sounds

Εργαλεία επεξεργασίας ήχου

Multiple Choice

Οι ήχοι περιεχομένου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ...

• Αφήγηση

• ενίσχυση μηνύνματος

• μουσική επένδυση

• Ηχητικά εφέ

Ο ήχος είναι το στοιχείο των πολυμέσων το οποίο μπορεί να μεταδώσει μεγάλο όγκο πληροφορίας στη μονάδα του χρόνου. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εκφώνηση οδηγιών, αφήγηση κειμένου, υποβλητική μουσική επένδυση, εντυπωσιακή χροιά με ειδικά εφέ.

Ήχος

Εργαλεία επεξεργασίας ήχου

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ &
ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

2

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Προ-ερωτήσεις

Γνωρίζετε ότι:

♦ Το όνειρο εκατομμυρίων μουσικών σε όλο τον κόσμο, να
ηχογραφήσουν και να κυκλοφορήσουν τα τραγούδια τους σε CD,
χωρίς να έχουν την ανάγκη των φωνογραφικών εταιρειών, είναι
δυνατόν να υλοποιηθεί από έναν υπολογιστή εξοπλισμένο με χαμηλού
κόστους υλικό και λογισμικό;

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων

3

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Διδακτικοί στόχοι

Στο τέλος του κεφαλαίου θα μπορείτε:

♦ Να περιγράφουν τις δυνατότητες των εργαλείων επεξεργασίας
ψηφιοποιημένου ήχου και των εργαλείων δημιουργίας
ψηφιακής παρτιτούρας.

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων

4

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Ήχος

Ο ήχος είναι το στοιχείο των πολυμέσων το οποίο μπορεί
να μεταδώσει μεγάλο όγκο πληροφορίας στη μονάδα του
χρόνου. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εκφώνηση
οδηγιών, αφήγηση κειμένου, υποβλητική μουσική
επένδυση, εντυπωσιακή χροιά με ειδικά εφέ. Ιδιαίτερα σε
εκπαιδευτικές εφαρμογές και σε περίπτερα πληροφοριών,
η αφήγηση και ο σχολιασμός των όσων παρουσιάζονται
στην οθόνη, βοηθά σημαντικά στην κατανόηση του
μηνύματος, ενώ η κατάλληλη ηχητική υπόκρουση
προδιαθέτει ευχάριστα το χρήστη.

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

5

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Ηχητική επένδυση εφαρμογών
πολυμέσων

Οι ήχοι που χρησιμοποιούνται στις εφαρμογές πολυμέσων
υπάγονται σε δύο βασικές κατηγορίες: ήχοι
περιεχομένου και ήχοι περιβάλλοντος.

♦ Οι ήχοι περιεχομένου παρέχουν πληροφορία στο κοινό
και είναι ισοδύναμοι με τους διάλογους που υπάρχουν στο
θέατρο ή στον κινηματογράφο.

♦ Οι ήχοι περιβάλλοντος δεν παρέχουν ουσιώδη
πληροφορία περιεχομένου, αλλά θα πρέπει να τυγχάνουν
της ίδιας προσοχής επειδή μπορούν να βελτιώσουν μια
εφαρμογή, όπως μπορούν και να την υποβαθμίσουν.

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

6

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Ήχοι περιεχομένου & Ήχοι
περιβάλλοντος

Οι ήχοι περιεχομένου
μπορούν να
χρησιμοποιηθούν ως:

Αφήγηση

Μαρτυρία

Εκφώνηση

Μουσική

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

Οι ήχοι περιβάλλοντος
μπορούν να
χρησιμοποιηθούν ως:

Ενίσχυση μηνύματος

Μουσική επένδυση

Ηχητικά εφέ

7

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Εργαλεία επεξεργασίας ήχου

Τα εργαλεία επεξεργασίας ήχου έχουν ως κύριο
χαρακτηριστικό την απεικόνιση του ήχου, στην οθόνη του
υπολογιστή. Αν ο ήχος είναι ψηφιοποιημένος η απεικόνιση
γίνεται με κυματομορφή, ενώ, αν είναι μουσική σε μορφή
MIDI, η απεικόνιση γίνεται με παρτιτούρα. Παλαιότερα,
υπήρχε διάκριση μεταξύ των εργαλείων επεξεργασίας
κυματομορφών και των εργαλείων δημιουργίας και
επεξεργασίας MIDI. Σήμερα, τα εργαλεία επεξεργασίας ήχου
μπορούν να επεξεργαστούν και κυματομορφές και μουσική
σε MIDI.

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων

8

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Εργαλεία επεξεργασίας κυματομορφών

Εργαλεία επεξεργασίας κυματομορφών, όπως το Sound
Recorder της Microsoft, το WaveStudio της Creative, το
SoundEdit της Macromedia, το Cool Edit της Syntrillium, το
Adobe Audition της Adobe χρησιμοποιούνται για τη
δειγματοληψία και την επεξεργασία του ήχου. Τα εργαλεία
επεξεργασίας κυματομορφών σχεδιάζουν την κυματομορφή
του ήχου και επιτρέπουν το κόψιμο του, την αντιγραφή του,
την ανάμειξη του με
άλλους ήχους, την
ενίσχυση του και γενικά
τη διαμόρφωση κάθε
χαρακτηριστικού του.

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων

9

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Χαρακτηριστικά Εργαλείων
επεξεργασίας κυματομορφών

♦ Ψαλίδισμα ή αλλιώς ξάκρισμα του ήχου (Trimming)

♦ Ρύθμιση έντασης (Volume adjustment)

♦ Προοδευτική αλλαγή της έντασης στην αρχή (Fade-ins) και προοδευτική
μείωση της έντασης στο τέλος, (Fade-outs)

♦ Ψηφιακή επεξεργασία και
εφέ (πχ. ηχώ, αντίλαλος κ.α.)

♦ Μείξη ήχων (Ανάμειξη των
ήχων από δύο αρχεία)

♦ Αλλαγή της διάρκειας
(Time stretch)

♦ Αλλαγή δειγματοληψίας
(Resembling)

♦ Αλλαγή πλήθους επιπέδων
κβάντισης (συμπίεση ήχου)

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων

10

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Εργαλεία επεξεργασίας παρτιτούρας

Στα προγράμματα δημιουργίας παρτιτούρας, ο συνθέτης περιγράφει τη
μουσική στον υπολογιστή, τοποθετώντας νότες πάνω σε ένα
πεντάγραμμο, που εμφανίζεται στην οθόνη. Με το πληκτρολόγιο και με
το ποντίκι εισάγει τις νότες, τις παύσεις, τα τρίηχα και οποιοδήποτε
σύμβολο της μουσικής
σημειογραφίας. Προγράμματα
δημιουργίας και επεξεργασίας
παρτιτούρας είναι:

♦ το Encore,

♦ το Overtare,

♦ το Finale,

♦ το Cubase Audio &

♦ το Sibelius.

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων

11

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Εργαλεία επεξεργασίας παρτιτούρας

Υπάρχουν λοιπόν εργαλεία με τα οποία ο μουσικός μπορεί να παίζει τα
μουσικά κομμάτια στα πλήκτρα (keyboard) ενός οργάνου, που έχει έξοδο
MIDI, η μουσική να εισαχθεί από ειδική είσοδο της κάρτας ήχου στον
υπολογιστή και να καταγραφεί από
ειδικό πρόγραμμα που ονομάζεται
ακολουθητής (sequencer).
Προγράμματα sequencer αλλά &
γραφής & επεξεργασίας MIDI είναι:

♦ το Cakewalk,

♦ το Master Tracks Pro,

♦ το Logic Audio,

♦ το MidiSoft Studio &

♦ το Cubasis Audio Lite

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων

12

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Το πρότυπο MIDI

To MIDI είναι ένα πρότυπο το οποίο αναπτύχθηκε στις
αρχές της δεκαετίας του 1980 για την επικοινωνία
ανάμεσα στα ηλεκτρονικά μουσικά όργανα. Σήμερα
χρησιμοποιείται και για μεταφορά μουσικής μεταξύ
υπολογιστών. To MIDI παρέχει ένα πρωτόκολλο για
μεταφορά λεπτομερούς περιγραφής ενός μουσικού
κομματιού. Με MIDI περιγράφονται οι νότες, η ένταση του
ήχου καθώς και το μουσικό όργανο που θα παίξει τις
συγκεκριμένες νότες. Τα δεδομένα τύπου MIDI δεν είναι
ήχος σε ψηφιοποιημένη μορφή. Είναι στενογραφημένες
αναπαραστάσεις μουσικών κομματιών. Σε αντίθεση με τα
δεδομένα τύπου MIDI, τα δεδομένα ψηφιοποιημένου ήχου
είναι πραγματικές ηχητικές αναπαραστάσεις σε
δείγματα.23

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

13

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Πλεονεκτήματα πρότυπου MIDI

♦ Τα αρχεία MIDI είναι πολύ πιο συμπαγή από ότι τα
αρχεία ψηφιοποιημένου ήχου και το μέγεθος ενός MIDI
αρχείου είναι ανεξάρτητο από την ποιότητα
αναπαραγωγής του ήχου.

♦ Επειδή τα αρχεία MIDI είναι μικρά, όταν είναι
ενσωματωμένα σε σελίδες Παγκόσμιου Ιστού
φορτώνονται και μεταφέρονται πολύ πιο γρήγορα απ’
ότι τα ψηφιοποιημένα ισοδύναμα τους.

♦ Τα δεδομένα MIDI είναι επεξεργάσιμα μέχρι το επίπεδο
της νότας. Έτσι μπορούν να υποστούν επεξεργασία
μέχρι την ελάχιστη λεπτομέρεια με τρόπους που είναι
αδύνατον να εφαρμοστούν σε ένα αρχείο
ψηφιοποιημένου ήχου.

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

14

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Μειονεκτήματα πρότυπου MIDI

♦ Στα μειονεκτήματα της τεχνολογίας MIDI περιλαμβάνεται
το ότι, τα δεδομένα, αφού δεν αντιπροσωπεύουν ήχο αλλά
οδηγίες εκτέλεσης μουσικών κομματιών προς τα μουσικά
όργανα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η αναπαραγωγή τους δεν θα
είναι ταυτόσημη με τον αρχικό ήχο, αν δεν είναι ταυτόσημες
και οι συσκευές παραγωγής &
αναπαραγωγής, αντίστοιχα.

♦ Επίσης, η τεχνολογία MIDI
δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί
για την κωδικοποίηση φωνής.

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

15

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Τύποι αρχείων ήχου

Ο τύπος ενός αρχείου ήχου είναι μια αναγνωρισμένη μέθοδος
για την οργάνωση των δεδομένων του ψηφιοποιημένου ήχου σε
bits και bytes. Ο τύπος πρέπει να είναι βέβαια γνωστός, πριν
αποθηκευτούν τα δεδομένα και πριν φορτωθούν στον
υπολογιστή για επεξεργασία και παρουσίαση σε μορφή ήχου.

♦ Macintosh : (αρχεία δεδομένων=.aif, ή .sdii) & (εφαρμογή
.SND).

♦ Windows: (αρχεία δεδομένων=. wav).

♦ Internet: δεδομένα συνεχούς ροής (streaming).

Και στις δύο πλατφόρμες οι ήχοι MIDI αποθηκεύονται
σαν αρχεία με επέκταση .MID ή .RMI.

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

16

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Το πρότυπο συμπίεσης ήχου
MPEG1 Layer III

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

Το πρότυπο MPEG1 Layer III είναι ένα πρότυπο
κωδικοποίησης για συμπίεση αρχείων ήχου, το οποίο είναι
γνωστό και ως ΜΡ3. To MPEG1 Layer III συμπιέζει
δεδομένα ήχου με λόγο συμπίεσης περίπου 12:1
διατηρώντας την αρχική ποιότητα του ήχου. Αν
εφαρμόσουμε κοινές τεχνικές, ένα τραγούδι το οποίο
δειγματοληπτήθηκε, για παράδειγμα στα 44.1 KHz δίνει
αρχείο περίπου 50 MB.
Εφαρμόζοντας όμως
συμπίεση MPEG1 Layer
III το αρχείο μειώνεται
στα 4 με 5 MB.

17

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Τύποι αρχείων MPEG1 Layer III

Ο κόσμος των Πολυμέσων & των Υπερμέσων

Τα αρχεία MPEG1 Layer III γενικά είναι διαθέσιμα σε δύο
τύπους (συχνά αναγνωρίζονται από τις επεκτάσεις των
ονομάτων τους). Τα mp3 αρχεία και τα m3u αρχεία.

♦ Τα mp3 αρχεία προορίζονται για μεταφορά και
φόρτωση μέσω δικτύου, καθώς και για αναπαραγωγή ή
για ανάκληση από ένα σκληρό δίσκο και αναπαραγωγή.

♦ Τα m3u αρχεία προορίζονται για εφαρμογές συνεχούς
ροής δεδομένων (streaming applications), στις
οποίες το αρχείο μπορεί να αναπαραχθεί αμέσως μόλις
γίνει η παραλαβή δεδομένων, χωρίς να χρειάζεται να
προηγηθεί ολόκληρη η μεταφορά του αρχείου.

18

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Ανακεφαλαίωση

Για την παραγωγή εφαρμογών πολυμέσων χρησιμοποιούμε
εργαλεία που δημιουργούν και επεξεργάζονται τα
πολυμεσικά στοιχεία. Υπάρχουν εξειδικευμένα εργαλεία για
την επεξεργασία γραμματοσειρών, συμβόλων και λογότυπων,
εργαλεία για την επεξεργασία ψηφιοποιημένου ήχου και τη
δημιουργία και επεξεργασία αρχείων MIDI, εργαλεία
δημιουργίας ψηφιογραφικών σχεδίων, εργαλεία
διανυσματικών σχεδίων, εργαλεία επεξεργασίας εικόνας,
εργαλεία τρισδιάστατων απεικονίσεων και φωτορεαλισμού
και εργαλεία σύλληψης και επεξεργασίας βίντεο.

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων

19

Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δ.Π.Θ. ©

Βιβλιογραφία

♦ [1] Burger P., Gillies D., "Interactive computer graphics",
Addison-Wesley Publishing Company, 1992.

♦ [2] Foley J., van Dam Α., Feiner S., Hughes J., "Computer
Graphics principles and practice", Addison Wesley, 1990.

♦ [3] Hill F.S., "Computer Graphics", MacMillan, 1994.

♦ [4] Vaughan T., "Multimedia Making it work", Osborne,
1998.

♦ [5] Watt Α., "Three-Dimensional Computer Graphics",
Addison-Wesley Publishing Company, 1990.

Εργαλεία Δημιουργίας & Διαχείρισης Πολυμεσικών Στοιχείων