Atom modelleri

ATOM MODELLERİ

Atom Modeli Nedir?

• Deneysel gözlemlere dayanarak, atomun yapısını ve davranışını akılcı bir biçimde açıklayan şekillere ve özelliklere atom modeli denir.

• Daha basit bir ifade ile, atom modelleri; bilim adamlarının, atom için yaptıkları tariflerdir.

  • Bilim insanları yaptıkları bilimsel çalışmalar ve deneylere dayanarak, atomun belli özelliklerini keşfetmişlerdir.

  • Ortaya atılan her atom modeli aslında, o modeli tasarlayan bilim adamının kafasındaki atom şeklini gösterir.

• Tabi doğru deneyi yaparak, atom için doğru modeli bulmak hemen mümkün olmamıştır.

  • Bu yüzden ilk atom modellerinde, yanlış veya eksik bilgiler vardır.

Dalton Atom Modeli (1803)

John Dalton (1766-1844) yaptığı çalışmalar sonucunda atomu şöyle tarif etmiştir:

• Maddeler atomlardan oluşur. (Doğru)

• Atomlar çok küçüktür. (Doğru)

• Atomlar küre şeklindedir. (Doğru)

• Atomların içi doldur, atomlar çok sağlamdır ve parçalanamazlar. (Yanlış)

• Atomlar kimyasal tepkimelerde parçalanamaz, bölünemez. (Doğru)

• Atomlar yoktan var edilemez, varken yok edilemez. (Doğru)

• Kimyasal tepkimelerde atom türü ve sayısı korunur. (Doğru)

• Bir elementin bütün atomları büyüklük, şekil ve kütle bakımından özdeştir. (Yanlış çünkü izotop atomlar var.)

• Farklı element atomları birbirinden farklıdır. (Doğru)

• Farklı element atomlarının belirli oranda birleşmesinden bileşikler oluşur. (Doğru)

Multiple Choice

Dalton atom modeli ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• Atomların yapısında negatif yüklü tanecikler bulunur.

• Atomların kütlesinin büyük bir kısmı çekirdekte toplanmıştır.

• Atomlar parçalanamaz.

• Atomun kütlesini pozitif yüklü tanecikler oluşturur.

Thomson Atom Modeli

J. J. Thomson, yaptığı çalışmalar sonucunda atomu şöyle tarif etmiştir:

• Atomlarda pozitif ve negatif yükler vardır. (Doğru)

• Elektron adı verilen negatif (-) yüklü tanecikler, pozitif yüklü atomun içinde homojen olarak dağılmıştır. (Yanlış)

• Atomdaki negatif (-) yük miktarı, pozitif (+) yük miktarına eşit olup atomlar yük bakımından nötrdür. (Doğru)

• Elektronların kütlesi atomun kütlesi yanında ihmal edilebilecek kadar küçük olduğu için atomun kütlesini pozitif yükler oluşturur. (Kısmen doğru)

• Atomlar çapları yaklaşık 10^-8 cm olan kürelerdir. (Doğru)

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi Thomson atom modelinin özelliklerinden biri değildir?

• 
  Elektronlar atomun içinde homojen olarak dağılmıştır.

• Atomlar çapları yaklaşık 10^-8 cm olan kürelerdir.

• 
  Atomda, elektronlar pozitif yükü nötrleştirecek sayıdadır.

• 
  Protonlar, çekirdek olarak adlandırılan küçük bir hacimde bulunur.

Rutherford Atom Modeli

Rutherford’un Deneyi

• Rutherford, atomun yapısını araştırırken yandaki deneyi yapmıştır.

Rutherford atom modeline göre:

• Bir atomda pozitif yükün tümü, çekirdek denilen küçük bölgede toplanmıştır.

• Çekirdek çapı yaklaşık 10^-12 ile 10^-13 cm, atom çapı ise 10^-8 cm olduğundan atom hacminin büyük bir kısmı boşluktur.

• Elektronlar, çekirdeğin etrafındaki boşlukta bulunur ve çekirdek etrafında döner.

• Çekirdekteki (+) yük miktarı bir elementin tüm atomlarında aynıdır, farklı elementin atomlarında farklıdır.

• Atomdaki elektron sayısı çekirdekteki proton sayısına eşittir.

Rutherford Atom Modeli

• Pozitif yüklerin toplam kütlesi, atomun kütlesinin yaklaşık yarısı kadardır. O hâlde çekirdekte kütlesi protonun kütlesine eşit yüksüz tanecikler bulunur.

• Rutherford atom çekirdeğini Güneş’e, çekirdeğin etrafındaki elektronları da gezegenlere benzetmiştir.

• Yüksüz taneciklerin (nötron) varlığını öngörmesi bu modelin başarısıdır. Rutherford’un öngördüğü yüksüz taneciklerin varlığını ilerleyen yıllarda (1932) James Chadwick (Ceymis Çedvik) kanıtlamıştır.

Multiple Choice

Aşağıda verilen yargılardan hangisi Rutherford atom modeline ait değildir?

• Elektronlar çekirdekten uzaklaştıkça enerjileri artar.

• 
  Atom hacminin büyük bir kısmı boşluktur.

• 
  Pozitif yüklü tanecikler atomun çekirdeğinde toplanmıştır

• 
  Atom kütlesinin büyük bir kısmı çekirdek adı verilen çok küçük bir hacimde toplanmıştır.

Yörüngeli model olarak da bilinen Bohr Atom Modeline göre:

1. Elektronlar çekirdekten belirli uzaklıkta ve belirli enerjiye sahip yörüngelerde bulunur.

   • Bu yörüngelere; temel enerji düzeyi (seviyesi), katman veya kabuk denir.

2. Temel enerji düzeyi bir tam sayı ile belirtilir.

   • Çekirdeğe en yakın temel enerji düzeyi 1 olmak üzere n = 1, 2, 3, 4… sayı veya K, L, M, N… gibi harflerle ifade edilir.

   • Çekirdeğe en yakın kabuk minimum, en uzaktaki kabuk maksimum enerjiye sahiptir.

   • Bir elektron, bulunduğu temel enerji düzeyinin enerjisine sahiptir.

Bohr Atom Modeli

1. Elektronun çekirdeğe en yakın en düşük enerjili hâline atomun temel hâli denir.

   • Temel hâlde atom kararlıdır ve ışın yaymaz.

2. Elektronun dışarıdan enerji alarak (absorbe ederek) daha yüksek enerji düzeyine geçmesine atomun uyarılmış hâli denir.

   • Atom, uyarılmış hâlde iken kararsızdır.

   • Kararlı olmak için temel hâle geçer.

   • Temel hâle geçerken aldığı enerjiyi ışıma (emisyon) olarak geri verir.

   • Yayımladığı ışığın enerjisi, elektronun uyarılmış hali ile temel hali arasındaki enerji farkına eşittir.

Multiple Choice

Bohr Atom Modeli’ne göre, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• Elektronlar çekirdek çevresinde orbitallerde hareket eder.

• Elektronların yeri sabit değildir.

• Atomlar içi dolu kürelerdir.

• Atoma enerji verilirse elektron daha yüksek enerji seviyelerine çıkabilir.

• Bohr Atom Modelinin eksikleri Modern Atom Teorisi ile giderilmiştir.

• Bu model, atom için ortaya atılan en son ve en geçerli modeldir.

• Bu atom modeli nötron, yörünge ve elektronların hareket ve konum durumlarının belirlenmesi ile oluşturulmuştur.

Modern Atom Teorisi

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• Bohr'a göre yörüngelerin enerjisi çekirdekten uzaklaştıkça artar.

• Rutherford'a göre bilinen en küçük tanecik atomdur.

• Dalton'a göre atom içi dolu küredir.

• Thomson'a göre küre içerisinde artı yüklü ve eksi yüklü tanecikler homojen dağılmıştır.

Multiple Choice

Aşağıdaki atom modellerinin hangisinde ilk kez çekirdek kavramından bahsedilmiştir?

• 
  Rutherford atom modeli

• 
  Thomson atom modeli

• 
  Bohr atom modeli

• 
  Dalton atom modeli

Multiple Choice

"Uyarılmış atom" kavramını açıklayan atom modeli aşağıdakilerden hangisidir?

• Dalton atom modeli

• Thomson atom modeli

• Rutherford atom modeli

• Bohr atom modeli

Word Cloud

Atom denince aklınıza ne geliyor?