แหล่งสารสนเทศ

สื่อการเรียนการสอน

รายวิชา ง30292 สารสนเทศเพื่อการเรียนรู้

กลุ่มสาระการงานอาชีพและเทคโนโลยี (งานห้องสมุด)

โรงเรียนบุญวาทย์วิทยาลัย จังหวัดล าปาง

ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 35

แหล่งสารสนเทศ

(Information Resource)

ความหมายของแหล่งสารสนเทศ

ประเภทของทรัพยากรสารสนเทศ

หน้าที่ของแหล่งบริการสารสนเทศ

แบบทดสอบท้ายบทเรียน

ความหมายของแหล่งสารสนเทศ

แหล่ง
สาร/
สาระ

สนเทศ

ถิ่น ที่อยู่ บริเวณ
ศูนย์รวม บ่อเกิด

ค าสั่ง ข่าวสาร
ใบบอก

แก่น เนื้อแท้
เช่น แก่นสาร
ส่วนส าคัญ

ความหมายของแหล่งสารสนเทศ

แหล่งสารสนเทศ
หมายถึง แหล่งที่เกิด แหล่งผลิต หรือ

แหล่งที่เป็นศูนย์รวบรวมทรัพยากร
สารสนเทศในรูปแบบที่หลากหลาย
ไว้ให้บริการค้นคว้า ส าหรับผู้ที่
ต้องการสารสนเทศ

2. แหล่งบุคคล

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

1. ทรัพยากรสารสนเทศ

3. แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ

 เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า วัสดุสารสนเทศ (Information materials)

 หมายถึง วัสดุที่บันทึกสารสนเทศไว้ในรูปแบบและวิธีการต่างๆ เช่น

แผ่นกระดาษ แผ่นฟิล์ม วัสดุอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น โดยใช้ภาษา
ตัวอักษร ภาพ รหัส หรือเสียง

1. ทรัพยากรสารสนเทศ (Information Resource)

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

 ผู้ปฏิบัติงานในหน้าที่ รอบรู้ เชี่ยวชาญ
ให้สารสนเทศได้ถูกต้อง เช่น นักวิจัย ครู
อาจารย์ นักเขียน นักประดิษฐ์ ผู้บริหาร
ผู้น าองค์กร ปราชญ์ชาวบ้าน
 วิธีการได้สารสนเทศ เช่น การสัมภาษณ์
การสอบถาม การขอฝึกปฏิบัติ/ทดลอง

2. แหล่งบุคคล (Personal Resource)

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

 นางแก้ว ตาสิงห์ เป็นประธานกลุ่ม
 ความโดดเด่นของภูมิปัญญาจักสาน คือ
ยายแก้ว มีประสบการณ์มาอย่างยาวนาน
ตั้งแต่เริ่มคัดใบตาล ตัดใบตาล คัดแยก และ
พัฒนารูปแบบ ลวดลาย ของผลิตภัณฑ์
 คิดค้นประดิษฐ์อุปกรณ์ขึ้นมาใช้เอง ได้แก่
พิมพ์วัดขนาดของใบตาลและพิมพ์ตัดใบตาล
ช่วยประหยัดเวลา ท าให้งานจักสานมีความ
ประณีตและสวยงาม

ตัวอย่างแหล่งสารสนเทศบุคคลในจังหวัด ล าปาง

กลุ่มผลิตภัณฑ์จักสานใบตาล

สินค้า OTOP ระดับ 3 ดาว
216 หมู่ 7 ต าบลปงแสนทอง
อ าเภอเมืองล าปาง จังหวัดล าปาง

 ป้าพัดหรือนางสมพัด แก้วบุญ เป็นผู้ริเริ่ม

การท ากระดาษสาและก่อตั้งกลุ่ม

 ปัจจุบันประธานกลุ่มคือ ลุงจู หรือ

นายจู ณ ล าปาง มีสมาชิก 16 คน

 กระดาษสาบ้านท่าล้อ มีคุณสมบัติ คือ

กระดาษมีเยื่อของปอสา และเนื้อเยื่ออื่นๆผสม
เช่น ใยกล้วย ให้ปรากฏบนผิวกระดาษ

 สีกระดาษสด มีความเหนียวนุ่ม ซึมซับน้ าได้ดี

ตัวอย่างแหล่งสารสนเทศบุคคลในจังหวัด ล าปาง

ผลิตภัณฑ์กระดาษสาบ้านท่าล้อ ต าบลบ่อแฮ้ว จังหวัดล าปาง

 ในปี พ.ศ.2545 หมู่บ้านหลุกได้รับเลือกให้เป็นหมู่บ้านหัตถกรรม

ล้านนาต้นแบบ มีการรวมกลุ่มครูช่างหลายท่าน

 ยกตัวอย่าง 1 ท่านคือ นายทูน สายใจ ประสบการณ์แกะสลักมานาน

กว่า 20 ปี ศึกษาวิธีการแกะสลักไม้มาจากพ่อ

 “ความสวยงามของการท าไม้แกะสลักต้องแกะด้วยมือเท่านั้น ผลงาน

แต่ละชิ้นที่ท าออกมาจึงเป็นผลงานที่มีเพียงชิ้นเดียวในโลก”

ตัวอย่างแหล่งสารสนเทศบุคคลในจังหวัด ล าปาง

แกะสลักบ้านหลุก อ าเภอแม่ทะ ริเริ่มโดย นายจันทร์ดี แก้วชุ่ม

คือ หน่วยงานหรือองค์กรที่ท าการผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ

ได้แก่

1) สถาบันการศึกษา

2) หน่วยงานรัฐบาล

3) องค์กรเอกชน

3. แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

หน่วยงานที่จัดการศึกษาให้แก่ประชาชน

ผลิตต ารา งานวิจัย และวารสารวิชาการ

ได้แก่ มหาวิทยาลัยและสถาบันอุดมศึกษาต่างๆ

1) สถาบันการศึกษา

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

3. แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ

ผลิตและเผยแพร่สารสนเทศที่ให้ความรู้และสารสนเทศใน

สาขาวิชาที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานนั้นๆ

มีความน่าเชื่อถือ

ใช้เป็นหลักฐานในการอ้างอิงข้อมูล

3. แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ

2) หน่วยงานรัฐบาล

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

มีการผลิตและเผยแพร่ความรู้ ความคิดเห็น ในรูปแบบต่างๆ

เป็นแหล่งสารสนเทศที่ดีส าหรับการค้นคว้าเพื่อการท ารายงาน

และ ภาคนิพนธ์

3) องค์กรเอกชน

3. แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ



เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า สถาบันบริการสารสนเทศ



หมายถึง สถาบันที่มีหน้าที่รวบรวม จัดเก็บ และให้บริการสารสนเทศ

แบ่งออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่

1) ห้องสมุด (Library)

2) ศูนย์สารสนเทศ (Information Center)

3) แหล่งบริการสารสนเทศรูปแบบอื่น

4) แหล่งบริการสารสนเทศเชิงพาณิชย์

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

 แหล่งสะสมความรู้ความคิด

 แหล่งรวบรวมวัสดุเพื่อการศึกษา
ค้นคว้า

 มีบรรณารักษ์ที่มีความรู้ทางด้าน
บรรณารักษศาสตร์เป็นผู้ให้บริการ

1) ห้องสมุด (Library)

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

1.3) ประเภท

(1) ห้องสมุดประชาชน (Public Library)

(2) ห้องสมุดเฉพาะ (Special Library)

(3) ห้องสมุดโรงเรียน (School Library)

(4) ห้องสมุดวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย

(College & University Library)

(5) หอสมุดแห่งชาติ (National Library)

1) ห้องสมุด (Library)

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

(1) ห้องสมุดประชาชน (Public Library)

- จัดตั้งขึ้นเพื่อให้บริการทรัพยากรสารสนเทศแก่

ประชาชนในท้องถิ่น โดยไม่จ ากัดเพศ อายุ อาชีพ หรือ

ระดับการศึกษา

- ให้บริการที่สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน

- สนับสนุนให้ประชาชนรู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

1) ห้องสมุด (Library)

(2) ห้องสมุดเฉพาะ (Special Library)

- จัดตั้งขึ้นในหน่วยราชการ องค์การ สถาบัน สมาคม

บริษัท โรงงาน

- ทรัพยากรสารสนเทศที่ให้บริการมีเนื้อเฉพาะด้านหรือ

ที่เกี่ยวข้องกับ องค์การ

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

1) ห้องสมุด (Library)

(3) ห้องสมุดโรงเรียน (School Library)

- จัดตั้งขึ้นภายในสถานศึกษาระดับโรงเรียน

เช่น ระดับอนุบาล ระดับประถม ระดับมัธยม

- เพื่อส่งเสริมการเรียนการสอนตามหลักสูตรของ

โรงเรียน และนอกหลักสูตร

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

1) ห้องสมุด (Library)

(4) ห้องสมุดวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย

(College & University Library)

- จัดตั้งขึ้นในวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย

- เพื่อส่งเสริมการเรียนการสอน การค้นคว้าวิจัย

ตลอดจน ศิลปวัฒนธรรมแก่อาจารย์ นิสิต นักศึกษา

และบุคลากร

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

1) ห้องสมุด (Library)

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

1) ห้องสมุด (Library)

(5) หอสมุดแห่งชาติ (National Library)

- จัดตั้งขึ้นและด าเนินการโดยรัฐบาลของแต่ละประเทศ

- เป็นที่เก็บสะสม รวบรวม รักษาเอกสารหรือสิ่งพิมพ์

ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับประเทศ ทั้งที่ผลิตในประเทศ

และต่างประเทศ

- เป็นสถานที่รวบรวมและรักษามรดกทางความรู้

ความคิด วัฒนธรรม ประเพณีของประเทศ

4. แหล่งบริการสารสนเทศ

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

1) ห้องสมุด (Library)

 หมายถึง หน่วยงานที่ท าหน้าที่จัดเก็บและให้บริการสารสนเทศ

เฉพาะเรื่องหรือเฉพาะสาขาวิชาแก่ผู้ที่สนใจเฉพาะกลุ่ม

 บุคลากร ประกอบด้วย นักเอกสารสนเทศ นักวิจัย นักบรรณานุกรม

บรรณารักษ์

 เน้นรวบรวมเอกสารการวิจัย รายงานการประชุม วารสารวิชาการ

2) ศูนย์สารสนเทศ (Information Center)

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

ยกตัวอย่าง

- ศูนย์ข้อมูล (Data Center)

- ศูนย์แนะแหล่งสารสนเทศ (Referral Center)

- หอจดหมายเหตุ (Archives)

- พิพิธภัณฑ์ (Museum)

3) แหล่งบริการสารสนเทศรูปแบบอื่น

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

ศูนย์ข้อมูล (Data center)



แหล่งสะสมและเผยแพร่ข้อมูล

ข้อมูลดิบหรือตัวเลข เรื่องใดเรื่องหนึ่ง
โดยเฉพาะ

 เรื่องที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานนั้นๆ มีการ

ใช้คอมพิวเตอร์ในการจัดเก็บและ
ประมวลผลข้อมูล

3) แหล่งบริการสารสนเทศรูปแบบอื่น

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

ศูนย์แนะแหล่งสารสนเทศ (Referral Center)



หน่วยงานที่ให้บริการแนะน าแหล่ง

สารสนเทศต่างๆ ที่มีข้อมูลที่ผู้ใช้ต้องการ



มีนามานุกรมและรายชื่อแหล่งสารสนเทศ

จัดท าขึ้นเองและปรับปรุงให้ทันสมัยเสมอ

3) แหล่งบริการสารสนเทศรูปแบบอื่น

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

หอจดหมายเหตุ (Archives)
หน่วยงานราชการหรือเอกชนที่ท าหน้าที่เก็บ รวบรวมและอนุรักษ์

เอกสารจดหมายเหตุไว้ ได้แก่ เอกสารทางราชการและเอกสารทาง
ประวัติศาสตร์ เช่น ค าสั่ง ระเบียบบังคับ เป็นหลักฐานแสดงประวัติ
พัฒนาการ นโยบายและการด าเนินงานของรัฐหรือเอกชน

3) แหล่งบริการสารสนเทศรูปแบบอื่น

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

พิพิธภัณฑ์ (Museum)
สถานที่สะสมรวบรวมวัตถุต่างๆ ตามธรรมชาติหรือศิลปวัตถุ

สิ่งแปลกประหลาด สิ่งที่หายาก

3) แหล่งบริการสารสนเทศรูปแบบอื่น

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

บ้านป่องนัก จ. ล าปาง

สถาบันที่ด าเนินธุรกิจการค้าสารสนเทศในรูปแบบต่างๆ
แบ่งออกเป็น 3 ประเภท

บริษัทค้าสารสนเทศ (Information Company)

นายหน้าค้าสารสนเทศ

ผู้ผลิตและจ าหน่ายฐานข้อมูล

4) แหล่งบริการสารสนเทศเชิงพาณิชย์

ประเภทของแหล่งทรัพยากรสารสนเทศ

หน้าที่ของ
แหล่งบริการ
สารสนเทศ

รวบรวมทรัพยากร

สารสนเทศ

จัดเก็บทรัพยากร

สารสนเทศ

จัดสถานที่ส าหรับ

ผู้ใช้บริการ

จัดให้มีศูนย์แนะ
แหล่งสารสนเทศ

บริการอย่างมี

ประสิทธิภาพ สะดวก

รวดเร็ว ทันสมัย

ผลิตทรัพยากร
สารสนเทศ

แหล่งที่เกิด แหล่งผลิต หรือแหล่งที่เป็นศูนย์รวบรวม
ทรัพยากรสารสนเทศในรูปแบบที่หลากหลายไว้ให้บริการ
ค้นคว้า ส าหรับผู้ที่ต้องการสารสนเทศ

แหล่งที่เกิด แหล่งผลิต หรือแหล่งที่เป็นศูนย์รวบรวม
ทรัพยากรสารสนเทศแบบเดียว ให้บริการให้อ่านเฉพาะผู้
ที่เข้ามาใช้บริการ ณ สถานที่นั้นเท่านั้น

ความหมายของแหล่งสารสนเทศ

ดังที่ปรากฏข้อใดถูกต้อง

4 แหล่ง ได้แก่ ทรัพยากรสารสนเทศ บุคคล
แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ แหล่งบริการสารสนเทศ

4 แหล่ง ได้แก่ ทรัพยากรสารสนเทศ สถานที่ท่องเที่ยว
แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ แหล่งบริการสารสนเทศ

4 แหล่ง ได้แก่ ทรัพยากรสารสนเทศ สถานที่ท่องเที่ยว
แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ ห้องสมุด

5 แหล่ง ได้แก่ หนังสือ บุคคล สถานที่ท่องเที่ยว
แหล่งผลิตและเผยแพร่สารสนเทศ แหล่งบริการสารสนเทศ

ข้อใดต่อนี้บอกประเภทของ

แหล่งสารสนเทศได้ครบถ้วน และถูกต้อง

นางบัวจันทร์ เทพปินตา ประธานกลุ่มผลิตข้าวแต๋นน้ าแตงโม “แม่บัวจันทร์”

จังหวัดล าปาง ถือเป็นแหล่งสารสนเทศหรือไม่ และเป็นประเภทใด

เป็น ประเภทแหล่งบริการสารสนเทศ

ไม่เป็น ประเภททรัพยากรสารสนเทศ

เป็น ประเภทปราชญ์ชาวบ้าน

เป็น ประเภทบุคคล

สารสนเทศที่ถูกเก็บไว้ให้บริการห้องสมุดเท่านั้น

สารสนเทศแบบตีพิมพ์

ทรัพยากรสารสนเทศ

สารสนเทศที่ผลิตเพื่อการจัดจ าหน่ายเท่านั้น

หนังสือพิมพ์ และวารสาร

ถือเป็นแหล่งสารสนเทศประเภทใด

ชมรมอนุรักษ์สมุนไพร จังหวัดล าปาง
ถือเป็นแหล่งสารสนเทศประเภทใด

ประเภทแหล่งบริการสารสนเทศ-ศูนย์ข้อมูล

ประเภททรัพยากรสารสนเทศ

ประเภทรวมปราชญ์ชาวบ้าน

ถูกทุกข้อ

ความหมายของแหล่งบริการสารสนเทศ “ห้องสมุด”

ข้อใดถูกต้อง

แหล่งบริการทรัพยากรสารสนเทศทั้งตีพิมพ์และไม่ตีพิมพ์ รวบรวม
เพื่อการศึกษาค้นคว้า มีบรรณารักษ์ให้บริการ

แหล่งบริการทรัพยากรสารสนเทศทั้งตีพิมพ์และไม่ตีพิมพ์ ไม่ให้ยืม
ออกจากห้องสมุดทุกประเภท มีเจ้าหน้าให้บริการตอบค าถาม

แหล่งบริการชี้แหล่งทรัพยากรสารสนเทศเพื่อให้ผู้ใช้ไปค้นหาเอง ไม่
ให้บริการยืมทรัพยากรสารสนเทศ มีผู้เชี่ยวชาญให้บริการ

แหล่งสารสนเทศใดที่มักจะผลิตและเผยแพร่สารสนเทศโดย

องค์กรของตนเอง

มหาวิทยาลัย โรงเรียน องค์กรเอกชน

สถาบันการศึกษา มหาวิทยาลัยขนาดใหญ่ โรงเรียน รัฐบาล

สถาบันการศึกษา องค์กรเอกชน มหาวิทยาลัย องค์กรภาครัฐบาล

ถูกทุกข้อ

แหล่งสารสนเทศเชิงพาณิชย์เป็นการค้า และผู้ใช้ต้องเสียเงิน

ก่อนได้รับข้อมูลใช่หรือไม่ และมีกี่ประเภท

ใช่ มี 3 ประเภท ได้แก่ บริษัทค้าสารสนเทศ นายหน้าค้า
สารสนเทศ ผู้ผลิตและจัดหน่ายฐานข้อมูล

ใช่ มี 3 ประเภท ได้แก่ นายหน้าค้าสารสนเทศ ผู้ผลิตและ
จัดหน่ายฐานข้อมูล ผู้จัดท าวัสดุตีพิมพ์และไม่ตีพิมพ์

ไม่ใช่

หน้าที่ของแหล่งบริการสารสนเทศจะต้องบริการ เข้าถึงข้อมูล
สะดวก รวดเร็ว ทันสมัย ตรงกับความต้องการ เพราะเหตุใด

เพราะข้อมูลมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาต้องปรับปรุงให้ทันสมัย
และบริการข้อมูลล่าสุดที่ถูกต้องให้ตรงความต้องการของผู้ใช้

เพราะต้องตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ ถูกต้อง ครบถ้วน
บริการทุกระดับประทับใจ และกลับมาใช้บริการในอนาคต

ถูกทุกข้อ

• บันทึกข้อมูลตามหัวข้อที่ก าหนดลงในแบบส ารวจข้อมูล

• สมาชิกกลุ่มรวบรวมข้อมูลแหล่งสารสนเทศในท้องถิ่น จังหวัดล าปาง

น าเสนอเป็นชิ้นงานกลุ่ม เวลา 10 นาที

• ใช้โปรแกรม PowerPoint ในการน าเสนอ

• บันทึกชิ้นงานของกลุ่ม ส่งครูผู้สอน

• รายละเอียดการท างาน รายละเอียดในใบงานที่ 1 เรื่องแหล่งสารสนเทศ

ให้นักเรียนส ารวจแหล่งสารสนเทศในท้องถิ่น

จังหวัดล าปาง จ านวน 1 แหล่ง