"Ұшқан ұя" шығармасындағы Ұлттық құндылықтар

​Б.Момышұлы "Ұшқан ұя" шығармасындағы құндылықтар

Бүгінгі сабақта:

• Шығармадағы рухани және материалдық құндылықтарды табасыз;

• Үзіндідегі рухани құндылықтарды талдап, өз көзқарасыңызды білдіресіз;

• Ұлттық тәрбие, салт-дәстүрге қатысты мақал-мәтелдерді анықтайсыз.
  
  

Психологиялық ахуал
"Өзгеше амандасу"

Қызығушылықты ояту.


"Бауыржан атам сөйлейді"

​Адамгершілік, білім, байлық қайсысы маңызды?

Құндылық- бұл қандай да бір нәрсенің мәнділігі, маңыздылығы, қалаулығы, пайымдылығы және қымбаттылығы.

​Материалдық	​Табиғи	​Көркем	​Рухани
​Заттар, әшекей, бұйымдар, алтын мен асыл тастар, ақша және т.б.	​Күннің шығуы мен батуы, теңіздер мен таулар, гүлдер және т.б.	​Әдебиет пен өнер туындылары	​Сұлулық пен ізгі қасиеттер

1-тапсырма. Жеке жұмыс

Шығарма үзінділерінен материалдық және рухани құндылықтарды сәйкестендіріңіз.

​Дескриптор:

1. Шығарма үзінділерін түсініп оқиды;

2. Рухани құндылықты ажыратады;

3. Материалдық құндылықтарды ажыратады

Drag and Drop

Жаңадан билік құра бастаған орыс әкімдері алым-салық қағаздарын шығарып, қол қою, бармақ басу деген әдетке айналды.​

Placeholder

Drag these tiles and drop them in the correct blank above

материалдық

рухани

Drag and Drop

Әкем басымнан сипап отырып: «Жарайсың, балам! Үйге кіргенде әлдеқашан үлкендерге сәлем беруді ұмытпа. Әдепті бала сүйтеді», - дейтін. ​

Placeholder

​

Drag these tiles and drop them in the correct blank above

рухани

материалдық

Drag and Drop

Менің кәрі апам Қызтумас маған ертекті көп айтатын, әлди әнді көп айтатын.​

Placeholder

​

Drag these tiles and drop them in the correct blank above

рухани

материалдық

Drag and Drop

Сайлау науқанында екіұдай тартыс, пара беру, жала жабу, қулық-сұмдық, болыстыққа талас өрттей қаулау берер еді.​

Placeholder

​

Drag these tiles and drop them in the correct blank above

материалдық

рухани

Drag and Drop

...Осылайша жеті атаға дейін жетелеп отырып санатады.​

Placeholder

Drag these tiles and drop them in the correct blank above

рухани

материалдық

2-тапсырма. Жұптық жұмыс

"Суреттегі құндылық"

Шығарма үзінділерін берілген суреттермен сәйкестендіріп, құндылықтарды анықта.

Дескриптор:

1.      Шығарма үзінділерін түсініп оқиды;

2.      Шығарма үзінділеріндегі құндылықты суреттермен байланыстырады.

Multiple Choice

Момыш әкемнің айтуынша, мен мың да тоғыз жүз оныншы жылдың қысында, ескіше декабрьдің жиырма төртінде туыппын. Әкем ол күні Әулиеата шаһарында екен. Мен туған соң, Имаш бабам жан-жаққа кісі шаптырып, әкеме хабаршы жіберіпті....Сөйтіп, шілдехана тойға ұласыпты. Той соңында Имаш ағам алақан жайып ел қарияларынан бата сұраған екен.

Multiple Choice

Текебай би ұлы Серкебайдың қылығы үшін кешірім сұрап:

-        Менің күшігім саған қарап шәуілдесе керек, Қабылбек! Айыбын көтергелі келдім алдыңа. Кешіремісің, сірә!-депті. Мына сөзден Қабылбектің қабырғасы сөгіліп, қалбалақтап атынан аунап түседі:

-        О,текті би Текебай! Сенің балаңның айыбынан менің айыбым асып кетті білем. Аға болсаң да, сені мен аттан түспей тыңдаппын-ау. Сен кешіремісің мені? Бұл әдепсіздігім бүкіл әулетімізге таңба болатын болды ғой, ой, әттеген-ай. Ат шапан айып сенен емес, менен, ақсақал!-деп үстіндегі зерлі шапанын шешіп, Текебайдың иығына жауыпты.

Multiple Choice

Бір жолы өңшең атқамінер пысықтар сайлау алдында жиналып қатты сассын. Жандары алқымға келіп, қиналып, тығырыққа тіреліпті.

Оязға дер кезінде қағаздың бармай қалуы мүмкіндігі себепті, қайта сайланудың сары уайымымен аһілеп-уһілеп берекесі кеткен Текебай биден неге қиналғанын сұрағанда, «жарты» сөзін оқыған молдаларға дейін жаза алмағандығын айтады. Сонда Момыш жазып береді.

        1/2

     

Multiple Choice

  «Әжем малдың «тілін» ұғуды үйретуші еді. «Қозы маңырайды, бұзау мөңірейді, құлын кісінейді, бота көзі мөлдіреп ақсайды, қодық ақырады...» деп

Multiple Choice

Әкем дүние, мал жиюды жек көретін. Бір жолы мен, ес білігі, етек жиған кезім, базар барып азын-аулақ ақшаны жаратып қойсам керек, өгей шешеміз мұныма күңкілдеп ұрса берді:

-Әлден ұрма, ақша бітсе шашып жүреді, тұра бере не болады?!

Әкем сонда өгей шешеме жай ғана:

-        Е, ақша дегеннің өзі шашуға шығарылған нәрсе де, - деп тастады.

Multiple Choice

Әкем маған жастайымнан қазақша жыл қайыруды, күн мен ай аттарын, жыл аттарын жаттатты. «Тышқан жылы, сиыр жылы, жылан жылы, жылқы жылы, мешін жылы, тауық жылы, доңыз жылы, қоян жылы, қой жылы..... деп жаттаушы едім.

Multiple Choice

Серкебай асыл киімдерді қонымды етіп, сымбатты киініпті: алдымен құндыз бөркі құлпырып көз тартады.  Бөркін шешкенде көк тақыр етіп қырған басында оқалы барқыт тақиясы қалды. Бешпет сыртынан буған кемер белдігінің жалпақтығы кере қарыстай еді. Сабы күміспен күптелген қамшысын сәнмен қос бүктеп қасына қойыпты.

Multiple Choice

Біздің елде жұқпа дейтін тамақ болады. Қамырды жұқалап жайып, ыстаған қазан түбіне кептеп жапсырып пісіреді.Қамыр жабысып күймес үшін қазан түбін құйрықпен майлап отырады. Жұқа піскен нанды қатырма дейді. Қатырманы суға не сүтке салып қайта пісіріп былбыратады да, үстіне сары май салып орап дастарханға қояды.

Сергіту сәті

"Шаңырақ көтеру": Қазақтың киіз үйін тұрғызу дәстүрін қимыл арқылы көрсетуге болады. Оқушылар топқа бөлініп, бірі шаңырақты көтеріп тұрғандай, басқалары уықтарды ұстап тұрғандай қимыл жасайды. Бұл ойын бірлескен жұмысты және ұлттық құндылықтарды насихаттайды.

3-тапсырма.ТЖ
Үзінділердегі құндылықтарды қазіргі заманмен салыстырып, өз ойыңды жеткіз.

1-үзінді
https://docs.google.com/document/d/1PYylPeMWcQZ_xodqCv8M1NPOCo9lH9L4/edit?usp=drive_link&ouid=101415319511131468493&rtpof=true&sd=true

2-үзінді

https://docs.google.com/document/d/1KDonRr1N0jwMCcSw7YZfT3vwlHMcnGnu/edit?usp=drive_link&ouid=101415319511131468493&rtpof=true&sd=true

3-үзінді

https://docs.google.com/document/d/1iWBgAl75RbEqE6WPwqoUZQWjyOkJW1Qo/edit?usp=drive_link&ouid=101415319511131468493&rtpof=true&sd=true

​Дескриптор:

 1. Құндылықтарды ажыратады;

2. Құндылықты қазіргі заманмен салыстырады;

3.      Өз ойын жеткізеді.

4-тапсырма. Мақал мәтелдерді түсініп оқып, рухани және материалдық құндылықтарға ажырат.

Дескриптор:
1. Мақал-мәтелдердің мағынасын түсінеді;
2. Құндылықтарды ажырата алады.




https://learningapps.org/watch?v=po27eakw524

- Сабақтың мақсатына жеттік пе? Неліктен олай ойлайсыздар?

- Сабақта ең маңызды не болды?

- Өз жұмысыңызға қанағаттанасыздар ма?

- Өзіңізді не үшін мақтар едіңіз?

- Сабақ қорытындысы бойынша кімді мақтар едіңіз? Неліктен?

- Кімнен жақсы көмек алдыңыз?

​

Үйге тапсырма.

"Бесік жырын" жаттау

Кері байланыс тақтасына өтіңіз.


https://padlet.com/farizazylkajdarova/padlet-ire58c8zncr8nt01