təhsilin fəlsəfi cərəyanları

təhsildə fəlsəfi cərəyanlar

​

təhsildə 5 fəlsəfi cərəyan mövcüddür

​1.•İdealizm

2.Realizm

3.Naturalizm

4.Pragmatizm

5.​•Ekzistensializm

​

Kərimli Fərrux

İdealizm

—İdealizm,kainatda mövcud olan hər şeyin insan düşüncəsinin məhsulu olduğunu və düşüncə xaricində hər bir şeyin aldadıcı olduğunu müdafiə edən fəlsəfi cərəyandır

—Bu cərəyanın əsasını qədim yunan filosofu Platon qoymuşdur

—Idealizmə görə duyğu orqanları aldadıcıdır,insan ağlı və düşüncəsi ilə qərar verməyi bacarmalıdır.

—Əşyalar,ətraf aləm ancaq bizim varlığımız olduğu müddətcə vardır.​

Fərrux Kərimli

¨  İdealist təlim fəlsəfəsi uşaqların xarakter təliminə,bədən təliminə,estetik və fəlsəfi təliminə yer verir.

¨İdealistlərə təlim insanları yaxşılığa,doğru olana və gözəlliyə aparacaq bir yol olmalıdır.

¨  İdealist təlim mühazirə, sual-cavab, əzbərləmə kimi tədris üsul və vasitələrindən istifadəni məqsədə uyğun hesab edir.

¨  İdealist təlim fəlsəfəsinin məşhur nümayəndələri Emanuel Kant,Hegel,Fichte  və Schellingdir.

Fərrux Kərimli

—İ.Kanta görə İnsan təbiətin ən möcüzəli yaradılışıdır. O hesab edirki Ağıl sahibi olan insan  anadangəlmə bacarıqlarını düzgün və sistemli  formada işlədərək özünü mükəmməl formada inkişaf etdirə bilər.

—Təlim və inkişaf sırf  əxlaqi dəyərlər üzərində yox,təcrübə və sınaqla sıx bağlıdır

—Təlimdə inkişafa nail olmaq üçün bu sahədə  mütləq bacarıqlı və səriştəli  şəxslər fəaliyyət göstərməlidir.

​

 

İmmanuel Kant

Fərrux Kərimli

Fərrux Kərimli

—Kantın təlim fəlsəfəsinin əsasını Praktik təlim tutur .Praktik təlim  3 hissədən ibarətdir.Bacarıq,bilik və əxlaq.

—Bacarıq fərdin qabiliyyət və davranışlarını artırılmasına.....

—Bilik fərdin öz məqsədinə çatması üçün praktik bilikləri əldə etməsinə......

—Əxlaq isə onun yaxşı davranışının,verilən tapşırığa olan münasibətinin formalaşmasına kömək edir,

     Uşaqlarınıza verəcək ən dəyərli töfhəniz ağıldır,qalanını özləri əldə eləyə bilərlər

​

Fərrux Kərimli

Realizm

Realizm fəlsəfinin yaradıcısı qədim yunan filosofu Aristotel olmuşdur.

•Realizm xarici dünyada mövcüd olan hər şeyin  insan  şüurundan asılı olmayaraq mövcüd olması fikrinə əsaslanır.Bu fəlsəfəyə görə həqiqi bilik,doğruluğu müşahidə və təcrübələrlə sübut oluna bilən bilikdir.

​

Fərrux Kərimli

•Realist fəlsəfəyə görə Təlimin əsas məqsədi insan ağıl və şüurunu inkişaf etdirməkdir.Təlim prosesi şagirdlərin istəklərinə görə yox,həqiqi dünyanın reallığına görə aparılmalıdır

Realizm fəlsəfəsinin yaradıcısı Aristotel olmuşdur​

•Aristotlə görə təlim dövlətin maraqları və dövlətin təlimdən gözləntiləri əsasında aparılmalıdır.Eyni zamanda aristotelin realizm təlimində şagirdlərin ehtiyyacları nəzər alınaraq təlim verilməsi qeyd edilir

•Realizmə görə ,məktəb şagirdlərə bilikəri çatdırmalı  və eyni zamanda onalrı araşdırma aprmağaı sövq etməlidir.Bunun üçün məktəblərdə mütləq təcrübəli,bilikli və bacarıqlı müəllimlər olmalıdır

Fərrux Kərimli

•Realistlərə görə təlmdə riyaziyyat,biologiya,dil,musiqi,fizika mütləq öyrədilməlidir.Eyni zamanda şagird üçün məktəbdə əxlaqi tərbiyyənin vacibliyi vurğulayan realistlər hesab edirki,əxlaqi cəhətdən tərbiyə olunmaamış şəxs vəhşi heyvandan belə daha təhlükəlidir

Pragmatiz(faydaçılıq)

žPragmatizm XIX əsrdə İngiltərə və ABŞda ortaya çıxan,daha sonar Amerikanın milli fəlsəfəsi şəklinə  düşən fəlsəfi cərəyandır.Bu cərəyanın yaradıcısı Charles s,Piercedir.Daha sonra Wiliam James və Jonh Deweynin fəaliyyəti nəticəsində inkişaf edərək zənginləşmişdir.

žPragmatizm insan üçün faydalı olanların diqqətə  alındığı cərəyandır.İnsan daxil olmaqla dünya sürətlə dəyişir.Pragmatizm bu dəyişkənliyə uyğunlaşmaq üçün istifadə olunan bilən hər şeyin insan üçün yaralı olduğunu qəbul edən fəlsəfi cərəyanlardan biridir.

ž

Fərrux Kərimli

žPragmatik təlim fəlsəfəsinə görə Məktəb şagirdin həyata hazırlandığı yer deyil,həyatın özü olmalıdır.təlim şagirdi son nəticəni əldəı etməyə yönləndirməlidir.

žPragmatistlərə görə təlim həyatın gerçəklərinə uyğun qurulmalı,məktb həyatı demokratik prinsiplər əsasında formalaşmalıdır.

žPragmatizm cərəyanına görə müəllim şagirdlərin öyrənməsinə nəzarətdən etməkdən daha çox,rəhbərliyi həyata keçirməlidir.Müəllim şagirdin fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə almalı və təlimi bunun üzərində qurmağı bacarmalıdır.

žPragmatizmin ən parlak nümayəndələrindən biri John Deweydir.

ž

Fərrux Kərimli

John deWey və pragmatik təlim

žJohn Ddewey’ görə bir fikrin doğruluğu,o fikrin işə yaraması səviyyəsinə bağlıdır.İnsan tərəfindən söylənilən hər hansı fikir,bilik faydalıdırsa doğrudur.

žTəlim həyata hazırlıq deyil,həyatın özüdür deyən John DeWey ənənəvi təlimdən fərqli olaraq,təcrübə,sınaq edərək yaşamağı,öyrənməyi məqsədə uyğun hesab edirdi.Məktəbin hazır biliklərin,dərslərin verildiyi yer yox,şagirdin gündəlik həyatda qarşılaşdığı problemləri həll edə bilməsi üçün bilik və bacarıq verilən yer olduğunu söyləyirdi

žJohn DeWe təlim anlayışında təcrübə,problem həll etmə,demokratiklik,azadlıq,intizam və iş təlimi əsa planda özünü göstərir.

ž

Fərrux Kərimli

​•Təlim şagird məqsədli və demokratik olmalıdır

•Müəllim bilik verən,hər hansı məlumatı hazır şəkildə verən deyil,təbii ortamda bilik və bacarıq üçün şərait yaradan olmalıdır​

​•Şagird real həyatda qarşılaşdığı problemləri özü həll etməyə səy göstərməli,bacarıqlarını çevrənin tələblərinə uyğun inkişaf etdirməli

•Təlim şagirdin maraq və bacarıqlarına əsasən həyata keçirilməlidir​

​•Şagird bilavasitə ətraf mühitlə əlaqəli şəkildə tərbiyə edilməlidir

Ekzistensializm(Varoluşçuluq)

qEkzistensializm fəlsəfəsinin əsas məqsədi şəxsiyyətin azadlığıdır.Bu fəlsəfənin nümayəndələri hesab edir ki,insan həyatı boyunca verdiyi bütün qərarları özü verməlidir.Bu fəlsəfi baxış insanı yaradılış baxımından digər canlılardan fəqrləndirir,hər bir insanı özünə xas xüsusiyyətə malik olması ilə qiymətləndirir

qBu fəlsəfi cərəyanın təlimə gətirmək istədiyi nüans isə “Şagird azadlığıdır”.

qTəlim şagirdin özündə olan əsas xüsusiyyətlərini tanımasına xidmət etməli,məktəb proqramları “şəxsiyyətin inkişafına” xidmət etməlidir

qTəlim prosesində müəllimin əsas vəzifəsi şagirdin özünü tanımasına köməklik etməsidir​

Fərrux Kərimli