Yapay Zeka

By Nuray KAYACI

By Nuray KAYACI

Yapay Zeka

By Nuray KAYACI

https://youtu.be/xzHtgroQej0

​https://youtu.be/xzHtgroQej0 animasyon

By Nuray KAYACI

Görevleri yerine getirmek için insan zekasını taklit eden ve topladığı bilgilerle kendisini kademeli olarak geliştirebilen sistemler veya makineler anlamına gelir.​

By Nuray KAYACI

Yapay Zeka

By Nuray KAYACI

By Nuray KAYACI

​Zayıf (Dar) Yapay Zeka	​Güçlü Yapay Zeka
​Çamaşır makinası Kahve makinası Robot süpürge	​insan davranışları sergileme üzerine geliştirilen bir sistem İnsan davranışlarını

​Otomatik Öğrenme:

İnsanlar gibi makinalarda zaman içerisinde deneyim kazanıp sorunlara çözüm üretebilir

İnsana ait, yorgunluk, hafıza kaybı, depresyon gibi duygular makinalarda yer almaz.​

By Nuray KAYACI

​Yapay Zeka ve Eğitimde Gelecek Senaryoları

DOI: 10.26466/opus.911444

*

Münevver Çetin – Abdussamet Aktaş *

* Prof. Dr., Marmara Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İstanbul/Türkiye​

https://youtu.be/7devgjUP2pY​

By Nuray KAYACI

Yapılan çalışmalar neticesinde hızlı gelişim gösteren, edindiği yeni yeteneklerle hayatımızın her

alanında daha fazla yer edinmeye devam eden yapay zekanın, edineceği yeni yeteneklerle gelecekte hemen

hemen tüm mesleklerde insanı devre dışı bırakmasından endişe edilmektedir. Bu araştırmanın amacı

aynı endişeler ışığında yapay zekanın eğitimde yer alacağı senaryolar ortaya koyarak bu senaryoları

uzman görüşleri doğrultusunda incelemektir.​

​YAPAY ZEKA VE EĞİTİMDE GELECEK SENARYOLARI

​Yapay zekâ kavramının 1956 yılında McCarthy tarafından telaffuz edildi.

By Nuray KAYACI

​

​

Durumu bir uzman olarak ele alıp performans

üretme, olası problem çözümleri içerisinden çözüme en yakın tahmini yapma, insan ile doğal dil iletişimini sağlayabilme, şekilleri, yüzleri,özellikleri vb. otomatik olarak tanıma yeteneklerine sahip olduğu ifade edilmektedir.

By Nuray KAYACI

​Yakın gelecekte yapay zekânın, birçok işi üstlenerek insanlığın hayatını

kolaylaştıracağı ve günlük hayatta insandan daha fazla rol alacağı

beklenmektedir.

Bu durum bazı endişeleri de beraberinde getirmektetir. Bu

endişelerden bazıları; yapay zekanın hayatın her alanında yer almasıyla

birlikte toplayacağı verilerin akıbeti, bu verilere erişim imkânı olanların

kimler olduğu, toplanan veriler üzerinde ne tür işlemler yapılacağı ve

verilerin satılması gibi konulardır​.

​

By Nuray KAYACI

​

Eğitimde Yapay Zekâ :

Yapay zekânın eğitime entegrasyonu diğer alanlarla karşılaştırıldığında

henüz düşük seviyededir. Fakat alandaki gelişimin hızı düşünülürse

yakın gelecekte eğitimi oluşturan ana paydaşları etkilemesi

beklenmektedir. Bu etkilenmenin paydaşlara avantajlar sağlayabileceği

gibi beraberinde dezavantajlarda getirmesi muhtemeldir.

By Nuray KAYACI

By Nuray KAYACI

​Eğitimde yapay zekâ çalışmaları sadece öğrenmenin etkililiği ile sınırlı

kalmamakta eğitimin diğer alanlarında da aktif kullanılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.

By Nuray KAYACI

By Nuray KAYACI

​ Eğitimde Gelecek Senaryoları:

Senaryo 1: Sınıf Yönetiminde Yapay Zekâ:

Bu senaryoda öğretmenlik mesleği, diğer meslekler için öngörüldüğü gibi

yerini yapay zekâya bırakmaktadır. Bu durumda; öğrenciler ve velilerle

ilişkiler, ölçme değerlendirme uygulamaları, öğrenci devamsızlığı,

müfredat ve ders planı hazırlanması gibi beceriler gerektiren sınıf

yönetiminde yapay zekânın olası faydaları, senaryo dâhilinde oluşacak

endişeler ve senaryonun uygulanabilirliği sorgulanacaktır.​

​

By Nuray KAYACI

• ​ Öğretmen yerine yapay zekânın kullanımı, uyarlanabilirlik, bireyselleştirme, nitelikli karar verme, öğrencilerin öğrenme yöntemlerini, kavrama kabiliyetlerini ve konunun öğrenilme durumunu hızlıca tespit etme, öğrencilerin derse ve etkinliklere katılımı, insani duyguların sınıf yönetimine karışmaması gibi açılardan faydalar sağlayabilir.

• Diğer taraftan Edwards ve Cheok’a (2018) göre yapay zekânın öğretimsel sunum, kişilik,pedagojik yaklaşım, hareket sistemi ve duygusal alanlardaki gelişimini tamamlaması halinde ülkelerin öğretmen eksikliğini gidermesi şeklinde olacaktır.

By Nuray KAYACI

• ​Yapay zekânın yeterli verileri elde edememesi

neticesinde kişiselleştirilmiş öğretimde niteliğin düşeceği ifade edilebilir.

• Diğer taraftan yapay zekânın henüz pedagojik bağlamdan uzak olduğunu belirten Kolchenko (2018, s.251), öğrenmekten korkan ve kaçınan öğrencilerle başa çıkamayacağını, öğrenci öğretmen etkileşiminde yapay zekânın yetersiz kalacağını vurgulamaktadır.

By Nuray KAYACI

• ​Felix (2021),Kültürel değerleri, tarihi ve toplumsal normları

öğretemeyeceğini, insan öğretmenin; duruş, ses, jest ve mimikleri ile bir

adım önde olduğunu, göz teması kurma, ses tonundaki değişimler,

bedenin aktif şekilde kullanımı gibi yetenekleriyle yapay zekanın

öğretmenin yerini alamayacağını belirtmektedir.

• Zhao ve Liu (2018)Yapay zekanın eğitimde öğretmenin yerini almayacak öğretmene yardımcı konumunda kalacaktır​

• Yapay zekanın öğretimi gerçekleştirebileceği mümkün sayılabilirken eğitimi ise gerçekleştiremeyeceği söylenebilir.

By Nuray KAYACI

• ​Öğrencilere ilham vermek, olumlu sınıf iklimi inşa etmek, sınıftaki çatışmaları çözmek, öğrencilerin bağlılık ve aidiyet oluşturmalarını sağlamak, dünyaya öğrencilerin gözünden bakabilmek, öğrencilere rehberlik ve koçluk yapabilmek gibi özel yeteneklerdir.

• Bryant, Heitz, Sanghvi ve Wagle (2020)​ Yapay zekânın öğretmen asistanı rolünde görev almasıyla otomasyon gerektiren ve zaman alan işleri devralacağı, bu sayede öğretmelerin öğrencilerine daha fazla zaman ayırabileceği söylemektedir.

By Nuray KAYACI

​Eğitimde yapay zeka sistemlerine olan güveni değerlendiren Qin, Li ve Yan’a (2020) göre kullanıcıları güven konusunda etkileyen faktörler ,yapay zeka:

• Bir öğretmenden beklenen görevleri yerine

getirebilmesi gerekmektedir ve bu şekilde kullanıcının güven

duyması sağlanacaktır.

• Öğrenciler hakkında veriler toplayarak bireysel öğretim yoluyla öğrenim performanslarını artıracaktır.

​

By Nuray KAYACI

• ​Adil ve tutarlı olma açısından tüm öğrencilere karşı eşit mesafede

olacak, cinsiyet, ırk, din ya da çalışkan olma gibi sebeplerle

öğrenciler arasında ayrımcılık ya da önyargı benzeri duyguları

yaşamayacaktır.

• Görünüm açısından eğitim öğretim işlevini robot görünümü

üzerinden gerçekleştirecekse, fiziksel olarak insana benzeyen

robotlar sayesinde daha çok güven verecektir.

By Nuray KAYACI

​• Sinirlenme gibi olumsuz insani özelliklere sahip olmayacağı için özellikle hata yapmaktan çekinen öğrenciler daha rahat hissedecektir.

• Tekrar açısından müfredat yetiştirme, idari görevleri yerine getirme

ve değerlendirme yapma zorunlulukları kişiselleştirilmiş öğretim

metodu ile aşılacak, her öğrenciye öğrenene kadar tekrar imkanı

verecektir.

Ancak yapay zekânın öğretmenin yerini alması durumunda

veri güvenliği başta olmak üzere bazı endişeler ortaya çıkacaktır.

By Nuray KAYACI

​Senaryo 2: Okul Yönetimde Yapay Zekâ

• ​Çin’de uygulanan yapay zekâ tabanlı Sosyal Kredi Sistemi Toplum yönetimi bağlamında

• ​Akıllı şehirler projesi; Akıllı şehir; internet ve akıllı sistemlerle donatılan akıllıevler, otonom araçlar, otonom güvenlik sistemleri, yapay zekâ tabanlıasistan sistemler gibi şehrin tüm alanına yapay zekânın hâkim olduğu bir projedir.

By Nuray KAYACI

• Verileri analiz ederek daha doğru tercihler yapabilecek, fırsatların kaçmasına müsaade etmeyecek, panik, korku, heyecan gibi tepkilerde bulunmayarak olumsuz durumların kararlar üzerinde etki bırakmasına imkân vermeyecek, aynı anda birden fazla karar üzerinde çalışabilecektir (Canbek, 2020, s.177).

• ​ İş başarısı ve çalışanların refah dengesini koruyacak, çalışanlara mobbing uygulamayacak,ayrımcılık yapmayacak, çalışanları daha yakından tanıyacak fakat elde ettiği verileri çalışanlar aleyhine kullanmayacak, etik dışı davranmayacak,performansları nesnel ölçecek, her an ulaşılabilir olacaktır (Canbek, 2020,s.180).

By Nuray KAYACI

• ​ Chernov ve Chernova (2019, s.135),kontrol ve koordinasyon, raporlama, planlama ve organizasyon, veri analizi, kaynak tahsis etme gibi konularda yöneticilerin istekli olduklarını fakat personel gelişimi, koçluk, strateji geliştirme, problem çözme, karar verme gibi konularda görev paylaşımı yapmaya hazır olmadıklarını belirtmektedir.

• Okul yöneticileri öğrenci ve ebeveynlerin teknoloji kullanımına eğilimini farkederek kendi önyargılarını arkada bırakıp yenilikçi yapay zekâ teknolojilerini daha fazla okula adapte etmeli ve kendisini yapay zekâ liderliğine hazırlamalıdır (Tyson, 2020, s.75-78).​

By Nuray KAYACI

​Eğitim yöneticilerine okul yönetiminde yardımcı olduğu bilinen YZ tabanlı okul yönetim ​sistemleri, uygulama ve yazılımları bulunmaktadır.

• Öğrencilerin okula bağlılıkları ve okul terki sorununda YZ verilerden yararlanarak erkenden uyarı verebilecek, risklerinbelirlenmesinde ve terklerin önlenmesinde yöneticiye yardımcı olacaktır.

• Okul yöneticilerinin çözmesi gereken diğer konu ise yeteneklerin

erkenden tespitidir. YZ , öğrenciler hakkında detaylı bilgiler

depolayarak analiz edebilecek dolayısıyla öğrencilerin uzmanlık

alanlarını daha net bir şekilde tespit ederek okul yöneticisini

bilgilendirecektir (Lancrin ve Van Der Vlies, 2020, s.10).​

By Nuray KAYACI

Yapay zekânın hemen hemen tüm meslekleri insanlığın elinden alacağı yönündeendişelere sebep olmaktadır. Bu endişelerin oluştuğu alanlardan biri de eğitimdir. Henüz dijital kişiselleştirilmiş öğretim asistanı ya da sınıf içi

uygulamalar şeklinde kendine yer edinen yapay zekânın gelecekte

öğretmen ya da okul müdürü görevlerini yerine getirmesi mümkün

olabilecektir.

By Nuray KAYACI

By Nuray KAYACI

By Nuray KAYACI

By Nuray KAYACI