iskelet

DESTEK HAREKET SİSTEMİ

• İskelet Sistemi
• Kemik doku
• Kemik çeşitleri

•Yeni doğmuş bir bebekte yaklaşık olarak 300’e yakın kemik bulunur.
Daha sonra bu kemikler kaynaşarak ergin bireylerde 206’ya düşer.

İSKELET

Aksial (Eksen ) İskeleti

Kafatası
Omurga

Göğüs kafesi

Appendikular (Üyeler) İskelet

Omuz kemeri
Kalça kemeri

Kol

Bacak

El
Ayak

•Kaslarla birlikte hareketi sağlamak

•Vücudu desteklemek

•Vücuda şekil vermek

•Beyin, akciğer ve kalp gibi önemli iç organları korumak

•Kan hücresi üretmek

•Mineral madde deposu olarak iş görmek

İskelet Sisteminin Görevleri

•İskelet ……………………… ve …………………………. iskeleti
olmak üzere iki kısımda incelenebilir.

Eksen (Aksial)

Üyeler (Appendikular)

• Kemik doku, bağ doku ve kıkırdak dokudan kökenlenir.
• Kemik dokuyu oluşturan olgunlaşmış kemik hücrelerine

........................, organik ve inorganik maddelerden oluşan
ara maddeye ise .................. denir.

• Oseinin, organik kısmı protein yapısındaki kollagen

liflerden; inorganik kısmı ise kalsiyum fosfat, kalsiyum
karbonat, kalsiyum florür ve magnezyumdan meydana
gelir.

• İnorganik kısım kemiklerin sert ve kırılgan olmasını; organik

kısım ise kemiklerin esnek olmasını sağlar.

• Yaş ilerledikçe organik madde giderek azalır böylece kemikler

esnekliğini kaybeder ve kırılgan hale gelir.

• Bir insanın kemik dokusunda yaklaşık olarak % 20 oranında

su, % 30 oranında organik madde ve % 50 oranında da
madensel tuzlar bulunur.

osteosit

osein

KEMİK DOKUSU

Osteoblast

Osteoklast

Merkez
kanal

Osteosit
Toplardamar

Lenf

damarı

Atardamar

Lakün

Mitokondri

Kanalikül

Osteosit

Çekirdek

Sinirler

Sitoplazmik uzantı

Osein

KEMİK DOKUNUN YAPISI VE ÇEŞİTLERİ

Sıkı (Sert) Kemik Doku
Süngerimsi Kemik Doku

Osteosit

Havers
kanalı

Volkman

kanalı
Gözenekli bir dokudur. Gözeneklerin
içinde kırmızı kemik iliği vardır. Bu
ilik kan hücresi üretir.

Havers ve volkman kanalları yoktur.

Kemiğe sertik kazandıran dokudur.

Havers ve volkman kanalları vardır.

Süngerimsi kemik doku uzun
kemiklerin uç kısmında, diğer
kemik çeşitlerinin iç kısmında

bulunurken, Sıkı kemik doku kemik
çeşitlerinin dış kısmında bulunur.

Periost bütün kemiklerin en dışında bulunan

bağ dokudan yapılmış kemik zarıdır.

Bol miktarda kılcal kan damarı ve sinir
bulundurur. Kemiğin ence kalınlaşması,

yenilenmesi ve beslenmesinden sorumludur.

Bu kanallar kan damarı ve sinir taşır.

Periost

Osteon

KEMİK ÇEŞİTLERİ

YASSI KEMİK

DÜZENSİZ

ŞEKİLLİ KEMİK

KISA KEMİK

UZUN KEMİK

Kalınlığı az ve kompakt yapılı kemiklerdir. Dış kısmında sıkı kemik doku, iç kısmında

süngerimsi kemik doku bulunur. Kafatası kemikleri, göğüs kafesini oluşturan göğüs kemiği,

kaburga kemikleri örnek olarak verilebilir.

Diğer kemik çeşitlerinde kategorize edemediğimiz her biri diğerinden farklı şekillere
sahip kemik çeşitleridir. Dış kısmında sıkı kemik doku, iç kısmında süngerimsi kemik
doku bulunur. Omurgayı oluşturan omur kemikleri, bazı yüz kemikleri, orta kulağı

oluşturan çekiç-örs-üzengi kemikleri örnek olarak verilebilir.

Boy ve genişliği birbirine yaklaşık olarak eşit olan kemik çeşitleridir. Dış kısmında sıkı

kemik doku, iç kısmında süngerimsi kemik doku bulunur. El bilek ve ayak bilek

kemikleri örnek olarak verilebilir.

İki ucu şişkin, silindirik yapılı kemik çeşitleridir. Uzun kemiklerin baş kısmı, dışı sıkı kemik
doku ile kaplı içi süngerimsi kemik dokudan oluşurken, gövde kısmı ise sıkı kemik dokudan

oluşur. Ayrıca gövde kısmının içinde diğer kemik çeşitlerinde bulunmaya sarı kemik iliği

vardır. Ön kol, dirsek, pazu, uyluk, kaval, parmak kemikleri örnek verilebilir.

Pazu

Ön kol

Dirsek
Bilek

Tarak

Parmak

Parmak

Tarak
Bilek

Diz

kapağı

Uyluk

Baldır

Kaval

Kalça
Çatı
Oturga

Kürek

Köprücük

Göğüs kemiği

Kaburga

Omur

Uzun Kemiğe Yakından Bakış

Eklem kıkırdağı

Uzun kemiğin şişkin uç kısmı
Epifiz plağı

Periost

Sarı ilik kanalı
Sarı ilik

Sıkı kemik doku

Süngerimsi kemik doku

Kan damarı

Eklem kıkırdağı

Sıkı kemik doku

Kemiklerin hareketi sırasında sürtünmeden doğan aşınmayı önler.

Belli bir yaşa kadar kemiğin boyca uzamasını sağlar.

İçinde kırmızı kemik iliği vardır. Kırmızı kemik iliğinde bulunan kök hücreler kan hücrelerinin üretimini sağlamak için
bölünerek farklılaşır.

Protein içeriği ve mineralize yapısıyla kemiklere esneklik ve dayanıklılık sağlar.

Yüksek oranda yağ içeriği ile kemiğin yedek besin deposu olup, kırmızı kemik iliğinin kan hücresi üretimi yeterli olmazsa bir kısmı kırmızı
kemik iliğine dönüşerek kan hücresi yapımına yardımcı olur.

Kan damarı içeren bağ dokudan yapılma kemik zarı, kemiğin enine büyümesini, beslenmesini ve onarılmasını sağlar.

• Kemik oluşumunda etkili olan faktörlerden biri de hormonlardır.

• ............................................................................................................................................................. kemik

gelişiminde etkili olan hormonlardır.

• Büyüme hormonu …………………..……….. arttırarak, tiroksin hormonu ……………………….………………,

parathormon ………………………... , kalsitonin hormonu ………………………………………………………..
Östrojen ve testosteron gibi eşeysel hormonlar ise …………….……………………… kemik gelişimini etkiler.

• Kemik oluşumunda A, D ve C vitaminleri önemli ölçüde rol oynar.

• D vitamini kandaki kalsiyum ve fosfatın kemiklere geçişini hızlandırır. Bu nedenle eksikliğinde kemikte

yumuşama meydana gelir. Çocuklarda gözlenen bu hastalığa ………………….. yetişkinlerde ise
………………..…………. denir.

• A ve C vitamini eksikliğinde de kollojen lif sentezinde aksaklıklar meydana gelir ve kemiklerde büyüme

problemi ve kemik bozuklukları görülür.

• Bazı bireylerde yaşlanmaya bağlı kemik hücresi kaybı, genetik özellikler, D vitamini, kalsiyum gibi mineral

eksikliğinde kemik ara maddesi azalır. .................................... adı verilen kemik doku hastalıkları görülür.

raşitizm

osteomalazi

Osteoporoz

Büyüme hormonu, tiroksin, kalsitonin, parathormon ve eşeysel hormonlar

KEMİK OLUŞUMUNA ETKİ EDEN FAKTÖRLER

mitotik aktiviteyi

metabolizmayı hızlandırarak

kemikten kana
kandan kemiğe kalsiyum geçişini hızlandırarak

kemik yapımını uyararak