een "Klassieke" schouwburg over: (de belangrijkste)

​

• Lijsttheater met o.a. een voordoek

• Toneeltoren

• Orkestbak

• Balkon (in vrijwel alle gevallen)

​

​

​

schouwburg

Multiple Choice

Wat betekent 'lijsttheater'?

• Wanneer het podium hoger is dan de eerste rijen in de zaal en er een lijst van wanden omheen zit, zodat het toneel eruit ziet als een schilderij.

• Wanneer er een continue programmatie is van voorstelling, een lijst als het ware.

• Wanneer er een groep medewerkers op de vaste loonlijst van de organisatie staan.

• Dit heeft te maken met ordening van stoelen met een systeem van cijfers en letters.

Het begrip lijsttoneel kan gezien worden als een pars pro toto voor het begrip lijsttheater. Concreet spreekt men dan over de omlijsting van de opening van het podium, zoals in veel traditionele schouwburgzalen het geval is. Deze omlijsting is bedoeld om de scheiding aan te geven tussen spelers en publiek. Het publiek kijkt naar het podium als naar een schilderij.

​

Vanaf de 17e eeuw tot het begin van de 20ste eeuw werden schouwburgzalen zo gebouwd. Dit paste bij de illusionistische manier van theater maken, een duidelijke scheiding tussen de werkelijkheid op het podium en de werkelijkheid in de zaal.

​

Lijsttheater

De lijst om het toneel staat voor de vierde wand: de imaginaire wand die traditioneel spelers en publiek scheidt. Vanaf de 20ste eeuw echter ontwikkelen zich nieuw opvattingen over de wijze van theatermaken en proberen theatermakers deze vierde wand te doorbreken, waaruit de ontwikkeling van de vlakke vloerzaal voortkomt, waarin geen sprake meer is van een scheiding tussen publiek en spelers door middel van een omlijsting.

​

In het hedendaagse theater houden de meeste theatermakers en gezelschappen de afstand tot hun publiek juist graag zo klein mogelijk.

​

Lijsttoneel

Multiple Choice

Is de Knokse schouwburg een lijsttheater?

• ja

• nee

Multiple Choice

Waarvoor dient een toneeltoren?

• Dit is het trappenhuis in een theater.

• Die wordt gebruik om decorstukken in op te hangen.

• Een zaal met niveauverschillen met lagere en hogere plaatsen.

• De plaats waar klank en licht bediend worden.

Een toneeltoren is vaak twee keer zo hoog als de maximale opening van de toneelopening. Deze grote hoogte is van belang om decorstukken, belichting en doeken zo hoog te kunnen hijsen dat deze niet meer in het zicht hangen. Hiertoe wordt hijsmechanisme gebruikt.

Ook bevinden zich in de toren zogenaamde rondgangen, die de technici de mogelijkheid geven om de techniek gemakkelijk af te kunnen stellen.

Om te voorkomen dat het aanwezige publiek aan de zijkanten in de toneeltoren kan kijken, wordt gebruikgemaakt van afstopping. Dit zijn nachtblauwe of zwarte doeken die het zicht blokkeren. Daarnaast bevinden zich boven het toneel zogenaamde friezen, lange smalle doeken, die het zicht naar boven blokkeren. Om doorkijk naar achter tegen te gaan hangt hier een fond.

​

De toneeltoren

​Merk op: de verhouding in grootte van de toneeltoren t.o.v. het hele gebouw.

​

Scharpoord​

Multiple Choice

Wat is de trekzijde van de toneeltoren?

• De kant bij de ingang waar er veel tocht kan ontstaan.

• De kant van het podium waarlangs de acteurs meestal van de scene gaan.

• De kant waar alle kabels uit de toneeltoren samenkomen.

• De rechterzijde, het tegenovergestelde van de duwzijde langs links.

In de toren bevinden zich verschillende trekken (staalkabels of touwen waaraan decors of doeken kunnen worden gehangen). Alle trekken lopen boven in de toren via katrollen, deze ruimte van de toren heet de rollenzolder. Deze kabels komen bij elkaar op een centraal punt, waardoor deze zijde van de toren de trekzijde wordt genoemd.

​

​Some text here about the topic of discussion.

De trekzijde

Multiple Choice

De orkestbak bevindt zich:

• achter het podium

• voor het podium

• links van het podium

• rechts van het podium

Multiple Choice

Wanneer de orkestbak wordt gebruikt, zal het podium doorgaans:

• kleiner zijn

• groter zijn

• dieper zijn

• gewoon hetzelfde blijven

De orkestbak is bij een muzikale toneeluitvoering (opera, operette, musical) de plaats waar het orkest zit. Er is ruimte voor een volledig symfonieorkest, bestaande uit tientallen musici.

Het is een verlaagde plaats tussen het toneel en het publiek - de toeschouwers kijken dus over de orkestbak heen. Toeschouwers op de hogere zitplaatsen kunnen in de orkestbak kijken. Soms bevindt de orkestbak zich gedeeltelijk onder het toneel.

Als de orkestbak niet nodig is, kan die in de meeste zalen aan het zicht worden onttrokken. Dit gebeurt door hem af te dekken, of door de vloer van de orkestbak omhoog te schuiven tot zaal- of podiumniveau. Er is dan plaats voor een groter toneel of meer stoelen.

Cultuurcentrum Brugge: soundtrack door Chaos Generator bij de cultfilm 'Mortal Combat'.

​Maar muzikanten kunnen ook op het podium staan.

Cultuurcentrum Brugge: soundtrack door Chaos Generator bij de cultfilm 'Mortal Combat'.

​Maar muzikanten kunnen ook op het podium staan.

​EINDE DEEL 1 Termen en technieken in Theater