Авеста

Open Ended

Авеста жайлы не білесіз?

Заратуштра деген кім?

​

“АВЕСТА” - қасиетті жазбалар жинағы 

Some text here about the topic of discussion

​Ежелгі ирандықтардың, әсіресе көшпелі тайпалардың сенімі туралы мәліметтер Геродот пен Ктесия сияқты антикалық жазушылардың еңбектері мен көне шығыс тілдерінде жазыл­ған жазбаларда кездеседі. Уақыты жағынан бізге жеткен иран жазба ескерткіштерінің алғашқысы – бірнеше бөлімнен тұратын қасиетті кітап Авеста. Оның ең көнесі 17 дұғадан тұратын «Гаталар» туындысы.

Оның авторы — ежелгі иран дінінің негізін салушы Заратуштра.

​

​Some text here about the topic of discussion.

​Ежелгі Иранның жазу өнері б.з.д. ІІ мыңж. бастап Гиндукуштан Дон сағасына дейін, Оралдан Парсы шығанағына дейін созылып жатқан кең алқапта өмір сүрген халықтар мен Иран тайпаларының көне мәдениетінің бір бөлігі болып табылады.

​Some text here about the topic of discussion.

​Авеста – адамзат тарихындағы тұңғыш пайғамбар әрі аса дарынды ақын Заратуштра жасаған қасиетті ілімнің жазбалар жинағы. Ол біздің кезімізге дейін қасиетті зороастризм дінінің мәтіндері арқылы жетті.

Араб шапқыншылығына дейін (VIIғ.)  зороастризм  Иран  өкіметінің діні болған.

​Арабтар жаулағаннан кейін Иранда зороастризм дінін ұстайтындарды  қудалағаннан кейін, зоратуштрашылар тұрғылықты мекендерін тастап   кетуге мәжбүр болды. Ираннан шыққан зороастристердің көпшілігі бүгінге дейін бұрынғы діни сенімдерін сақтаған. Кейбір бөлігін Үнді елінде кездестіруге болады.  

​

Олардың бір бөлігі қазіргі кезде   Иранның қалалары Иязд, Керман, Тегеран, Ширазда тұрады. Зороастристерді Иранда «Гебрлер» деп  атайды. Авеста 21 кітаптан тұрады, әрбір кітап насқ деп аталады. Әрбір насқтың өзіне тән жеке атауы болған.

Авеста» сөзінің мағынасының бүгінгі күнге дейін ортақ түсінігі жоқ, алайда ол «Негізгі мәтін» ретінде аударылып, қолданылып келеді. Бұл ежелгі ирандықтардың зороастризм дінін ұстанушылардың қасиетті мәтіні

​Авестаның бізге жеткен ең ескі қолжазбасы 1278 жылға сәйкес келеді. Ескерткіш зороастра дәстүріне сәйкес Заратуштраға Жарық пен Мейірімділік құдайы Ахура Мазданың жіберген шындығы болып табылғанымен, ол ежелгі мифологиялық көріністерді, эпикалық фрагмент­терді сипаттайды.

​Авеста тек қана дұғалар жинағы емес, сонымен қатар заңдар, кодекстер, астрономия, астрология, медицина т.б. ғылымдардың жинағы. Бұл кітапта табиғат жан-жануар тіршілігі, жер мен аспан иелігі, адам мен жаратушының ара қатынасы туралы аңыздар, арнайы болжамдар берілген. Адам жаратушының ең сүйікті құлы екені, оның бойындағы  ақыл-ойы, өсуі, өзгеруі, еңбектенуі, табысқа жетуі және т.б. жайлары жайында нақты көрсетіледі.

​ Ангра- Майнью “зұлымдық рух” деген ұғымды білдіреді. Жақсылықтың, ізгіліктің, мейірімділіктің хас жауы, дұшпаны.

​Ахура – Мазда – аспан мен жердің, адамдар мен жануарлардың, әлемді жаратушы жалғыз иесі.

Some text here about the topic of discussion

"​Ясна" - 72 тарау, құрбандық шалу кезінде айтылатын өлең-жырлар

​"Висперад" 24 тарау, құлшылық дұғалар, уағыз өлеңдер

"Видевтад" 22 тарау, жын-перілерге қарсы заң​

"Яшта" құдайлар мен пайғамбарарға арналған ән​

"Кіші Авеста" аспан әлеміне, мифтік әулие, пайғамбарларға арналған

ә​

​"Авестаны" ұзақ жылдар бойы зерттеге ағылшын ғалымы Мэри Бойс: "Заратуштра Азия халықтарының көшпенділер ішінен Еділ, Шығыс жағын мекендеген тайпаларынан шыққан"

Тоқболат Еңсегенұлы Заратуштра Каспий теңізі тарапында дүниеге келген деген болжам жасайды.

​

Заратуштра өзінің  гатталарында 

“Ізгі ой, жақсы сөз, һәм ізгі амалды мадақтаймын  Барша ізгі ой, жақсы сөз һәм ізгі амалға арналамын, жаман ой, жаман сөз және жауыз істерден бас тартамын” – деп жырлаған