การผลิตสินค้าและบริการ

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๑. ความหมาย ความส าคัญ และหลักการผลิตสินค้า

และบริการอย่างมีประสิทธิภาพ

๑.๑ การผลิต

การผลิต หมายถึง กระบวนการในการแปรสภาพปัจจัยการผลิตต่าง ๆ ให้เป็น

ผลผลิตที่เรียกว่า สินค้าและบริการ ซึ่งอาศัยการผลิต การบริหาร และการตัดสินใจเลือก

วิธีการผลิตที่เหมาะสมเพื่อให้ได้ต้นทุนการผลิตต่าสุด และให้สินค้าที่ผลิตมีคุณภาพเป็นที่

พึงพอใจของผู้บริโภค

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สินค้าและบริการ คือ สิ่งที่ได้จากการท างานร่วมกันของปัจจัยการผลิตต่าง ๆ

เป็นสิ่งที่สามารถตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคได้สินค้าและบริการแบ่งออกเป็น

๒ ประเภท ได้แก่

๑. ความหมาย ความส าคัญ และหลักการผลิตสินค้า

และบริการอย่างมีประสิทธิภาพ

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๑.๒ สินค้าและบริการ

๑.๒ สินค้าและบริการ

๑. ความหมาย ความส าคัญ และหลักการผลิตสินค้า

และบริการอย่างมีประสิทธิภาพ

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

หมายถึง สินค้าและบริการที่มีต้นทุนในการผลิต เพื่อให้ได้สินค้าและบริการประเภท

เศรษฐทรัพย์นั้นมาครอบครอง ผู้บริโภคจะเป็นผู้จ่ายสินค้าโดยตรง

๑) เศรษฐทรัพย์

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

(๑) สินค้าเอกชน

เป็นสินค้าและบริการที่แยกการบริโภคออกจากกันได้ เช่น เสื้อที่วิชุดาสวมอยู่

เป็นคนละตัวกับเสื้อที่พิมมาดาสวมอยู่

(๒) สินค้าสาธารณะ

เป็นสินค้าและบริการที่สามารถบริโภคร่วมกันได้ เช่น ถนนที่นายสกลก าลังขับรถ

อยู่เป็นถนนที่บุคคลอื่นสามารถใช้สัญจรไปมาได้เช่นกัน

เศรษฐทรัพทย์สามารถแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ

๑) เศรษฐทรัพย์

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

ผู้คนจ านวนมากต่างเข้าแถวรอใช้บริการรถไฟฟ้าสาธารณะ

๑) เศรษฐทรัพย์

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๒) ทรัพย์เสรี

หมายถึง สินค้าและบริการที่ไม่มีต้นทุนในการผลิต จึงท าให้ไม่มีราคาที่จ่าย

เป็นค่าสินค้า เช่น สายลมที่มีตามธรรมชาติ แสงแดดที่มีตามธรรมชาติ น้าในแม่น้าล าคลอง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

ปัจจัยการผลิต (factors of production) หมายถึง ทรัพยากรที่น ามาผลิตสินค้าและ

บริการ สามารถแบ่งออกเป็น ๔ ประเภท คือ

๑.๓ ปัจจัยการผลิตสินค้าและบริการ

๑) ที่ดิน (land) และทรัพยากรธรรมชาติ

ได้แก่ ที่ดินรวมทั้งทรัพยากรธรรมชาติอื่น ๆ เช่น ป่าไม้ แร่ ความอุดมสมบูรณ์ของดิน

ปริมาณฝน และสิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติต่าง ๆ ผลตอบแทนที่ได้รับ คือ ค่าเช่า

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๒) แรงงาน (labor)

แรงงานในความหมายเศรษฐศาสตร์ หมายถึง แรงงานมนุษย์ ได้แก่ สติปัญญา

ความรู้ความสามารถ แรงกายและแรงใจของมนุษย์ ที่ทุ่มเทให้แก่สินค้าและบริการ

ผลตอบแทนที่ได้รับ คือ ค่าจ้าง โดยปัจจัยการผลิตประเภทแรงงาน สามารถแบ่งออกได้เป็น

๓ ประเภท คือ

(๑) แรงงานฝีมือ เช่น นักวิชาการ นักวิทยาศาสตร์ แพทย์ พยาบาล

(๒) แรงงานกึ่งมีฝีมือ เช่น ช่างไม้ ช่างปูน ช่างเทคนิค

(๓) แรงงานไม่มีฝีมือ เช่น กรรมกร ผู้ใช้แรงงาน

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๓) ทุน (capital)

หมายถึง สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น เพื่อใช้ร่วมกับปัจจัยการผลิตอื่น ๆ ในการผลิตสินค้า

และบริการ เช่น เครื่องจักร โรงงาน รถไถนา อุปกรณ์การผลิต ผลตอบแทนที่ได้รับ

คือ ดอกเบี้ย

๔) ผู้ประกอบการ (entrepreneur)

เป็นผู้ที่รับผิดชอบในการบริหารและด าเนินการรวบรวมปัจจัยการผลิต คือ ที่ดิน

แรงงานและทุนเพื่อท าการผลิตสินค้าและบริการ ผลตอบแทนที่ได้รับ คือ ก าไร

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

ในการผลิตสินค้าและบริการ สิ่งที่ผู้ประกอบการให้ความส าคัญมีดังนี้

๑.๔ ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการผลิตสินค้าและบริการ

๑) ราคาปัจจัยการผลิต

เนื่องจากราคาปัจจัยการผลิตเป็นตัวก าหนดต้นทุนการผลิตของสินค้าหรือบริการ ซึ่ง

การเปลี่ยนแปลงของราคาปัจจัยการผลิตท าให้ต้นทุนการผลิตเปลี่ยนแปลงไป เช่น ถ้าค่าจ้าง

แรงงานสูงขึ้นจะท าให้ต้นทุนการผลิตสินค้าโดยทั่วไปสูงขึ้น ส่งผลให้ปริมาณการผลิตสินค้า

และบริการลดลงได้

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๒) ราคาสินค้าชนิดอื่น

การเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้าชนิดหนึ่งอาจมีผลกระทบต่อปริมาณการผลิตสินค้า

และบริการ เช่น ถ้าราคาส้มลดลง ชาวสวนอาจหันไปปลูกมะนาวแทน ท าให้ปริมาณ

ความต้องการขายส้มลดลง เนื่องจากผู้ผลิตรายดังกล่าวคาดว่าตนจะได้รับก าไรเพิ่มขึ้นจาก

การปลูกมะนาวแทนส้ม

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๓) เทคโนโลยีการผลิต

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีมีผลท าให้ต้นทุนการผลิตต่อหน่วยลดลง เนื่องจาก

ปัจจัยการผลิตจ านวนเท่าเดิมแต่ผู้ผลิตสามารถผลิตสินค้าได้ปริมาณมากขึ้น เช่น การใช้

เทคโนโลยีเครื่องจักรเพื่อเพิ่มความสามารถในการไถเก็บเกี่ยว หรือการใช้เทคโนโลยี ในการ

เพิ่มผลผลิต เช่น ปุ๋ยเคมี ยาปราบศัตรูพืช จะท าให้ผลผลิตมีคุณภาพสูงขึ้น และปริมาณ

เพิ่มขึ้น ต้นทุนต่อหน่วยมีราคาต่าลง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

รถเกี่ยวนวดข้าวเป็นนวัตกรรมที่ช่วยให้

การเก็บเกี่ยวข้าวสะดวกและรวดเร็ว

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๔) ภาษี

จ านวนภาษี ที่รัฐบาลจัดเก็บจากการขายสินค้าและบริการเป็นปัจจัยหนึ่ ง

ที่เป็นตัวก าหนดต้นทุนการผลิตของสินค้าและบริการ ถ้ารัฐบาลเก็บภาษีในอัตราสูงจะท าให้

ต้นทุนการผลิตสินค้าสูงขึ้น ท าให้การผลิตสินค้าและบริการลดลง แต่ถ้ารัฐบาลเก็บภาษี

ในอัตราลดลง ท าให้ต้นทุนการผลิตสินค้าลดลง การผลิตสินค้าและบริการจะเพิ่มขึ้น

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๕) สภาพดินฟ้าอากาศ

ส่วนใหญ่จะมีอิทธิพลต่อการผลิตทางการเกษตร ถ้าฝนตกต้องตามฤดูกาล

ผลผลิตก็จะมีมากและอุดมสมบูรณ์ แต่ถ้าสภาพดินฟ้าอากาศไม่ดี ปริมาณผลผลิตก็จะมีน้อย

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๖) ความต้องการและความพึงพอใจของผู้บริโภค

ผู้ผลิ ตหรือผู้ให้ บริการต้ องค านึ งถึ งความต้ องการของลูกค้าเป็นส าคัญ

และผลิตสินค้าที่ตรงกับความต้องการเพื่อตอบสนองความพึงพอใจของผู้บริโภค เช่น

สินค้าและบริการที่ผลิตขึ้นต้องมีคุณภาพดี มีราคาที่เหมาะสมกับคุณภาพของสินค้า

และมีความคุ้มค่า สินค้ามีการออกแบบให้สวยงามตามสมัยนิยม

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๑.๕ หลักการผลิตสินค้าและบริการอย่างมีคุณภาพ

หลักการผลิตสินค้าและบริการอย่างมีคุณภาพ ผู้ผลิตจะต้องค านึงถึงประโยชน์ที่

ผู้บริโภคพึงจะได้รับ ความปลอดภัยของผู้บริโภค และค านึงถึงสิ่งแวดล้อมด้วยการไม่ท าลาย

สิ่งแวดล้อม และใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่า ดังนั้น ผู้ผลิตที่มีคุณภาพจึงต้องมี

คุณธรรม ดังนี้

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

Corporate Social Responsibility (CSR) หมายถึง ความรับผิดชอบต่อสังคมและ

สิ่งแวดล้อมขององค์กร ซึ่งคือการด าเนินกิจการภายใต้หลักจริยธรรมและการจัดการที่ดี โดย

รับผิดชอบสังคมและสิ่งแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกองค์กร อันน าไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน

ความรับผิดชอบต่อสังคมของธุรกิจ คือ การท าให้ธุรกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม

มีความสมดุล อยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๒. การผลิตสินค้าและบริการในท้องถิ่น
๒.๑ ลักษณะการผลิตสินค้าและบริการในท้องถิ่น

กิจกรรมทางเศรษฐกิจในท้องถิ่น เป็นกิจกรรมที่ประชากรได้ด าเนินการเพื่อให้ได้มาซึ่ง

ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจในพื้นที่หนึ่ง ๆ รูปแบบของการด าเนินการนั้นสามารถแบ่งออกได้

เป็นหลายประเภทตามแต่ลักษณะของการประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ประกอบด้วย

กิจกรรม ๓ ประเภท คือ กิจกรรมการผลิต (production) กิจกรรมการแลกเปลี่ยน (exchange)

การบริโภค (consumption) ขั้นตอนที่ส าคัญ คือ ขั้นตอนการผลิตสินค้าและบริการ เนื่องจาก

ต้องขึ้นอยู่กับสภาพทางธรรมชาติที่ท าให้ภูมิภาคต่าง ๆ มีการผลิตสินค้าและบริการในท้องถิ่น

ที่แตกต่างกันออกไป โดยภาพรวมการผลิตสินค้าและบริการในท้องถิ่นสรุปได้ ดังนี้

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๒.๑ ลักษณะการผลิตสินค้าและบริการในท้องถิ่น

เป็นการผลิตสินค้าและบริการโดยสมาชิกในครอบครัว การผลิตในครัวเรือนอาจเป็น

กิจกรรมขนาดเล็ก เงินทุนในการด าเนินธุรกิจไม่มากนัก ขั้นตอนการผลิตสินค้าและบริการ

ไม่ซับซ้อน แต่มีเป้าหมายส าคัญ คือ การสร้างรายได้ให้แก่ครอบครัว

๑) การผลิตในครัวเรือน

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

อาทิ กลุ่มสหกรณ์ กลุ่มแม่บ้าน ซึ่งมี

การรวมตัวกันเพื่อผลิตสินค้าที่น าวัตถุดิบใน

ท้องถิ่นมาแปรรู ป จนเกิดเป็นผลิตภัณฑ์

ในชุมชนเช่น ผลิตภัณฑ์ไข่เค็ม การท า

น้ าพริก สิ นค้าหั ตถกรรม งานจักสาน

ประเภทต่าง ๆ จนกลายเป็นธุรกิจชุมชน

๒.๑ ลักษณะการผลิตสินค้าและบริการในท้องถิ่น

๒) การรวมกลุ่มในรูปแบบต่าง ๆ

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๒.๒ ตัวอย่างการผลิตสินค้าในท้องถิ่น : กลุ่มรวมพลังทอผ้าไหม

บ้านตาระวี ต าบลสวาย อ าเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

ผ้าไหมมัดหมี่ เป็นผ้าทอพื้นเมืองสุรินทร์ และเป็นผ้า

ไหมที่เป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวสุรินทร์ ตั้งแต่สมัย

บรรพบุรุษสืบทอดต่อกันมา ผ้าไหมมัดหมี่เป็นผ้าที่มีสีสัน

และลวดลายเด่น ฝีมือการทอประณีต ละเอียด เนื้อแน่น

ใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติและเคมีผสมกันแล้วแต่ความต้องการ

ของผู้ทอ เช่น เส้นไหม ได้จากตัวหนอนไหม สีต่าง ๆ ได้จาก

ธรรมชาติ ต้นไม้ ใบไม้ ครั่ง มะเกลือ ประโหด คราม เป็นต้น

ผ้าไหม บ้านตาระวี

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๒.๓ เทคโนโลยีที่มีผลต่อการผลิตสินค้าและบริการ

เทคโนโลยี หมายถึง การประยุกต์เอาความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์มาใช้ ในการศึกษา

พัฒนาองค์ความรู้ต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจธรรมชาติ กฎเกณฑ์ของสิ่งต่าง ๆ และหาทางมา

ประยุกต์ ใช้ ให้เกิดประโยชน์นอกจากนี้ยังรวมไปถึงการใช้ประโยชน์จากภูมิปัญญาท้องถิ่น

เช่น การน าภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านการเลือกใช้วัสดุ เครื่องมือเครื่องใช้ วิธีการ ขั้นตอน

และเทคนิคที่เหมาะสมมาใช้ในการผลิตสิ่งต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น

ซึ่งภูมิปัญญาไทยเป็นความรู้ความสามารถที่คนไทยได้ค้นคว้ารวบรวม ปรับปรุ ง

และถ่ายทอดจากคนรุ่นหนึ่ งมาสู่คนอีกรุ่นหนึ่ งจนเกิดผลิตผลที่ดี งดงาม มีคุณค่า

มีประโยชน์

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๒.๔ หลักการผลิตสินค้าและบริการในท้องถิ่น

การผลิตสินค้าและบริการในท้องถิ่นจ าเป็นต้องอาศัยความร่วมมือและการมี

ส่วนร่วมของคนในท้องถิ่น เพื่อช่วยพัฒนาเศรษฐกิจในท้องถิ่น โดยจ าเป็นต้องพิจารณาถึง

หลักการผลิตสิ นค้าและบริการให้สอดคล้องทั้งด้านเศรษฐกิจ ด้านสั งคม และ

ด้านสิ่งแวดล้อม ดังนี้

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

เนื่องจากทรัพยากรธรรมชาติมีอยู่อย่างจ ากัด จึงท าให้ไม่สามารถแสวงหาสิ่งต่าง ๆ

มาตอบสนองความต้องการของมนุษย์ได้ครบถ้วน ดังนั้น จึงจ าเป็นต้องเลือกใช้และจัดสรร

ทรัพยากรที่มีอยู่ ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด และตอบสนองความต้องการของมนุษย์ ให้ได้

มากที่สุด โดยพิจารณาถึงปัจจัยต่าง ๆ ที่มีผลต่อการผลิตและการบริการซึ่งถือเป็นปัญหา

พื้นฐานทางเศรษฐกิจ ดังนี้

๑) ด้านเศรษฐกิจ

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

การผลิตสินค้าและบริการที่ค านึงถึงสังคม คือ ระบบการค้าที่สร้างความเป็นธรรม

ให้ทุกฝ่าย ตั้งแต่ผู้ผลิต ผู้จัดจ าหน่าย ผู้บริโภค และแรงงานที่อยู่ในระบบ มีเป้าหมายในการ

พัฒนาระบบการค้าของผู้ผลิตรายย่อย โดยผู้ผลิตและผู้จัดจ าหน่ายได้รับราคาที่สูงขึ้น

และผู้บริโภคได้สินค้าที่มีคุณภาพและมีราคาที่เหมาะสม

๒) ด้านสังคม

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

ปัจจุบันประเทศไทยได้ ให้ความส าคัญต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมการผลิตสินค้า

และบริการของประเทศ เพื่อมุ่งสู่การสร้างสมดุลทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และ

สิ่ ง แว ด ล้ อ ม ภ า ย ใ ต้ ก ร อ บ แน ว คิ ด ขอ ง ก า ร พั ฒ น า อ ย่ า ง ยั่ ง ยื น ( sustainable

development) จึงเกิดแนวโน้มการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ซึ่งมีลักษณะส าคัญ

คือ การพัฒนาอุตสาหกรรมที่ยั่งยืนบนพื้นฐานความสมดุลของเศรษฐกิจ สังคม

และสิ่งแวดล้อม ความสอดคล้องกับกฎหมาย และความเป็นไปได้ทางเทคโนโลยี เริ่มตั้งแต่

การลดใช้ทรัพยากรและพลังงาน

๓) ด้านสิ่งแวดล้อม

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

๓) ด้านสิ่งแวดล้อม

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒