Nederlands: Onschuldige sprookjes?
Presentation
•
World Languages
•
9th - 12th Grade
•
Medium
PH LEFIEF
Used 9+ times
FREE Resource
79 Slides • 3 Questions
1
SPROOKJES...
Er was eens een lief, klein wolfje...
2
DE SCHOKKENDE WAARHEID OVER SPROOKJES...
Seks,
drugs
en horror
in het sprookjesbos!
3
4
Komt deze trailer nog overeen met het beeld dat je van een sprookje hebt?
5
Welke typische sprookjeselementen vond je toch nog terug in de trailer?
6
Welke overeenkomsten zijn er nog met het oorspronkelijke sprookje?
7
Welk genre zou je deze film toekennen?
Waarom?
8
Verklaar de woordspeling uit de trailer van Gretel & Hansel: een grimmig sprookje.
9
p. 195
10
Welk thema heb je in gedachten om het sprookje van Hans en Grietje te plaatsen?
11
Hallo, Efteling?
Verwaarlozing?
12
K.N.T.
Er was eens ...
een park voor ...
volwassenen.
Want sprookjes waren oorspronkelijk niet geschikt voor kinderen!
13
14
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
15
Opvallend is dat de naam van sprookjesfiguren vaak de naam van een plant kan zijn (zoals Vlijtig Liesje en het Vlijtig liesje, Raponsje/Rapunzel en het Rapunzelklokje wat ook wel Repelsteeltje wordt genoemd.
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
Het rapunzelklokje is al in de middeleeuwen bekend als rauwkostgroente. Wortel en blad zijn te eten als salade. De smaak van de wortel lijkt op radijs, maar dan zoet en opvallend zacht. Het blad is neutraal van smaak. In de middeleeuwen werd de plant in het veld verzameld. Als groente werd ze ook medicinaal voorgeschreven.
16
De medicinale werking van de plant stoelt op het gehalte aan inuline (multifructose),vitamine C en een antiseptische werking. Inuline heeft onder meer invloed op je bloedsuikerspiegel...
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
17
Ook de Oosterse olielamp lijkt te verwijzen naar het
inademen van gassen (voor het aroma werden planten toegevoegd). Hierna vloog men op het vliegend tapijt naar verre of magische oorden, en terug.
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
18
Planten kunnen soms tot in de wolken reiken, zoals in Sjaak en de bonenstaak, en geven zo toegang tot een magische wereld.
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
19
Paddenstoelen (de woonplaats van kabouters).
Wanneer je paddo's eet, kan je mogelijk kleine mannetjes zien...
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
20
In weer andere sprookjes moet men over de
regenboog gaan om het magische land te bereiken.
Tijdens hallucinaties worden inderdaad vaak kleursensaties waargenomen.
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
21
Sommige producten (vaak snoepgoed dat gegeten wordt tijdens feestelijke aangelegenheden) bevatten ingrediënten die een bewustzijnsverhogende werking hebben. Bijvoorbeeld speculaas, dat volgens oude gebruiken in de vorm van een speculaaspop door een jongeman gegeven werd aan het meisje wat hij begeerde. Hij moest echter afwachten of zij het cadeautje accepteerde.
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
22
In het traditionele recept van speculaas zitten nootmuskaat en kruidnagel. (tegenwoordig in kleine veilige hoeveelheden)
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
23
Bepaalde soorten kikkers en padden zijn giftig,
door huidcontact kan de hallucinerende werking al intreden
(na bijvoorbeeld een kus).
Sprookjes en hallucinogene middelen (drugs)
24
Olaf Vugts, 32 jaar lang creatief directeur van de Efteling,
meesterbrein achter het sprookjesbos.
zijn wij met z'n allen slachtoffer van een wereldwijd sprookjescomplot ?
De Efteling ontkent ten stelligste...
interview
p. 195
25
interview
p. 195
26
Wat is een stramien?
27
STRAMIEN: Dit woord komt uit de weefkunst. Het is daar een met stevige draden geweven patroon, dat gebruikt kan worden als ondergrond voor borduurwerk.
Tegenwoordig wordt het vooral in
een figuurlijke betekenis gebruikt.
Een stramien is een vaste opbouw of vast verloop van iets.
Je ziet het woord vaak in de combinatie volgens een vast stramien.
Als de lessen Frans volgens een vast stramien verlopen, wil dat zeggen dat de lessen steeds op dezelfde manier zijn opgebouwd – bijvoorbeeld eerst een stuk theorie uit het boek, daarna zelfstandig opdrachten maken en tot slot de opdrachten klassikaal bespreken.
28
Alle sprookjes hebben een moraal en volgen allemaal een gelijkaardig stramien.
Welk synoniem leren we hier voor 'moraal'?
p. 196
29
p. 196
De verhaalopbouw van een sprookje
tijdlijn
30
p. 196
De verhaalopbouw van een sprookje
kwaad wordt overwonnen
met een list
het kwaad verschijnt
het kwaad komt terug
tijdlijn
31
Wat betekent universeel?
'Sprookjes zullen over 100 jaar nog steeds dezelfde boodschap bevatten, met dezelfde spanningsopbouw. Die universele herkenbaarheid maakt ze ook zo geschikt om te verfilmen.'
32
UNIVERSEEL: op alle gebieden toepasbaar of geldend
het heelal (universum) betreffend
De verhaalopbouw van een sprookje
is een universele succesformule.
33
Wat betekent recent?
En wanneer gebruik je recentelijk?
'Een op de vijf ouders vindt dat sprookjes niet geschikt zijn voor kinderen, zo leert ons een recent onderzoek.'
34
RECENT: ‘nieuw’, ‘van kortgeleden’, ‘net bekend’
Recent is een bijvoeglijk naamwoord, dat ‘nieuw, van kortgeleden’ betekent. Het vertelt iets over het zelfstandig naamwoord dat erachter staat:
de recente verbouwing
een recent plan
recente ontwikkelingen
RECENTELIJK: ‘onlangs’
Recentelijk is een bijwoord, dat ‘onlangs’ betekent. Het zegt dus iets over wanneer iets plaatsvond. Bijvoorbeeld:
De verbouwingen zijn recentelijk afgerond.
Recentelijk vernamen we dat het doorgaat.
35
interview
p. 196
Olaf Vugts
36
"In het originele verhaal wordt Sneeuwwitje door haar vader begeerd."
Verklaar?
37
"In het originele verhaal wordt Sneeuwwitje door haar vader begeerd."
Synoniemen voor 'begeren':
Hunkeren
Hevig verlangen
Innig verlangen
Met ongeduld verlangen
Reikhalzen
Smachten
Een eufemisme is een stijlfiguur waarmee iets mooier, vriendelijker of minder onaangenaam wordt voorgesteld dan het in werkelijkheid is. Vaak gaat het om het in andere, minder confronterende bewoordingen weergeven van zaken waarop een algemeen taboe rust.
eufemisme
38
Thema's:
incest
kindermoord (meerder pogingen)
vrouw aan de haard
polygamie
drugs (paddo's)
kanibalisme
afhankelijkheid van de man (prins!)
wraak & moord (einde)
39
'Jammer genoeg is het die laatste versie
die is overgebleven in ons collectief bewustzijn.'
Verklaar?
40
Het collectieve bewustzijn is het geheel van opvattingen en sentimenten die gemeenschappelijk zijn voor een gemiddelde burger van dezelfde samenleving. (het gemiddelde van onze normen en waarden binnen onze cultuur)
'Jammer genoeg is het die laatste versie
die is overgebleven in ons collectief bewustzijn.'
Olaf Vugts
Incest?
Gif?
Wurging?
Kindermoord?
41
Multiple Choice
Sprookjes zijn gecensureerd door de jaren heen.
WAAR
NIET WAAR
42
Multiple Choice
Sprookjes worden in verschillende culturen steeds op dezelfde manier verteld
WAAR
NIET WAAR
43
Multiple Choice
De gebroeders Grimm hebben de bekende sprookjes zelf bedacht.
WAAR
NIET WAAR
44
p. 197
45
'Iedereen geeft er z’n eigen twist aan, maar de kern blijft dezelfde.'
Verklaar?
46
'Iedereen geeft er z’n eigen twist aan, maar de kern blijft dezelfde.'
Iets een beetje veranderen zodat het leuker of spannender wordt.
Geleend van het Engelse werkwoord 'to twist', wat 'draaien' betekent.
De twist is een dans die ontstond in het begin van de
jaren 1960. Bij de twist wordt door het bovenlichaam
een draaiende beweging gemaakt, waarbij de
gebogen armen worden opgetild. Ondertussen maakt
het onderlichaam een tegengestelde beweging.
Men dient daarbij tegelijk de benen iets gebogen
te houden.
Twist in het Nederlands =
ruzie, geschil...
47
'Sprookjes bevestigen wel genderstereotypes, zeggen sommigen.'
Wat is een genderstereotype?
48
Wat is een stereotype?
Een stereotype is een uitvergroot beeld van een groep mensen.
Het zijn algemene beelden over de kenmerken, eigenschappen en gedrag van een groep, zoals “hackers zijn asociaal” en ”Polen zijn alcoholisten”.
Eerst het gemakkelijkste deel van dit woord...
49
50
Gender
Gender verwijst naar het geheel van ideeën, sociale verwachtingen en maatschappelijke normen over mannelijkheid en vrouwelijkheid.
Deze maatschappelijke verwachtingen overstijgen de louter biologische verschillen tussen mannen en vrouwen. Om hier beter inzicht in te krijgen, maakt men een onderscheid tussen ‘sekse’ en ‘gender’.
51
Nu we toch met sprookjes bezig zijn, mag er al eens een koek aan te pas komen.
De Genderkoek (Genderbread Person)
is een handige manier om het begrip
gender overzichtelijk weer te geven.
De genderkoek omvat 4 componenten: geboortegeslacht, genderidentiteit, genderexpressie en aantrekking.
Waarom men een 'koek' gebruikt is me niet echt duidelijk...
52
Gender omvat 4 componenten: geboortegeslacht, genderidentiteit, genderexpressie en aantrekking.
53
Een genderstereotype is een specifieke soort stereotypering, waarbij mensen worden ingedeeld in een sociale groep op basis van hun geslacht en er bepaalde eigenschappen worden toegekend aan de gehele groep, bijvoorbeeld vrouwen zijn zorgzaam, mannen zijn sterk.
54
'Sprookjes bevestigen wel genderstereotypes, zeggen sommigen.'
Verklaar?
55
p. 197
56
Historische kern? Nee, compleet verzonnen verhaal.
Bijna altijd een onbepaalde plaats in een onbepaalde tijd,
zelfs personages zonder naam zoals: 'de prins', 'de stiefmoeder',
'de jongste broer', enz.
57
Gebroeders Grimm : 18de eeuw (Duitsland)
201 verhalen verzameld uit mondelinge overlevering of verzameld tijdens reizen. (volkssprookjes)
Enkele bekende sprookjes zijn Sneeuwwitje, Hans & Grietje en Assepoester.
Hans Christian Andersen : 19de eeuw (Denemarken)
Verzon zelf z’n sprookjes. (cultuursprookjes)
De beroemdste sprookjes van Hans Christian Andersen zijn De kleine zeemeermin en De nieuwe kleren van de keizer.
In het Midden-Oosten waren sprookjes al veel langer populair, getuige de vertellingen in Duizend-en-een-nacht, een sprookjesachtige raamvertelling met een groot aantal verhalen waaronder dat van Aladin en de wonderlamp, Sinbad de zeeman en Ali Baba en de veertig rovers. Ook hier dienden de verhalen, die niet altijd even onschuldig waren, “ter leringh ende vermaeck”.
58
Ter lering en vermaak is tegenwoordig de gebruikelijkste schrijfwijze.
De uitdrukking bouwt voort op de aloude gedachte dat iets nuttigs ook aangenaam kan zijn; zo bestaat er het Latijnse gevleugelde woord miscere utile dulci (naar Horatius): ‘het nuttige met het aangename verenigen’. In de zeventiende en achttiende eeuw sprak men doorgaans van tot nut en vermaak; in de negentiende eeuw werd tot leering en vermaak een gangbare uitdrukking.
59
Een raamvertelling of kadervertelling is een narratieve techniek waarbij een bepaald verhaal de omlijsting vormt voor een aantal andere verhalen, de binnenvertellingen. Raamvertellingen worden vooral gebruikt in films en literatuur.
De vertellingen van Duizend-en-een-nacht vormen een verzameling verhalen uit het Midden-Oosten, in de vorm van een raamvertelling in proza. De verhalen behoren tot verschillende genres en een aanmerkelijk deel is erotisch van aard. In de westerse wereld zijn deze in de 18e eeuw doorgedrongen als sprookjes.
60
Duizend-en-een-nacht is een bundeling van verhalen. In een raamvertelling vertelt Scheherazade iedere nacht weer een nieuw verhaal waarvan de sultan niet kan wachten op de afloop.
Het kaderverhaal vertelt dat de Perzische Sjah Sjahriaar door zijn vrouw bedrogen was. Ze had gevreeën met een van haar slaven. Hij laat zijn vrouw en de betreffende slaaf daarop doden. Na verloop van tijd besluit de sjah om nooit meer gekwetst te worden en voortaan elke avond een nieuwe maagd te huwen en haar na de huwelijksnacht de volgende ochtend ter dood te laten brengen.
De schrandere dochter van de grootvizier, Sjeherazade, wil de dagelijkse executies van jonge vrouwen een halt toe roepen en vraagt haar vader om haar als bruid aan de sjah aan te bieden. Ze heeft een plan om aan de executie te ontkomen en na met de sjah gevreeën te hebben, vertelt zij hem een verhaal maar stopt abrupt op een spannend moment. Om te weten hoe het afloopt, spaart de sjah haar. De volgende nacht komt het vervolg maar als het verhaal uit is begint Sjeherazade aan een nieuw verhaal. Dit houdt ze 1001 nachten vol en elke nacht wordt afgesloten met een onvoltooid verhaal. Ondertussen schenkt zij Sjahriaar enkele kinderen. Wanneer de verhalen uiteindelijk ten einde zijn, is de sjah zo van haar gaan houden, dat hij haar gratie schenkt en ze zijn definitieve vrouw mag worden.
61
DE SCHOKKENDE WAARHEID OVER SPROOKJES...
Seks,
drugs
en horror
in het sprookjesbos!
Hierna volgt een moedige poging in het werkboek a.d.h.v. Pinokkio, maar er valt veel meer over dat sprookje te zeggen...
62
p. 198
cultuursprookje
of
volkssprookje
63
p. 199
p. 198
Garrone
Disney
64
p. 199
65
Zowel in het verhaal van Disney, als in de roman van Carlo Collodi, bedenker van het personage, wordt benadrukt dat Pinokkio de neiging heeft om slecht te zijn. In de roman gaat de slechtheid van de houten pop naar een hoger niveau. Bijvoorbeeld op één van de vele keren dat hij terug wordt gefloten door Japie Krekel, vermoordt Pinokkio hem met een hamer.
In de roman ondergaat Pinokkio ook talloze martelingen en geweld, als straf voor zijn voortdurend bedrog en pogingen om anderen schade te berokkenen. Het originele boek toont geen 'ondeugende jongen' maar een jonge boef.
66
67
Verhalen voor gevoelige kinderoortjes
Roodkapje, Rapunzel, Assepoester, Sneeuwwitje en Doornroosje zijn minder onnozel dan we vermoeden. We denken die verhalen te kennen, maar ze zijn versuikerd en verkleuterd tot ons gekomen. Met dank aan de preutse Gebroeders Grimm en een zeemzoete Walt Disney.
Antropoloog en jeugdschrijver Marita de Sterck ging op zoek naar de bronnen waar onze bekendste sprookjes op gebaseerd zijn en heeft die oorspronkelijke vertellingen in ere hersteld. Bij haar krijgen die verhalen hun oerkracht en rauwe energie terug.
In Beest in bed omhelst de jongste dochter het smerigste varken, snijden trouwlustige meisjes in eigen vlees, ontdoet de kleindochter zich van haar kleren op vraag van Meneer de Wolf en is er veel meer nodig dan een zedige kus om de Schone Slaapster te laten ontwaken. Verhalen vol incest, zoöfilie, infanticide en dieronvriendelijk gedrag.
De boodschap is duidelijk: geef kinderen terug waar ze al eeuwenlang recht op hebben: een stevige portie seks en geweld voor het slapengaan. Wedden dat ze het geweldig vinden?
68
Sole, Luna en Thalia
p. 200
p. 202
69
70
1
2
3
4
5
p. 203
71
Heeft iemand een idee waarover het gaat?
NVT
72
Sinibad is een
sprookjesfiguur
met een themapark.
NVT
73
NVT
74
p. 203
Lees het sprookje Sindibad.
We toetsen daarna de theorie aan de praktijk!
NVT
75
Roodkapje wordt verleid en sterft
In Europa werd Roodkapje in de middeleeuwen een echt volksverhaal. Volwassen vrouwen vertelden het aan hun kinderen om hen iets te leren over wat wel of juist niet te doen. Het was in deze tijd echter nog niet te vergelijken met het sprookje dat wij nu kennen. Het verhaal kende vaak een slechte afloop en was voornamelijk bedoeld voor jongvolwassenen. De boze wolf is een beeldspraak voor oudere vreemde mannen die jonge meisjes verleiden. In het verhaal van roodkapje vergrijpt de boze wolf zich zelf eerst aan de grootmoeder om vervolgens roodkapje op te wachten. Er zit zelfs een uitgesponnen striptease-scène in. Roodkapje eindigt op die manier naakt in het bed van de wolf en wordt ... opgegeten.
Roodkapje wordt In de versie die wij kennen gered uit de buik van de wolf door een jager. Dat is natuurlijk extreem ongeloofwaardig. In de oorspronkelijke versie overleeft Roodkapje het sprookje dan ook niet. Ze wordt simpelweg opgegeten.
76
The Hunchback of Notre Dame
Wat jij dacht: Quasimodo krijgt niet echt een "happily ever after"- einde met Esmerelda, maar hij krijgt er vrede mee dat ze hem niet 'op die manier' graag ziet. En hij start een leven tussen de gewone mensen. Dat is ook al iets waard, toch?
In werkelijkheid: Het verhaal is eigenlijk geschreven door Victor Hugo van Les Misérables. Dus je kan al raden dat het einde niet geweldig zou aflopen. In het kort: slechterik Frollo knoopt Esmeralda op. Quasimodo vermoordt Frollo. Hij blijft rouwen bij het lichaam van Esmeralda en sterft uiteindelijk van de honger.
77
Stiekeme seks: RAPONSJE sliep met de prins
In de kindvriendelijke versie sluit een heks een jong meisje op in een toren. Wanneer ze haar opzoekt, klimt ze via het lange haar van de gevangene omhoog.
Op een dag wordt een prins verliefd op de schone maagd in de toren, en hij gaat regelmatig bij haar op bezoek. Hij wordt daarbij warm onthaald door Raponsje.
Als de heks daarachter komt, wacht ze de prins op en duwt ze hem van de toren. Hij valt in een doornstruik en wordt blind, vindt de weg niet meer huis en dwaalt verdrietig rond.. Moraal van het verhaal: seks voor het huwelijk wordt altijd bestraft. Twee keer zelfs! Want ook Raponsje moet het bekopen. Als de heks haar gevangene op een dag bezoekt, komt de zwangerschap aan het licht doordat Raponsje uitbarst: ‘Hoe komt het toch dat mijn kleren zo strak zitten? Ze passen niet meer.’Ook zij dwaalt jarenlang in grote ellende rond met haar tweeling in een onherbergzame streek nadat de heks haar verbannen had. Moraal van het verhaal: alleenstaande moeders hebben het moeilijk! Gelukkig vindt Raponsje de prins, en haar tranen geven hem zijn zicht terug. In de latere uitgaven van het sprookje vraagt de prins Raponsje al bij zijn eerste bezoek ten huwelijk.
78
Kleine zeemeermin verliest tong en pleegt zelfmoord
In de Disney-film ruilt de kleine zeemeermin haar stem in voor twee benen, zodat ze op het land kan lopen. In de originele versie van Hans Christian Andersen moet ze een veel gruwelijker offer brengen. Een heks snijdt haar tong uit haar mond in ruil voor benen. En het wordt nog erger... Schrijver Hans Christian Andersen voegde nog een pijnlijk detail toe aan de deal met de heks. Ariel zal altijd vreselijke pijn in haar benen hebben. Daardoor kiest Eric uiteindelijk voor een andere vrouw, waarop Ariel zichzelf in de zee smijt.
79
Doornroosje wordt verkracht
Doornroosje wordt wakker gekust door een prins, toch? Nee hoor, in het originele sprookje van Giambattista Basile wordt ze verkracht door een koning. Ze baart een tweeling en wordt vervolgens verliefd op haar verkrachter. Ze mocht dan wel haar koning vervoegen. Maar ook daar duiken weer problemen op. Want de man was al getrouwd. Zijn huidige koningin probeerde de koning zijn eigen baby's te laten eten. En dat bekocht ze uiteindelijk zelf met de dood. Doornroosje kreeg wél een 'lang en gelukkig' - einde.
80
Verminking: Bloedbad in ASSEPOESTER
In de originele versie moedigt de stiefmoeder haar dochters aan hun voeten met een mes te bewerken om ervoor te zorgen dat de schoen past. ‘Hak je teen eraf. Als je koningin bent, hoef je toch niet meer te lopen’, zegt ze tegen de oudste dochter.
Die doet wat haar wordt gezegd, en haar zus offert haar hiel op. Hun bloederige stompjes verraden echter wie ze zijn. Dan ziet de prins de mooie Assepoester, en haar past het muiltje precies.
In de tweede uitgave uit 1819 laten de gebroeders Grimm de stiefzussen zwaar boeten omdat ze Assepoester zo wreed behandelden.
Duiven vallen de twee vrouwen aan en pikken hun ogen uit. En zo worden ze voor ‘hun boosheid en valsheid levenslang met blindheid gestraft’.
81
Sprookjes werden eerder in het vizier genomen door de woke-cultuur.
82
SPROOKJES...
Er was eens een lief, klein wolfje...
Show answer
Auto Play
Slide 1 / 82
SLIDE
Similar Resources on Wayground
80 questions
Media and Culture
Lesson
•
KG - University
79 questions
Classification
Lesson
•
10th Grade
75 questions
Subjuntivo and Imperative
Lesson
•
11th Grade
78 questions
SP1 3.7 Live
Lesson
•
9th - 12th Grade
71 questions
Currculo flexible
Lesson
•
KG - University
77 questions
Spanish 1, 1N, 2/18 & 2/19 Quizizz Review Assignment W25
Lesson
•
9th - 12th Grade
78 questions
Las descripciones
Lesson
•
9th - 12th Grade
79 questions
Les Plantes : Cellules, tissus et organes végétaux
Lesson
•
9th - 11th Grade
Popular Resources on Wayground
7 questions
History of Valentine's Day
Interactive video
•
4th Grade
15 questions
Fractions on a Number Line
Quiz
•
3rd Grade
20 questions
Equivalent Fractions
Quiz
•
3rd Grade
25 questions
Multiplication Facts
Quiz
•
5th Grade
22 questions
fractions
Quiz
•
3rd Grade
15 questions
Valentine's Day Trivia
Quiz
•
3rd Grade
20 questions
Main Idea and Details
Quiz
•
5th Grade
20 questions
Context Clues
Quiz
•
6th Grade
Discover more resources for World Languages
20 questions
El Verbo IR Practice
Quiz
•
9th Grade
20 questions
-AR -ER -IR present tense
Quiz
•
10th - 12th Grade
20 questions
Present tense stem-changing verbs
Quiz
•
9th Grade
13 questions
reflexive verbs in Spanish 2
Quiz
•
10th Grade
21 questions
San Valentin
Quiz
•
9th - 12th Grade
20 questions
Adjetivos Posesivos
Quiz
•
9th - 12th Grade
28 questions
Ser vs estar
Quiz
•
9th - 12th Grade
20 questions
La Saint Valentin
Quiz
•
9th - 12th Grade