Mevsimlerin Oluşumu

MEVSİMLERİN OLUŞUMU

Dünya’nın Şekli ve Hareketleri

​Dünya geoid şeklindedir. Kürenin kutuplardan basık, ekvatordan şişkin biçimidir. Güneş ışınları  yeryüzüne farklı açılarla  düşer.

Dünya kendi ekseni etrafında dönme hareketi yaparken, güneş etrafında dolanma hareketi yapar.

Dünya’nın günlük hareketi sonucu :

• Gün içinde sıcaklıklar değişir.

• Yeryüzünün herhangi bir bölgesine güneş ısınları  dik veya dike yakın bir açı ile düşerse o bölgenin sıcaklık değeri yüksek olur

• Güneş ışınlarının dünya üzerindeki herhangi bir noktaya gün içinde geliş açısı değişir.

• Cisimlerin gün içindeki gölge boyu değişir. Güneş ısınlarının dünyaya geliş acısı ile ilgilidir.

• Dünya’nın kendi ekseni etrafında batıdan doğuya (saat yönü tersi) dönmesi sonucu gece gündüz meydana gelir.

• Bir tam dönüş 24 saat sürer

• Gece gündüz arasındaki sıcaklık farkının meydana gelmesi Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesinden kaynaklanır.

Dönme Hareketi (Günlük Hareket)

Fill in the Blanks

Multiple Choice

Dünya kendi etrafında tam bir dönüşü kaç saatte tamamlar ?

• 24

• 56

• 365

• 36

• Dünya güneş etrafında dolanma hareketi yapar.

• Bir tur 365 gün 6 saat sürer.

• Dünya’nın Güneş etrafında dolandığı yörüngesi elips şeklindedir

• Bu dolanma esnasında Dünya’nın ekseni eğiktir

• Mevsimler oluşur.

• Güneş ışınlarının dünya üzerindeki herhangi bir noktaya yıl içinde geliş açısı değişir.

• Yıl içerisinde sıcaklıklar değişir.

• Yıl içerisinde Gölge boyları değişir.

• Gece – Gündüz süreleri değişir.

​Dolanma Hareketi ( Yıllık Hareket)

Multiple Choice

Dünya Güneş etrafında 1 tam turu ne kadar sürede tamamlar?

• 365 gün 6 saat

• 365 gün

• 365 gün 7 saat

• 365 saat 6 dakika

Fill in the Blanks

1. Yörünge Düzlemi: Dünya’nın Güneşin etrafında dolanırken izlediği yola yörünge düzlemi denir.

2. Yörünge Ekseni: Yörünge düzlemini dik olarak kestiği kabul edilen hayali çizgiye yörünge ekseni denir.

3. Dünya’nın Ekseni: Kutuplardan ve yerin merkezinden geçtiği kabul edilen hayali çizgiye Dünya’nın  ekseni denir.

4. Ekvator Düzlemi: Dünya’yı iki eşit parçaya bölen hayali çizginin meydana getirdiği düzleme Ekvator düzlemi denir.

–>Yörünge ekseni ile Dünya’nın ekseni birbiri ile çakışmaz aralarında 23° 27’ lık bir eğiklik vardır. Bu eğikliğe Dünya’nın eksen eğikliği adı verilir.

​

​EKSEN EĞİKLİĞİ NEDİR? 

​NOT: 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde eksen eğikliğinin etkisi ortadan kalkar.

•Yer kürenin eksen eğikliğinden dolayı Dönenceler oluşur.

•Kuzey ve güney yarım kürede dünyanın güneş ışığını dik alabileceği en uzak noktalara dönence denir. Kuzey yarım kürede yengeç dönencesi bulunurken Güney yarım kürede oğlak dönencesi bulunur. Ülkemiz yengeç dönencesinin üst tarafında kalır.

​Eksen Eğikliğinin Sonuçları

• Bir noktaya düşen Güneş ışınlarının açısı yıl boyunca değişir. Bunun sonucunda mevsimler oluşur.

• Güneş farklı zamanlarda farklı yerlere dik açıyla gelir.

• Dünya üzerindeki herhangi bir yerde yıl boyunca gölge boyu değişir.

• Dönence alanları ve kutup daireleri meydana gelir.

• Güneş’in doğuş batış saatleri değişir.

• Gece ve gündüz süreleri uzar ve kısalır

• Mevsimlere göre sıcaklık ve basınç farkları meydana gelir.

• Kuzey ve Güney yarım kürede farklı mevsimler yaşanır.

EKSEN EĞIKLIĞI OLMASAYDI NE OLURDU?

• Güneş ışınları yıl boyu ekvatora dik gelirdi.

• Gece ve gündüz süreleri bütün dünyada sürekli olarak eşit olurdu.

• Mevsimler oluşmazdı.

• Bir noktanın Güneş ışınlarını alma açısı sabit kalırdı. Gölge boyu hep aynı olurdu.

• Bir bölgede sıcaklık yıl boyunca hep yakın seviyelerde olurdu.

Mevsimlerin Oluşmasın da iki olay etkilidir.

1. Dünya’nın Güneş etrafında dolanması (Dünya’nın yıllık hareketi)

2. Dünya’nın dönme ekseninin eğik olması

​

 Not: Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığının değişmesi mevsimlerin oluşumu üzerinde etkili değildir. Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu tarih 3 Ocaktır, fakat kuzey yarım kürede kış mevsimi yaşanır.Dünya’nın Güneş’e en uzak olduğu tarih 4 Temmuzdur, fakat kuzey yarım kürede yaz mevsimi yaşanır.

Multiple Choice

Dünya'nın Güneş' en yakın ve en uzak olduğu tarih nedir?

• 3 Ocak ve 4 Temmuz

• 9 Şubat ve 14 Haziran

• 1 Ocak ve 7 Şubat

• 8 Ocak ve 14 Temmuz

Multiple Choice

Kuzey yarım kürede ve güney yarım küredeki dönencelerin adları nelerdir?

• Yengeç ve oğlak dönencesi

• Aslan ve koç dönencesi

• Akrep ve boğa dönencesi

• Balık ve terazi dönencesi