Jan Paweł II - Dzień Papieski 2023

Św. Jan Paweł II
Preludium włocławskie

Głównym motywem przygotowania tej prezentacji jest przemówienie papieża Jana Pawła II wygłoszone w naszym mieście 6 czerwca 1991 r. Bezpośrednimi słuchaczami byli nauczyciele zebrani w katedrze włocławskiej (w tym bliskie mi osoby), którzy niekiedy przybyli z odległych regionów Polski. Bardzo proszę, abyście solidnie wczytali się w wybrane fragmenty: "Niech będą uważnie i mądrze szanowane prawa każdego dziecka i młodego człowieka do kształtowania i wyrażania na terenie szkoły własnego sumienia zgodnie ze swoją formacją otrzymaną w rodzinie, światopoglądem oraz osobistymi, uczciwymi poszukiwaniami duchowymi. (...)

Młody człowiek jest wrażliwy na prawdę, sprawiedliwość, piękno, na inne wartości duchowe. Młody człowiek pragnie odnaleźć siebie samego, dlatego szuka, czasem burzliwie szuka, prawdziwych wartości i ceni tych ludzi, którzy ich nauczają i według nich żyją. Człowiek jest sobą przez kulturę. Naród jest sobą przez kulturę. Człowiek jest członkiem swojego narodu, uczestnicząc w dziedzictwie jego kultury. To jest olbrzymie dziedzictwo, które zaczyna się od pierwszych słów wypowiadanych przez dziecko za matką, za rodzicami. I potem cały ten proces wychowawczy: dom, szkoła, Kościół. (...)

Ja przez taką szkołę przeszedłem. (...) To nam przekazują nasze matki i nasi ojcowie, to nam przekazuje nasza szkoła. To dziedzictwo jest chrześcijańskie, jest więc równocześnie zakorzenione w Kościele, w tysiącleciu chrześcijaństwa polskiego. Dlatego pragnę dzisiaj tu, z tego miejsca i przy okazji tego spotkania, po prostu ucałować jeszcze raz ręce moim rodzicom, a równocześnie ucałować ręce wszystkim moim nauczycielom, nauczycielkom i moim katechetom, którzy uczyli mnie w szkole podstawowej, w gimnazjum, aż do matury, kładąc fundamenta pod przyszłość człowieka."

Św. Jan Paweł II
XXIII dzień papieski
15 X 2023 r.

Nie jest szczególnie trudnym zadaniem uzyskanie podstawowych informacji o św. Janie Pawle II. Zarówno jego dzieciństwo i młodość, utrata bliskich sobie osób, podjęcie decyzji o życiu kapłańskim, wreszcie przebieg "kariery" aż po wybór na Stolicę Piotrową; także przebieg pontyfikatu i okoliczności związane z wyniesieniem na ołtarze - opisy wszystkich tych faktów znajdziemy z łatwością na portalach encyklopedycznych czy w serwisach jemu poświęconych.
Zerknijcie, proszę, na swobodnie wybrane strony: https://ipjp2.pl/ albo https://www.centrumjp2.pl/, ewentualnie https://dzielo.pl/ .

Proponuję podczas tej lekcji kilka dat, miejsc oraz imion i nazwisk, z pomocą których utworzymy prosty obraz omawianej postaci. W dalszej kolejności poproszę was o udział w zabawie polegającej na udzieleniu odpowiedzi na kilkanaście, może trochę więcej pytań, które pomogą wam - młodym ludziom, w dobrej atmosferze zaprzyjaźnić się ze św. Janem Pawłem II. Musicie bowiem wiedzieć, że ten święty papież był i jest dla osób w słusznym wieku, np. waszych babć i dziadków, może też i dla waszych rodziców, czterdziestolatków lub nieco starszych, postacią bardzo ważną, która cały czas jest obdarzana gorącym uczuciem, przyjaźnią, miłością.

18 maja 1920 r. - urodził się Karol Józef Wojtyła, syn Karola i Emilii; miało to miejsce w Wadowicach, tam też 20 czerwca został ochrzczony w miejscowym kościele parafialnym.
Tuż przed jego Pierwszą Komunią świętą umiera mu mama, było to w 1929 r.
Niebawem znów rodzina staje wobec smutnego faktu śmierci - w roku 1932 umiera Edmund, jego starszy brat, który był młodym, zdolnym, obiecującym lekarzem.
1938 r. - bierzmowanie, matura i przeprowadzka do Krakowa, rozpoczęcie studiów polonistycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Po wybuchu II wojny światowej, aby uniknąć niebezpieczeństwa wywiezienia na roboty przymusowe, podejmuje prace m.in. na Solvayu (obszar na obrzeżach Krakowa, dziś miejsce na którym wznosi się jego sanktuarium https://sjanpawel2.pl/ ).
Kolejny cios przychodzi 18 lutego 1941 r., kiedy to umiera jego ojciec. Od tej chwili Karol, będąc mocno zaangażowanym w działalność środowiska Teatru Rapsodycznego https://ank.gov.pl/rapsodyczny/, skłania się do wstąpienia do tajnego seminarium duchownego w Krakowie, co dokonuje się w 1942 r.; nauka w ukryciu trwa do końca wojny i jeszcze przez kolejny rok.

1 listopada 1946 r. - Karol Wojtyła przyjmuje święcenia kapłańskie i wnet wyjeżdża na studia do Wiecznego Miasta. W niedługim czasie broni pracę doktorską na rzymskim uniwersytecie Angelicum i nostryfikuje ją na Uniwersytecie Jagiellońskim, na którym też uzyskał habilitację. Z powodu usunięcia wydziału teologicznego ze struktur tej uczelni w latach 1954 - 1978 podejmował działalność akademicką na wydziale filozoficznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Jego działalność naukowa wiąże się z licznymi publikacjami, które stanowią wkład w uprawianie filozofii na bazie tomizmu oraz w nowych nurtach fenomenologicznym i personalistycznym.

Po powrocie z Rzymu podejmuje wyznaczone mu obowiązki wikariuszowskie w parafii Niegowić (zaledwie jeden rok), a następnie angażuje się w działalność duszpasterską prowadzoną w kościele św. Floriana w Krakowie (1949-1958).
4 lipca 1958 r. papież Pius XII mianuje ks. Karola Wojtyłę biskupem pomocniczym archidiecezji krakowskiej; sakrę otrzymuje 28 września w katedrze na Wawelu (był wówczas najmłodszym biskupem polskiego episkopatu).
30 grudnia 1963 r., decyzją papieża Pawła VI, obejmuje arcybiskupstwo krakowskie, a 28 czerwca 1967 r. zostaje kreowany kardynałem.

Bardzo ważnym wydarzeniem mającym miejsce w tych latach jest Sobór Watykański II (1962-1965), w którym ks. Karol Wojtyła, zrazu jako jeden z wielu hierarchów, raczej nikomu nie znany, a następnie jako arcybiskup Krakowa, uczestniczył w pełni, we wszystkich sesjach.
Po zakończeniu obrad tego świętego zgromadzenia z wielkim entuzjazmem przystąpił do wdrażania jego nauki w działalność duszpasterską powierzonego sobie Kościoła. Czynił to zarówno w Krakowie, jak i wspomagał działalność całego Kościoła w Polsce, a następnie po elekcji papieskiej pracował nad tym konsekwentnie w Kościele powszechnym.

16 października 1978 r. zostaje wybrany 264 papieżem (po raz pierwszy od 456 lat nie jest to papież z Włoch) przyjmując imię Jan Paweł II.
22 października odbywa się uroczysta inauguracja pontyfikatu. W trakcie jej przebiegu, wzorem dwóch swoich poprzedników, nie przyjmuje tiary (ten wielowiekowy atrybut władzy papieskiej jest obecnie już tylko obiektem muzealnym).
W dniach od 2 do 10 czerwca 1979 r. odbywa swoją pierwszą pielgrzymkę do Ojczyzny (ponadto był wśród nas jeszcze osiem razy); we Włocławku gościł 6 i 7 czerwca 1991 r.

Nie sposób wręcz opisać wszystkich jego podróży apostolskich do wielu krajów na całym świecie, spotkań z wiernymi archidiecezji rzymskiej, wizyt w obrębie Włoch, a także niepoliczalnych tłumów odwiedzających go na Watykanie.
Cóż powiedzieć o setkach dokumentów, w których podejmował palące zagadnienia doktryny wiary, z których wymienić wypada kodeks prawa kanonicznego, opublikowany w 1983 r., katechizm z 1992 r., czy wreszcie akty prawne stanowiące podstawę zmian organizacyjnych w Kościele (np. w 1992 r. w odniesieniu do Kościoła w Polsce).

Multiple Choice

Postawmy zatem pierwsze pytanie: Karol Wojtyła urodził się 18 maja 1920 r. w:

• Proszowicach

• Wadowicach

• Bierutowicach

• Pikutkowie nieopodal Włocławka

Multiple Choice

Spośród poniższych propozycji wskaż poprawną datę zdania przez młodego Karola egzaminu maturalnego:

• 1939

• 1945

• 1938

• 1923

Multiple Choice

Wspominając ów fakt podczas swego pobytu w rodzinnym mieście, w 1997 r., papież powiedział, że:

• poszedł wówczas w gronie przyjaciół na kremówki

• z apetytem wybrał się ze swoją sympatią na pizzę

• wybrał się z kolegami nad pobliską rzekę Skawę

• poszedł na piwo - a co, skoro jest dorosły, to kto mu zabroni!

Multiple Choice

Podczas wojny - w 1941 r., umiera jego:

• mama

• brat

• siostra

• tata

Multiple Choice

Czy potrafisz wskazać poprawną datę przyjęcia przez Karola Wojtyłę święceń kapłańskich?

• 1 września 1939 r.

• 20 maja 1945 r.

• 1 listopada 1946 r.

• 18 maja 1942 r.

Multiple Choice

Jaką dyscyplinę naukową studiował młody ks. Karol Wojtyła na rzymskim uniwersytecie Angelicum w latach 1946 - 1948?

• filozofię i teologię

• socjologię

• matematykę stosowaną

• archeologię biblijną

Multiple Choice

Po powrocie do Polski:

• zatrudnił się na UJ w Krakowie i zaczął robić oszałamiającą karierę naukową

• został sekretarzem ks. Adama kardynała Sapiehy, co znacząco wpłynęło na rozwój jego kariery

• skierowany został w charakterze wikariusza do Niegowici, czyli wsi niczym "dziura zabita dechami"

• od razu dostał wygodny stołek w Kurii Archidiecezji w Krakowie i niczym się nie przejmował

Multiple Choice

Kolejnym miejscem jego pracy był kościół św. Floriana w Krakowie i zaangażowane działanie na rzecz środowiska akademickiego, jednak - co trzeba mocno podkreślić, z zachowaniem roztropności z powodu szykan władzy ludowej. Tam też zastała go nominacja na biskupa pomocniczego archidiecezji krakowskiej, która dokonała się 4 lipca 1958 r.; a kiedy i gdzie miała miejsce sakra biskupia?

• Nazajutrz w katedrze wawelskiej

• 15 sierpnia - w dniu Matki Bożej Zielnej, w Sanktuarium w Łagiewnikach

• 1 września, podczas cichej uroczystości w prywatnej kaplicy pałacu biskupiego w Krakowie

• 28 IX, w katedrze na Wawelu

Multiple Choice

Sobór Watykański II, obradujący w latach 1962 - 1965 był wydarzeniem o niezwykłej wadze.
Ks. Karol Wojtyła, jako biskup pomocniczy a następnie arcybiskup krakowski, brał udział w:

• jednej tylko sesji tego gremium, bo na trzy kolejne dostał szlaban

• dwóch z czterech

• trzech z pięciu

• wszystkich czterech sesjach tego świętego zgromadzenia

Multiple Choice

Wyniesienie ks. abp Karola Wojtyły do godności kardynała Świętego Kościoła Rzymskiego miało miejsce w roku:

• 1967

• 1978

• 1971

• 1965

Multiple Choice

Zakończmy tą część pytaniem oczywistym - podaj, proszę, datę wyboru ks. Karola kardynała Wojtyły na Stolicę Piotrową w Rzymie:

• 22 października 1978 r.

• 16 października 1978 r.

• 2 czerwca 1979 r.

• 13 grudnia 1981 r.

Zdaję sobie sprawę z subiektywnego podejścia do tematu. Wiem, że poszczególne osoby zechcą zwrócić uwagę na inne wydarzenia związane z życiem i pontyfikatem Jana Pawła II. Pozwólcie jednak, że wskażę na kilka takich spotkań (a co za tym idzie miejsc, osób i dat), które moim zdaniem noszą szczególne znamiona wartości ponadczasowych, z mocnym przesłaniem dla wielu ludzi, nie tylko wiernych utożsamiających się z Kościołem rzymskokatolickim, ale i odwołujących do innych zasad kojarzonych z dobrą wolą, z nastawieniem pokojowym, z należytym respektem dla zasad kultury, dialogu i tolerancji.

"Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus! Najdrożsi Bracia i Siostry, (...) oto najdostojniejsi kardynałowie powołali nowego Biskupa Rzymu. Powołali go z dalekiego kraju… z dalekiego, lecz zawsze tak bliskiego przez łączność w wierze i tradycji chrześcijańskiej. Bałem się przyjąć ten wybór, jednak przyjąłem go w duchu posłuszeństwa dla Pana naszego Jezusa. Nie wiem, czy potrafię rozmawiać waszym… naszym językiem włoskim. Jeżeli się pomylę, to mnie poprawicie. Przedstawiam się wam wszystkim dzisiaj, by wyznać naszą wspólną wiarę, naszą nadzieję, naszą ufność pokładaną w Matce Chrystusa i Kościoła z pomocą Pana Boga i z pomocą ludzi."

Przechodząc do kolejnego slajdu w tej serii, zdaję sobie sprawę, że dotykać będę niezwykle delikatnego zagadnienia jakim jest wzajemna relacja "państwo - Kościół". Powszechnie bowiem postuluje się, aby Kościół nie wtrącał się do polityki. Owszem, zgadzam się z tak wyrażonym żądaniem, ale z całą stanowczością wyrażę jednak bliźniaczo doń podobne oczekiwanie: aby polityka nie wtrącała się do spraw kościelnych; a mówiąc te słowa zdaję sobie sprawę z tego, że moje oczekiwania pozostaną w sferze marzeń.
Spotkanie, które swego czasu Jan Paweł II odbył z pewną ważną osobą było niezwykle trudne pod wieloma względami:

Archiwalne nagranie - https://jp2.tvp.pl/47501562/kosciol-nie-pragnie-zadnych-przywilejow-przemowienie-w-belwederze

Tekst wystąpienia - https://papiez.wiara.pl/doc/379813.Przemowienie-w-Belwederze

Dialog między instytucją Kościoła a danym państwem, władzą polityczną, przedstawicielami organizacji międzynarodowych jest zadaniem trudnym. Bywa on niekiedy narażony na gwałtowne zwroty, a nawet jest zupełnie zrywany. Warto jednak dążyć do ponownego podjęcia rozmów i szukać porozumienia. Tak wypracowana nowa rzeczywistość daje ludziom szansę na bezpieczny rozwój, stwarza możliwość pokojowego współistnienia w danej społeczności. Niezwykle cenny dar wolności jest dla każdego i każdej z nas wielkim zobowiązaniem. Tego uczył nas bł. ks. Jerzy Popiełuszko, przy którego grobie widzimy Jana Pawła II na powyższej fotografii.

13 kwietnia 1986 r. - to jedna z najważniejszych dat pontyfikatu Jana Pawła II. W tym dniu udał się on z wizytą do synagogi rzymskiej, aby tam w serdecznej atmosferze spotkać się z rabinem Elio Toaffem, wyznawcami judaizmu i zaproszonymi gośćmi, wśród których najważniejszą osobą był Jerzy Kluger, jego kolega ze szkolnej ławki. Wydarzenie to zwraca naszą uwagę na szacunek we wzajemnych kontaktach, konieczność unikania obraźliwej mowy i zachowań agresywnych oraz wartość wspólnej modlitwy w obliczu tego samego Boga. Swoistym dopełnieniem tej wizyty była papieska pielgrzymka do Ziemi Świętej podczas Wielkiego Jubileuszu Roku 2000.

Ostatnim wydarzeniem, na które chcę zwrócić szczególniejszą uwagę jest beatyfikacja 108 męczenników II wojny światowej która dokonała się 13 czerwca 1999 r. W tym gronie jest aż 9 kapłanów i kleryków diecezji włocławskiej, wskazać też można jednego człowieka świeckiego - Franciszka Stryjasa, który mieszkał i działał pod Kaliszem będącym wówczas w granicach diecezji; dodać też należy czterech zakonników franciszkańskich związanych z Włocławkiem: o. Narcyza Turchana, o. Krystyna Gondka, o. Anastazego Pankiewicza i br. Marcina Oprządka.
W przyszłym roku obchodzić będziemy 25 rocznicę tego wydarzenia.

Multiple Choice

Zakończmy tą lekcję jeszcze kilkoma pytaniami w celu utrwalenia poznanych treści.
O datę wyboru Jana Pawła II już pytałem, a czy potrafisz wskazać datę inauguracji jego pontyfikatu?

• 18 maja 1980 r.

• 16 października 1978 r.

• 22 października 1978 r.

• 13 marca 1979 r.

Multiple Choice

Pierwszy raz do swojej Ojczyzny przyjechał już w 1979 r. A czy wiesz ile razy - łącznie, przybył do Polski?

• 3

• 6

• 9

• 12

Multiple Choice

Wskaż imię i nazwisko księdza, przez fakt śmierci kojarzonego z Włocławkiem, przy grobie którego Jan Paweł II modlił się podczas swej pielgrzymki do Polski w 1987 r.

• Jerzy Popiełuszko

• Stefan Wyszyński

• Stefan Biskupski

• Antoni Baraniak

Multiple Choice

Ile osób zostało wyniesionych do chwały ołtarzy, czyli ogłoszonych błogosławionymi, podczas uroczystej mszy świętej sprawowanej przez Jana Pawła II na Placu Piłsudskiego w Warszawie, w dniu 13 czerwca 1999 r.?

• 123

• 100

• 125

• 108

Multiple Choice

Jakie wydarzenie wielkiej wagi miało miejsce w dniu 13 kwietnia 1986 r., gdzie i z kim spotkał się wówczas Jan Paweł II?

• Odwiedził w Poliklinice Gemelli chorego przyjaciela Jurka Klugera

• Przybył do Synagogi w Rzymie i spotkał się z Elio Toaffem

• Pojechał do prezydenta Włoch z oficjalną wizytą jako głowa państwa watykańskiego

• Złożył wizytę w ONZ w Nowym Jorku i spotkał z prezydentem Reaganem

Multiple Choice

Na zupełny już koniec tej prezentacji i zabawy quizowej seria czterech pytań - trudnego, zaskakującego, łatwego i ostatniego z przymrużeniem oka: w którym roku promulgowany, czyli ogłoszony, został nowy Katechizm Kościoła katolickiego?

• 1978

• 1992

• 2000

• 1983

Multiple Choice

Powiadają, że obok wielu zalet Jan Paweł II miał też i swoiście pojęte wady, a raczej powiedzieć możemy iż cechowały go mankamenty, spośród których nieco dokuczliwym było:

• no przecież gadulstwo!

• obżarstwo, zwłaszcza związane ze smakiem na polskie potrawy

• Wady? Nie - on był niczym pomnik wykuty z krystalicznego kryształu!

• spóźnianie się na umówione wcześniej spotkania

Multiple Choice

Jan Paweł II pełnił posługę na Stolicy Piotrowej:

• 25 lat

• niemal 27 lat

• 100 lat

• ino jeden rok

Multiple Choice

W kategorii pytań łatwych nie sposób nie wspomnieć o kremówkach - lubił je czy nie?

• No pewnie, chodził na nie po maturze i pewnie też później zajadał się nimi ze smakiem!

• Ależ skąd - Jego Świątobliwości nie wypada jeść kremówek!

• Tak, owszem, od czas do czasu, ale tylko w towarzystwie koronowanych głów.

• Jak najbardziej, ale tylko podczas oficjalnych podróży zagranicznych, i tylko na pokładzie samolotu.

Pamiętajcie, proszę, że nauka chrześcijańska, jakkolwiek związana jest z Krzyżem Jezusa Chrystusa - wszystkim co doń prowadzi i zeń wypływa, to wyraża się też poprzez wezwanie człowieka do udziału w kulturze.
"Człowiek, zarówno przez pracę, jak i poprzez  kulturę, bardziej staje się człowiekiem. Człowiek – jako twórca  kultury – powinien zharmonizować wartości cywilizacji kulturowej z zasadami sumienia. Człowiek jest nie tylko twórcą kultury, ale także jej adresatem. Człowiek jest jednocześnie i dzieckiem i ojcem kultury, w której żyje; jest jej odbiorcą i twórcą."

Drugim wymiarem pontyfikatu Świętego Papieża jest radość. Pamiętamy go wymachującego laską podczas śpiewu młodzieży na Światowych Dniach Młodych czy też uśmiechniętego podczas mówienia o kremówkach w Wadowicach; ale to przykłady ledwo wybiórcze z wielu takich sytuacji.
"Słowem kluczowym nauczania Jezusa jest głoszenie radości: Błogosławieni! Człowiek został stworzony dla szczęścia. Wasze pragnienie szczęścia jest więc uzasadnione. Chrystus ma odpowiedź na wasze oczekiwanie. Żąda On od was, byście Mu zaufali. Prawdziwa radość jest zdobyczą, której nie osiąga się bez długiej i trudnej walki."

Z całego serca życzę wam, moi uczniowi i moje uczennice, abyście potrafili z właściwym sobie entuzjazmem korzystać z dziedzictwa św. Jana Pawła II.
Popatrzcie nań spokojnie, bez wcześniejszych założeń. Spróbujcie wniknąć w przedstawiane treści związane z jego osobą bez niepotrzebnych uprzedzeń. Doceńcie to, co starsze od was osoby widzą w nim w inny sposób. A jeśli odmienne mieć będzie zdanie, to dołóżcie starań, aby rzetelnie dokonać weryfikacji przedstawionego wam dziedzictwa.
Powodzenia!