ZENGİNLİĞE GİDEN YOL: MERKANTİLİZM ve SÖMÜRGECİLİK

Open Ended

Merkantilizm nedir? Açıklayınız.

Open Ended

Avrupa’ya özgü bir ekonomik sistem olan Merkantilizmin, Osmanlı İmparatorluğu’nda uygulanmamasının

nedenleri nelerdir? Açıklayınız.

Open Ended

Merkantilizmin dayandığı temel ilkeler nelerdir? Açıklayınız.

​Nedenleri

• Ekonomik gücünü artırmak isteyen devletlerin kendi sınırları dışında kalan genelde deniz aşırı toprakları askerî müdahale başta olmak üzere çeşitli yollarla ele geçirmek ve orada hâkimiyet kurup yerli toplumlar üzerinde siyasî, iktisadî ve kültürel alanlarda üstünlük sağlayarak bunların her türlü imkânlarını kendi menfaati için yağmalamak istemesi

​

• Artan ülke nüfusuna yeni yerleşim alanı sağlamak

​

• Ham madde ve pazar arayışı

​

• Ulusal itibar sağlama

​SÖMÜRGECİLİK

​Dönemleri

• Modern Dönem Öncesi Sömürgecilik: İlk çağdan XV. yüzyıldaki Coğrafi Keşiflere kadar süren dönem

​

• Modern Sömürgecilik: Coğrafi Keşiflerden 19. yüzyılın ortalarına kadar süren Klasik Sömürgecilik dönemi

​

• Yeni Sömürgecilik (Neo-Colonialism): 19. Yüzyılın ortalarından II. Dünya Savaşı’nın bittiği 1945 yılına kadar olan dönem.

​

• Bağımsızlaşma Dönemi: 1945’ten 1970’li yılların ortalarına kadar süren bütün sömürgelerin bağımsızlıklarını elde ettikleri dönem.

​Gelişimi

• Güçlü devletler Antikçağdan itibaren kendi vatandaşlarını koloni ismi verdikleri

ülke dışındaki arazilere zorunlu ve gönüllü olarak yerleştirmişlerdir.

• Koloni “sömürge” anlamında kullanılmıştır.

• 15. yüzyılda coğrafi keşifleri başlatan Portekiz ve İspanya Krallığı modern sömürgeciliğin yolunu açmışlardır.

• Fransa Hollanda, İngiltere, Belçika, ABD, Almanya, İtalya, Rusya ve Japonya sömürgecilik faaliyetlerinde önemli rol oynamış diğer devletlerdir.

• Sanayi Devrimi ile ham madde ve pazar ihtiyacı artmış, sömürgecilik gelişmiştir.

• Yeni Sömürgecilik ile birlikte ülkeler ticarî pazarlardan çok, bayraklarını dalgalandırdıkları topraklar elde etme eğilimine girmişlerdir.

• Sömürgecilik, tarzını ve görüntüsünü değiştirmiş olmakla birlikte günümüzde de devam etmektedir.

​Yöntem ve Araçları

​

• Güçlü bir donanma oluşturma

• Gunboat Diplomasisi uygulama: Donanmanın gücü ile rakip devleti tehdit edip limanlarını ticarete açmaya zorlamak.

• Bir devletin diğerini anlaşma ile ya da zorla denetim altına almak suretiyle sömürmesi

• Devlet tarafından askerî ve siyasi olarak desteklenen Kumpanya adı verilen büyük şirketler kurma

• Tütün, pamuk, pirinç veya şeker kamışı gibi ürünlerden sadece birinin tarımının yapıldığı büyük çiftlikler (plantasyonlar) oluşturma

​Sonuçları

• Sömürge imparatorlukları kuruldu.

• Bir çok yeni uygarlığın varlığı öğrenildi.

• Aztek, Maya, İnka, gibi yerli halklar sömürgeciler tarafından yok edildiler ve kültür varlıkları tamamen tahrip edildi.

• Sömürülen ülkelerde Hristiyanlık yayıldı.

• Sömürülen ülkelerin altın gümüş gibi madenlerinin Avrupa yoluyla Osmanlı pazarına girmesi enflasyona sebep oldu.

• Avrupa kıtasından sömürülen ülkelere mikroplar ve hastalıklar yayıldı. Yerli halklar hastalıktan kırıldı. Keşfedilen yerlerden de dünyaya yeni

hastalıklar yayıldı.

• Ham madde ve pazar ihtiyacı için deniz ve demir yolu ulaşım ağı genişledi.

• Sömürülen ülkelerde ticaret merkezleri oluşturuldu.

• Köle ticareti yaygınlaştı ve yoğunlaştı.​

​• Tütün, mısır, patates, ananas, avokado, domates, biber, yer fıstığı, kakao gibi ürünler tanındı ve dünyanın her yerine yayıldı.

​

• Anavatanlardan sömürgelere yapılan gönüllü göçler, yerlilerle yapılan evlilikler sonucu ortaya çıkan melez halklar, köleleştirilen 100 milyona yakın insanın Afrika’dan Amerika’ya taşınması, bir sömürgeden diğerine göçlerin yaptırılması

sonucu dünyanın pek çok yerinde büyük nüfus hareketleri ve değişimleri oluştu.

​

• Sömürülen ülkelerin içinde çatışmalar ve sömürgecilik yarışına dahil olan devletler arasında I ve II. Dünya Savaşları dahil olmak üzere uzun yıllar süren savaşlar yaşandı. Milyonlarca insan yaralandı, sakat kaldı ve hayatını kaybetti.

Open Ended

Sömürgeciliğin yol açtığı olumsuz sonuçları yazınız.

Open Ended

“Avrupalılar geldiklerinde onların elinde İncil, bizim elimizde ise topraklarımız vardı. Bize gözlerimizi kapatıp dua etmeyi öğrettiler. Gözlerimizi açtığımızda baktık ki İncil bizim, topraklarımız ise beyazların elindeydi.”

Kenya’nın kurucu devlet başkanı Jomo Kenyatta (Como Kenyata)’nın bu sözünü sömürgecilik açısından açıklayınız.

Match

Aşağıda coğrafi keşiflerin bazı sonuçları verilmiştir. Bu sonuçları doğru olacak şekilde kategorize ediniz.

• Kültürel

• Ekonomik

• Siyasi

• Toplumsal

• Dini

Bir çok yeni uygarlığın varlığı öğrenildi.

Sömürülen ülkelerin altın gümüş gibi madenlerinin

Avrupa aktı.

Sömürge imparatorlukları kuruldu.

Köle ticareti yaygınlaştı ve yoğunlaştı.

Sömürülen ülkelerde Hristiyanlık yayıldı.

• Bir çok yeni uygarlığın varlığı öğrenildi.

• Sömürülen ülkelerin altın gümüş gibi madenlerinin

  Avrupa aktı.

• Sömürge imparatorlukları kuruldu.

• Köle ticareti yaygınlaştı ve yoğunlaştı.

• Sömürülen ülkelerde Hristiyanlık yayıldı.