NAZLICAN ABLAK 230611044

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Dijital Videolar ve Eğitimde
Kullanımı

Dersin Adı: Öğretim Teknolojileri

Öğretim Elemanı: Doç. Dr. Zeynep TURAN

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
Atatürk University

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

GİRİŞ

• İnternet ve mobil teknolojilerin gelişimi, bulut hizmetlerinin ortaya çıkışı ve sosyal medya

uygulamalarının sayısının artmasına paralel olarak videoların farklı alanlarda kullanımı da hızla
artmıştır.

• Özellikle mobil cihazlar ile videoların kaydedilmesi, düzenlemesi ve gösterimi ile ilgili yaşanan

teknik gelişmeler video kullanımının popülaritesine oldukça büyük katkı sağlamıştır.

Videoların;
•zaman ve mekândan bağımsız izlenme olanağı sunması

•sınırsız tekrar imkâni

•maliyetinin azalması

•arşivlenebilmesi

•kurguya imkân vermesi

•farklı çoklu ortam materyallerini içerebilmesi (resim, fotoğraf, animasyon vb.),

•farklı etkileşim araçları ile zenginleştirilebilmesi

•durdurma, ileri, geri hareket etme vb. bireysel kontrol olanağı sunması

•ve birden fazla duyu organına hitap etmesi

gibi üstün özellikleri
nedeniyle, tanıtım
faaliyetleri, sosyal etkileşim,
bilgi paylaşımı, eğlence,
eğitim gibi farklı amaçlar
ile kullanılmaktadır.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

EĞİTSEL VİDEO NEDİR?

• 1900'lü yılların başından bu yana eğitim ortamlarında kullanılan eğitsel videolar

günümüzde internet ve bulut sistemler üzerinden kullanıcıların erişimine
sunulmaktadır.

Eğitsel Videoların Eğitim Uygulamaları

Film makinaları

30.03.2023

Televizyon

Eğitim kurumlarında video sınıf veya laboratuvarlar

CD, DVD, Blueray, taşınabilir bellek vd. teknolojiler videoların eğitsel amaçlı kullanımı

Eğitsel videolar için ana dönüm noktası yeni internet ve medya teknolojileri olmuştur.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

EĞİTSEL VİDEO NEDİR?

• Eğitim amaçlı hazırlanan eğitsel videolar, görsel ve işitsel ögeler sayesinde karmaşık bilgilerin

kolay kavranmasına yardımcı olan, ilgi ve dikkatini artırarak kalıcı öğrenmeyi destekleyen
zenginleştirilmiş öğrenme ortamları olarak görülmektedir.

30.03.2023

Bilginin sunum akışına düzen sağlaması

Masaüstü veya mobil cihazlar üzerinden izlenebilmesi

Sınırsız tekrar olanağı sağlaması

Öğrenen merkezli olarak kullanılabilmesi

Saklanması ve dağıtımının kolay olması

Öğrenenin kendi kendine öğrenme becerilerini geliştirmesi

Aktif ve kalıcı öğrenmeyi desteklemesi

Güncellenebilmesi

Kolay erişilebilmesi

Farklı öğrenme stillerini geliştirmesi

Birden fazla duyu organına hitap etmesi

Maliyetinin düşük olması

Kolay üretilebilir olması

Etkileşim unsurları içerebilmesi

Öğrenme güdüsünü ve ilgiyi olumlu etkilemesi

Kullanıcı kontrolüne (durdurma, ileri-geri sarma) imkân
tanıması

Öğrenmeyi kolaylaştırması

Engelli bireylerin eğitimde etkin olarak kullanılabilmesi

Senkron veya asenkron olarak kullanılabilir olması

Zaman ve mekân açısından esnek bir yapıya sahip olması

Diğer ders materyallerini desteklemesi

Sınıf içi tartışma ortamlarını desteklemesi

Her zaman her yerde öğrenmeyi desteklemesi (Ubiquitous
Learning)

Açık ve uzaktan öğrenme ortamlarında öğrenme etkinliğini
artırması

Eğitsel videoların öğrenme ve öğretim sürecine katkıları

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• E-öğrenme (Elektronik Öğrenme) ortamlarında birçok

farklı türde içerik sunulmaktadır.

• Öğrencilerin

kullanım

tercihleri

video

içeriklerin

oldukça tercih edilen bir içerik türü olduğunu ortaya
koymaktadır.

30.03.2023

5

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Videolar, kişilerin konuyu dinlemesine, incelemesine,
gerçek nesneleri ve hareket dizilerini görmesine olanak
tanıyan, meydana gelmiş olaylar için detaylı kayıt, analiz ve
sınırsız tekrar olanağı sağlayan materyallerdir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Hayatımızın her alanında kullanılmakta olan videolar öğrenme ortamlarında da kullanılmaktadır.

•Videoların eğitim yönünden taşıdığı önem, etkili bir iletişim ve öğrenme ortamı sağlamasından kaynaklanmaktadır.

• Videolar öğrenme ortamı olarak öğrenmede yeni olanaklar sunmakta ve öğretim süreçlerinde büyük potansiyel

barındırmaktadır.

•Örneğin; öğretmen ve öğrenciye, kaçırılan bir dersi izleme ve tekrar etme, bilgi ve fikirlere erişme, çalışma becerisi geliştirme, planlı ve
programlı hareket etme gibi hususlarda destek sağlamaktadır.

•Diploma, sertifika programları ve Khan Akademi, Coursera, edX, Udemy ve Udacity gibi kitlesel açık çevrimiçi derslerin
yaygınlaşması bu süreçte video içeriklerin eriştiği kitlenin de genişlemesinde rol oynamış bulunmaktadır.

• Bu kadar çok tercih edilen video içeriklerin etkili olarak tasarlanmaları da önemli bir konudur.

30.03.2023

6

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Video içeriklerin tasarımında Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme Kuramı ve Bilişsel Yük Kuramı öne çıkan

kuramlardandır.

30.03.2023

7

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Bireylerin bilgi işleme sürecinde materyalle olan etkileşimlerinde bu kuramların temelinde yer alan prensiplere göre

tasarımların yapılması bilişsel yükü kontrol etmeye ve etkili öğrenme deneyimlerinin oluşmasına yardımcı olduğu,
alanyazındaki araştırmalarda ortaya konulmuştur.

• Video derslerin tasarımında; videonun bilişsel yükünün nasıl yönetileceği, videoyla öğrenci etkileşiminin nasıl

en üst düzeye çıkarılacağı, videodan aktif öğrenmenin nasıl teşvik edileceği unsurları dikkate alındığında
etkili eğitsel video tasarımı gerçekleştirilir.

• E-öğrenme ortamlarının tarihsel yolculuğu içerisinde teknolojik gelişmelere bağlı olarak içerik türlerinde

değişimler ve dönüşümler olmuştur.

30.03.2023

8

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Mektuplarla başlayan bu serüven kitaplar, filmler, televizyon yayınları,
etkileşimli içerik paketleri ve videolar olarak devam etmiştir. Süreç içerisinde
bu içerik kaynakları çeşitlenmiş ve farklı bileşenlerin katılımıyla ihtiyaçlara ve
hedef kitlelere göre şekillenmiştir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Öğrenen gereksinimleri ve öğrenen özelliklerine uygun ve etkili videolar geliştirilebilmesi için ilgili öğrenme

kuram ve yaklaşımlarından beslenen ilkelerin tasarım sürecinde dikkate alınması kritik olmaktadır.

• Etkili video içerik tasarımında diğer görselleştirme türlerinde de olduğu gibi Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme

Kuramı ve Bilişsel Yük Kuramı dikkate alınması gereken kuramlardandır.

•Bireylerin bilgi işleme sürecinde materyalle olan etkileşimleri dikkate alınarak bu kuramların temelinde yer alan prensiplere göre
tasarımların yapılmasının bilişsel yükü kontrol etmeye ve etkili öğrenme deneyimlerinin oluşmasına yardımcı olduğu alanyazındaki
ilgili araştırmalarda ortaya konulmuştur.

• Etkili video içeriklerinin oluşturulması için bu kuramlara dayalı olarak Swarts (2012) tarafından fiziksel,

bilişsel ve duyuşsal tasarım olmak üzere üç aşamalı tasarım süreci içeren Bilgi Tasarım Modeli geliştirilmiştir.

30.03.2023

9

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Bilişsel
Tasarım
(Cognitive

Design)

Duyuşsal
Tasarım
(Affective
Design)

Fiziksel
Tasarım
(Physical
Design)

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Video içerik tasarımına ilişkin geliştirilen Bilgi Tasarım Modeli, Carliner (2000)’in üç aşamalı bilgi tasarımı

modelinden yola çıkılarak geliştirilmiştir.

• İlgili tasarım aşamaları birbirinden ayrı olmamakla birlikte birbirleriyle bir etkileşim içerisindedir ve

çerçevelendirdikleri yapılar bağlamında birbirlerini destekler niteliktedir.

30.03.2023

10

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

Bilişsel Tasarım Aşaması ve Öneriler

Duyuşsal Tasarım Aşaması ve Öneriler

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Fiziksel tasarım, aranan bir bilginin kullanıcı tarafından kolay bir şekilde bulunması olarak tanımlanırken

(Carliner, 2000); bir videonun fiziksel tasarımı ise içeriğin kullanıcıya doğrudan aktarılması olarak
yorumlanmıştır (Swarts, 2012).

•Aslında bir süreç olan fiziksel tasarım, video ya da başka bir türde öğrenenin buluşturulması istenen içeriğin üretimi ve bu süreci
etkileyen unsurları kapsamaktadır.

• Erişebilirlik (accessibility), izlenebilirlik (viewability) ve zamanlama (timing) en önemli üç unsur olarak

tanımlanmaktadır.

•Bunların yanı sıra ekran tasarımı, yardımcı öğeler, medya seçimi, üretim, teknik yazım ve düzenleme aşamalarını içermektedir
(Carliner, 2000).

30.03.2023

11

Özellikle etkileşimli videoların yaygın olarak kullanılmasıyla ekran tasarımına ilişkin

unsurlar video içeriklerin geliştirilme sürecinde önemli bir rol oynamaktadır.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• İçerik ya da anlatıcı görüntüsünün dışında sunulacak bilginin konumu, boş alan kullanımı, başlıklar ve görsel

öğeler, video içeriklerin tasarımında dikkat edilmesi gereken unsurlardandır.

• Fiziksel tasarımda erişilebilirlik, bir eğitsel videonun içerisindeki bilgilerin erişilebilir olması olarak

tanımlanmakta, kullanıcının kolay bir şekilde ilgili bilgiye yönlendirilmesi anlamına gelmektedir.

•Video içerikte yer alması planlanan başlıkların, metinlerin, çizimlerin ve mesaj kutularının video içerisinde konumlandırılış biçimi
erişilebilirlik açısından belirleyicidir.

• Mayer’in (2009) çoklu ortam tasarım ilkelerinde de zamansal ve konumsal yakınlık ilkesiyle vurgulanan bu

konumlandırma, içeriğin doğrudan kullanıcıya aktarılmasında dikkat edilmesi gereken bir özelliktir.

•Bu işlemler, özellikle video düzenleme araçlarının yaygınlaşması ve kolay kullanımları sayesinde dersi anlatan kişinin bile kolaylıkla
video üzerinde düzenleme yapabilmesine olanak tanımaktadır.

30.03.2023

12

Video tasarımcısı ya da içerik geliştiricisi, çekilmiş olan video üzerinde o an anlatılan konuya ilişkin görsel bir öğeyi
(tablo, anahtar kelime, resim ve benzeri öğeler) anlatım devam ederken yerleştirebiliyor olması, öğrenme sürecine

katkı sağlayacaktır.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Fiziksel tasarımda izlenebilirlik boyutu, görüntü çözünürlüğü ve kaydedilen sesin kalitesi gibi videonun

teknik özelliklerini kapsamaktadır.

• Kamera çekim açısı da var olan ekipmanda yapılacak perspektife bağlı uzamsal düzenlemelerle video

tasarımında etkisi olan önemli bir teknik unsurdur.

• Fiorella ve Mayer (2018), farklı perspektiflerden kayıt altına alınan video içeriklerin öğrenen açısından

çekilen bir video, öğreticinin açısından çekilen bir video veya bu iki perspektifin karması bir video, buna
örnek olarak verilmektedir.

30.03.2023

13

Bedenlenmiş biliş (embodied cognition) kuramına göre öğrenenler bedenlerini karmaşık bir materyali

anlama sürecinde kullanabilmektedirler ve bundan dolayı da öğrenme sürecinde kullanılan video içeriklerin

çekimlerindeki görüş açısının öğrenenlerin içerikle olan etkileşimlerini etkileyebileceği düşünülmektedir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Zamanlamaya ilişkin konular ise videonun ilerleyiş hızı, konuşmanın ritmi, videonun bölümlendirilmiş olması,

bireysel hız unsurlarını içermektedir.

•Anlatıcının konuşma hızının ve anlatım şeklinin (durağan, enerjik vs.) öğrenenlerin derse katılımlarında önemli etkisi bulunmaktadır.

•Dinamik ve akıcı anlatımların, dinleyicilerin içerikle olan etkileşimlerinde ve katılımlarında olumlu yönde

etkisi olduğu

gözlemlenmiştir.

• Her ne kadar öğreticiler video içerikleri oluşturma sürecinde yavaş konuşmanın bilginin daha iyi aktarıldığı

hissine kapılsalar da, öğrenenler öğreticilerin daha hızlı konuştuğu videolara ya da konuşmayı hızlandırma
özelliğini kullanabildikleri videolara daha çok ilgi duydukları bilinmektedir.

• Video içeriğin uzunluğu da bir diğer önemli konudur.

• Guo, Kim ve Rubin (2014) çalışmalarında edX platformunda yer alan dört video tabanlı derse ait 6.9

milyonluk video izleme oturumunu analiz etmişlerdir. Araştırmalarında videoların izlenme sürelerine ait
medyan değerin altı dakika olduğunu bulmuşlardır ve altı dakikadan daha uzun süren video içeriklerde
izleyicileri dikkatinin çarpıcı bir şekilde düştüğünü öne sürmüşlerdir.

30.03.2023

14

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Video içeriğin bölümlere ayrılmış olması (segmentation) ve öğrenen kontrolünün olduğu bireysel hız

prensibine uygun bir video tasarımının daha etkili olması beklenmektedir (Biard, Cojean ve Jamet, 2018).

• Bir videonun bölümlenmesi, video içeriğin herhangi bir anında (konunun anlamlı bir bölümünün

tamamlandığı an) sistem tarafından otomatik olarak durdurulması ve kullanıcının ilerleme düğmesine
basmasıyla devam etmesi şeklinde gerçekleşmektedir. Devamlılığı olan yani bölümlenmemiş bir video
içerikte öğrenen, farklı bilgi gruplarını sürekli olarak belleğe işlemeye çalışmaktadır.

•Ancak bölümlere ayrılmış bir video içerikte öğrenenler belli bir birimdeki bilgiyi işledikten sonra bir sonraki bilgi paketini almaya
başlama olanağına sahiptirler.

• Videolarda öğrenen kontrolünün bulunması zamanlamaya ilişkin önemli bir düzenlemedir. Öğrenen

kontrolünün olduğu video içerik türlerinde ise kullanıcılar otomatik olarak ilerleyen bir videoda kendi
hızlarına göre ya da isteklerine göre videoyu durdurabilmekte (pause) ya da oynatabilmektedirler (play).

30.03.2023

15

Bu tür video içeriklerde öğrenen kontrolünün olması, kendi hızlarına göre ilerlemeleri açısından yararlı bulunmaktadır.
Her iki kontrol türünde de öğrencilerin dikkatini yönlendirmesi, video ile etkileşimleri ve katılımları açısından önemlidir.
Ancak video içerik geliştirme sürecinde bu iki kontrol türünden birini kullanırken, öğrenenlerin deneyim durumlarına
göre avantajları ve dezavantajları göz önünde bulundurulmalıdır.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Fiziksel tasarım aşamasına ilişkin önerilerin «post-production» olarak tanımlanan üretim sonrası süreçte

video içeriklerin ham versiyonu üzerinde düzenlemelerin yapılması, bilginin öğrenenler tarafından daha
kolay bir şekilde algılanması ve video ile öğrenme sürecinin etkililiği bağlamında yardımcı olacaktır.

30.03.2023

16

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Bilişsel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Bilişsel tasarım; bilginin, kullanıcıların tarafından anlaşılmasına yardımcı olacak şekilde tasarlanması olarak

tanımlanmaktadır (Carliner, 2000).

• Video içeriklerin bilişsel tasarımı boyutunda üç bileşenden bahsedilmektedir. Bunlar; doğruluk (accuracy),

bütünlük (completeness) ve uygunluktur (pertinence).

•Bilişsel tasarımda yer alan öğelerden doğruluk, bir uygulamanın ya da olgunun hata içermemesini; bütünlük, anlatılmak istenen
konuya ait tüm öğeleri kapsıyor olmasını; uygunluk videonun sadece gerekli bilgileri içeriyor olmasını önermektedir.

• Carliner’in modeline göre bilişsel tasarım aşamasında gerçekleştirilmesi gereken işlemler; ihtiyaç analizi,

hedefleri belirleme, sunulacak ortamı belirleme, içeriğin tasarımı ve

rehberlerin hazırlanması olarak

sıralanmıştır (Carliner, 2000). Bu işlemler e-öğrenmede öğretim tasarımı kuramlarıyla örtüşmekte olup
bilginin

öğrenenlere

daha

verimli

aktarılabilmesi

için

gerçekleştirilmesi

gerekli

aşamalara

işaret

etmektedirler.

30.03.2023

17

ADDIE, ARCS, Gagne ve Briggs, ASSURE, Kemp, Morrison ve Ross modelleri, öğretim tasarımı süreçlerinde yer alan
modellerden bazılarıdır. Bu modeller birçok açıdan birbirleriyle benzerliklere sahip olup temelinde bir içeriğin
öğrenene daha iyi aktarılabilmesi için gerekli aşamaları belirleyip öğretimsel uygulamalara ilişkin öneriler
sunmaktadırlar.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Bilişsel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• İlgili öğretim tasarım modellerindeki ana aşamalar analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme

olarak sıralanabilir.

•Bununla birlikte ilgili modellerin tamamında tekrarlayan bir süreç söz konusudur. Değerlendirme aşamasından sonra gerekli görülen
adımlara ilişkin düzenlemelerin yapılması, öğretim tasarımı sürecinin verimli olabilmesi açısından önemlidir.

•Öğrenenlerin analizi ön bilgi düzeyi, yaş, sosyo-kültürel durum, dijital okur yazarlık düzeyi gibi faktörler dikkate alınarak
gerçekleştirilmektedir ve bir sonraki adım olan tasarım aşaması için gerekli bilgileri sağlamaktadır.

• Öğrenen grubu arasında engelli bir bireyin bulunması tasarım sürecini doğrudan etkileyen bir unsur olacağı

için bu gibi durumların analiz aşamasında ortaya konulması önem taşımaktadır.

• Geliştirilecek video içeriklerin bu gibi hassas durumlara uyumlu olabilmesi her zaman önemlidir ancak artık

yazılımların kolay kullanımları, destek yazılımları sayesinde farklı ihtiyaçlara yönelik olarak destek araçlarının
sunulması da kolaylaşmıştır.

30.03.2023

18

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Bilişsel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Alt yazı ekleme programları ya da konuşmayı metne çeviren programlar sayesinde geliştirilen bir video içerik,

işitme engelli ya da öğrenme güçlüğü çeken bireyler için de kullanılabilir bir öğrenme kaynağına
dönüşmektedir.

•Alt yazı desteği sadece engelli bireyler için değil içerik bazlı ihtiyaçlara göre de kullanılmaktadır.

• Özellikle yabancı dil öğretiminde, ana dilinden farklı bir dildeki video içeriklerin kullanıldığı durumlarda ya da

okumayı yeni öğrenen çocuk ve yetişkinlerde kullanılan videolara ilişkin yapılan çalışmalarda bireylerin alt
yazılı videolarda daha iyi öğrenebildikleri kanıtlanmaktadır (Gernsbacher, 2015).

• Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme ve Bilişsel Yük Kuramları’nın ortaya koymuş olduğu ilkeler, öğrenme

materyallerinin geliştirilmesi sürecinde öğretim tasarımcılarına yol göstermektedir.

30.03.2023

19

Ibrahim ve diğerleri (2012) bu tasarım prensiplerini iki kategoriye ayırmışlardır. İlk grupta dışsal bilişsel yükü
azaltmaya yönelik stratejileri konumlandırırken, ikinci grupta ise etkili yükü arttırmaya yönelik stratejileri
konumlandırmışlardır.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Bilişsel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• İlk grupta yer alan ve dışsal bilişsel yükü azaltmaya yönelik bu stratejiler, ana fikre yönlendirecek ipuçlarının

eklenmesini (signaling) ve gereksiz içeriğin öğrenme materyalinden çıkarılmasını (weeding) içermektedir.
İçerik tasarımında ipucu kullanımı görsel ve işitsel olabilmektedir.

• Görsel ipucu kullanımına örnek olarak renklendirme, çizgi, şekil kullanma; işitsel ipucu kullanımına örnek

olarak ise sesli uyaranlar eklemek verilebilir.

• Buradaki temel amaç, öğrenenlerin dikkatini yönlendirerek bilişsel süreçlerin işlemesine yardımcı olmaktır.

• Farklı türde bağlamsal ipuçlarının kullanımlarının öğrenme, hatırlama ve bellek performansı üzerine olumlu

etkilerinin olduğu görülmektedir. İçerikle ilgisi bulunmayan bilgilerin çıkarılması öğrenenlerin sadece ana
konuya odaklanmalarının sağlanması açısından önemlidir.

30.03.2023

20

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Bilişsel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• İkinci grupta yer alan ve etkili yükü arttırmaya yönelik stratejiler, parçalara ayırma (segmentation) olarak

belirtilmiştir.

• Bu strateji aynı zamanda fiziksel tasarım içerisinde de yer almaktadır. Bu bağlamda SSW (segmenting,

signalling and weeding) olarak kısaltılan bu üç stratejinin kullanıldığı tasarımlarda zihinsel çabanın daha az
olduğu (Mayer, 2001), yeni bilgi kazanımının (Mayer ve Chandler, 2001; Mayer ve Moreno, 2003) daha fazla
olduğu bulunmuştur.

30.03.2023

21

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Duyuşsal Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Üç aşamalı tasarım modelinin son bileşeni, duyuşsal tasarım aşamasıdır. Duyuşsal tasarım, bilginin

tasarımında kullanıcıların aktif birer öğrenen olabilmeleri için motive edilmesi olarak tanımlanmıştır
(Carliner, 2000).

• Katılım (engagement) videonun duyuşal tasarımı açısından önemli bir göstergedir.

• Youtube ve WISTIA gibi ticari video barındırma siteleri izleyici memnuniyetini belirlemede izleyen katılımını

temel ölçüm birimi olarak ele almaktadır (Guo ve diğ., 2014).

30.03.2023

22

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Duyuşsal Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Katılım, e-öğrenme ortamlarında öğrenme sürecini destekleyen önemli faktörlerden ve aynı zamanda da

öğrenme sürecindeki nitel göstergelerden biridir.

• Katılım kavramı, öğrenenlerin bir öğrenme aktivitesine aktif olarak dahil olması ve dijital teknolojileri

kullanarak öğretmen, diğer öğrenenler ya da öğrenme içeriğiyle etkileşime girmesi olarak tanımlanmaktadır.

• Lin ve diğerleri (2017) karma yöntemle yürütülen bir mekanik dersinde gerçekleştirdikleri araştırmalarında

çalışmaya dahil olan 78 öğrencinin katılım düzeylerini araştırmışlardır.

•Sonuçlar, laboratuvarın ön planda olduğu videolar ile öğretmenin ön planda olduğu videolar karşılaştırıldığında laboratuvar temalı
videolarda öğrenen katılım düzeylerinin daha fazla olduğunu göstermiştir.

• Öğrenenlerin somut bilgi temelli olan videolarla daha fazla etkileşim içerisinde olduğu ve öğrenenlerin etkili

öğrenme algılarını arttırdığını göstermektedir.

30.03.2023

23

Katılım, kitlesel çevrimiçi açık ders platformları gibi büyük ölçekli ders yapılarında da

öğrenci devamı ve terk etme oranları konusunda önemli bir göstergedir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

3. EĞİTSEL VİDEO KULLANIM ALANLARI

• Eğitsel videolar, uzun süredir geleneksel öğrenme-öğretme süreçlerinde kullanılmaktadır.

30.03.2023

Eğitsel videoların sınıf içerisinde kullanımının soyut kavramlarının öğrencilerin zihninde canlandırılması, öğrenci
tarafından anlamlı zihinsel etkinlikler oluşturmasına yardımcı olma, etkin öğren meyi destekleme, bellekte tutma,
hatırlama gibi bilişsel ve motivasyon, öğrenme. Den zevk alma, odaklanma vb. Gibi psikolojik faydaları bulunmaktadır.

• Eğitsel videolar, geleneksel öğrenme-öğretme süreçlerinde kullanılmasının yanı sıra, uzaktan, açık ya da

harmanlanmış öğrenme-öğretme sürecinde, kitlesel açık çevrimiçi derslerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

• Genel olarak incelendiğinde açık ve uzaktan öğrenmede kullanılan videolar, ders anlatım videoları, ekran

görüntülerinin ses ile kaydedildiği videolar, sınıfta anlatılan derslerin kaydedildiği videolar, örnek olay
videoları, gösterim videoları, görüşme-röportaj videoları, gerçek olay videoları şeklinde sıralanabilir.

• Açık ve uzaktan öğrenme sistemlerinde videolar genellikle bir öğrenme yönetim sistemi (ÖYS)

üzerinden öğrenenlere ulaştırılmaktadır.

24

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

3. EĞİTSEL VİDEO KULLANIM ALANLARI

• Günümüzde açık ve uzaktan öğrenmenin en önemli araçlarından biri Türkçe ’ye Kitlesel Açık Çevrimiçi

Dersler (KAÇD) olarak çevrilen MOOC (Massive Open Online Courses)’ lardır

30.03.2023

KAÇD’ler esasen açık eğitim kaynakları (Open Educational Resources) yaklaşımının devamı olarak ortaya
çıkmıştır. Açık Eğitim Kaynakları (AEK) yaklaşımı ilk olarak 1999 yılında ortaya atılmış, 2002 yılında
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT’nin bu yaklaşımı desteklemesi ile büyük ivme kazanmıştır. AEK,
ders formatında, kullanım belli koşullarda ücretsiz, sayısal ortamlar üzerinden ulaşılabilir eğitim
kaynakları olarak tanımlanmaktadır (Kurşun ve Çağıltay, 2008).

• Eğitsel videoların günümüzde en sık kullanıldığı ortamlar olan KAÇD’ler 2008’de popüler olmasıyla başlayıp,

dünyadaki birçok üniversitenin internet platformlarında yaygınlaşmaya devam etmektedir.

• Başta MIT ve Harvard üniversitelerinin işbirliğiyle oluşan bu platformlar daha sonra edX, Coursera,

Udemy ve Udacity gibi içinde yüzlerce eğitim kurslarını barındıran MOOC platformlarıyla tanınmaya
başlamıştır.

25

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

3. EĞİTSEL VİDEO KULLANIM ALANLARI

• KAÇD’lerin 2008 yılında ortaya çıkan ilk uygulamaları bağlantıcı (connectivist) bir yaklaşımı benimserken bir sonraki

nesil KAÇD’ler öğretimci bir yaklaşımı benimsemiştir.

• CMOOC (connectivist Massive Open Online Courses) olarak adlandırılan ilk nesil KAÇD’ler öğretme merkezli

yaklaşımdan kaçınan içeriğin öğrenen tarafından oluşturulduğu, öğrenmenin bloglar, forumlar, öğrenme
toplulukları, sosyal medya platformlarını üzerinden gerçekleştiği bir yaklaşım kullanmaktadır.

• XMOOC (eXtended Massive Open Online Course) olarak anılan ikinci nesil KAÇD’ler ise belirli öğrenme hedefleri

doğrultusunda yapılandırılmış bir içeriğe sahip öğrenenlerin diğer öğrenenlerle etkileşimin sınırlı olduğu bir yapıya
sahiptir.

• Bu tip KAÇD’lerde genelde kısa süreli etkileşimli eğitsel videolara kullanılmaktadır. Son yıllarda

bahsedilen iki farklı KAÇD modelinin karışımından melez KAÇD (hybrid Massive Open Online Course –
hMOOC) ortaya çıkmıştır.

30.03.2023

AEK ve KAÇD’lerin hayatımıza girmesi ile birlikte eğitsel videoların öğrenme ve öğretme
sürecindeki kullanımı önemli oranda artış göstermiştir.

26

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

3. EĞİTSEL VİDEO KULLANIM ALANLARI

• Eğitsel videoların geniş kullanım alanlarından biri de sosyal medya ortamlarıdır.

• Sosyal medya ortamları yoğun olarak eğlence ve iletişim amacı ile kullanılsa da son yıllarda eğitim ve

öğretim faaliyetlerinin yürütülmesi amacı ile de kullanılmaktadır.

• Sosyal medya üzerinden soru sorarak yorum yaparak diğer öğrenenler ile etkileşime girebilmektedirler.

Youtube, Dailymotion, Google Video, Vimeo vb. Video paylaşım siteleri de önemli sosyal medya
ortamlarındandır.

• Türkiye’de ise sadece eğitim videolarını paylaşan Eğitim Bilişim Ağı (EBA), Vitamin Öğretmen, Uzman TV

gibi video paylaşım siteleri bulunmaktadır.

• Sosyal medya kategorisinde değerlendirilebilecek bir başka ortam ise vlog’lardır (Video Logging).

Vlog’lar eğitim öğretim süreçlerinde kullanılacak ders videolarının sunulduğu ortamlar olarak
kullanılabilmektedir.

30.03.2023

27

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

3. EĞİTSEL VİDEO KULLANIM ALANLARI

• Teknolojinin gelişmesi eğitim öğretim ortamlarında yeni pedogojik yaklaşımları da ortaya çıkarmıştır. Bu yeni

yaklaşımlardan bir tanesi de harmanlanmış öğrenmedir (Blended Learning).

• Harmanlanmış öğrenme, geleneksel eğitimin çevrimiçi eğitim yöntemiyle harmanlandığı bir ortam olarak

tanımlamaktır (Colis ve Moonen, 2001).

30.03.2023

• Harmanlanmış öğrenme yaklaşımının ışığında ortaya çıkan tersyüz öğrenme (flipped learning) modeli de

eğitsel videoların sıkça kullanıldığı bir eğitim modeli olmuştur.

• Tersyüz öğrenme modelinde, öğrencinin konuyu ders öncesinde sanal teknolojiler ve videolar aracılığıyla öğrenmesi

için uygun ortamlar yaratılmaktadır. Bu sayede öğrencilerin kendi öğrenme hızlarında ilerlemeleri desteklenmektedir.

• Eğitsel videoların sıkça kullanıldığı bir başka alan ise e-kitaplardır.

• Günümüzde e-kitaplar, kitapların elektronik kopyaları kimliğinden sıyrılıp metin yanında video, animasyon, grafik,

şekil vb. Materyaller içeren dijital ortamda yayımlanan, bilgisayarlar ve mobil cihazlarda görüntülenebilen ve
okunabilen kitaplar olarak tanımlanmaktadır.

• Bununla birlikte etkileşimli kitaplar olarak da kavramsallaştırıldığı ve açık ve uzaktan eğitim kapsamında etkileşimli

kitaplarda ses ve videoların sıklıkla kullanılmaya başlandığı bilinmektedir.

28

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

•Öğrenenlerin, genellikle okuduklarına ya da duyduklarına göre, gördüklerini zihinlerine daha verimli
işledikleri ve daha fazla anımsadıkları belirtilmektedir.

•Bu açıdan dikkat çeken eğitsel videolar, son yıllarda liseden yükseköğretime çeşitli düzeylerde sıklıkla
kullanılmaktadır.

•Eğitsel videoların türleri ele alındığında, çoklu ortam bilgisini farklı şekillerde aktaran birçok farklı türde
eğitsel video olmasına karşın genel olarak üç farklı eğitsel video türünden söz edilmektedir.

30.03.2023

Bu türler sırasıyla; ders kaydı,

sesli sunum, resim içinde

resim türü eğitsel videolardır.

29

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

Çevrimiçi video ders kayıtları, birçok organizasyonda, eğitim kurumunda ve Coursera, Khan Akademi ve TED
gibi kitlesel açık çevrimiçi kurslarda (MOOC) kullanımıyla kanıtlandığı üzere son yıllarda giderek
yaygınlaşmaktadır. Ancak e-öğrenmenin popülerliğine rağmen, birçok öğrenme etkinliği geleneksel sınıflarda
gerçekleşmektedir. Bu yüzden ders kaydı için dijital video kamera kullanılarak, öğrenenlerin videoyu
çevrimiçi olarak bir bilgisayar ya da mobil cihaz üzerinden izlemesi bile sağlanabilmektedir.

30.03.2023

A-) Ders kaydı (Lecture Capture) türü

Ders kayıt teknolojisi, bir konuşmacının sesini ve görüntüsünü aynı anda

kaydedebilirken, bu durum bir “konuşan kafa” olarak (Chorianopoulos ve Giannakös,
2013; Wiese ve Newton, 2013) ya da tablete işlem yapan, diğer bir deyişle tablet “el”

çizim videoları şeklinde de gerçekleşebilir.

30

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

30.03.2023

A-) Ders kaydı (Lecture Capture) türü

31

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

•Sınıftaki beyaz tahta ya da yansıtılan sunum slaytları bile ders kayıt türü için öğretimsel destek olabilmektedir.

•Ders kayıt videoları yaklaşık kırk beş dakika sürmesi, diğer eğitsel videoların oluşturulma süreçlerinden ayrı
kılmaktadır. Bu yüzden, planlı ve basit düzenlemeler kullanılarak ders kayıt videolarına kısa süreli
bölümlendirmeler yapılmalıdır.

•Sınıftaki öğrenenlerin sorularındaki etkileşimi ve yeni bilgilere tepkilerini koruma özelliği ile yapılandırılmış ders
kayıt türleri, çoğu üniversite ve çevrimiçi video tabanlı öğrenme platformları tarafından sıklıkla kullanılmaktadır.

•Öğrenenlerin her zaman kayıtlı bir derse erişmelerini sağlayan ve öğretmenlerin yüz yüze öğretici etkinlikleri
sırasında etkileşimli öğretime odaklanmalarına yardımcı olmaktadır.

30.03.2023

A-) Ders kaydı (Lecture Capture) türü

32

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

Tablo 2. Bir ders kayıt sisteminin üç temel bileşeninden her birinin özelliklerine genel bakış (Churianopoulos ve Giannakos, 2013).

30.03.2023

A-) Ders kaydı (Lecture Capture) türü

Eğitsel video ders kaydı sistem

bileşenleri

Açıklama

Denetim

Öğrenenler video derslerini kendi hızında yönetir.

Örnek: Video konuları ve değerlendirme dizini, oynatıcı düğmeleri (örneğin; hız, kamera, arama,
duraklatma gibi)

Paylaşım

Öğretmenler ve öğrenciler, mevcut materyale dayalı video konferanslarını oluşturabilir ve yeniden
düzenleyebilir.

Örnek: TED Ed.

Kurgu

Kayıt işleme sonrası sistemler, öğretmenler ve editörler tarafından yeni içerik üretmek için kullanılır.

Örnek: iTunes U Course Menager, Opencast Matterhorn.

33

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

•

Temel olarak, görüntülenen sunum slayları bilgilerini seslendirme ile destekleyen türlerdir.

30.03.2023

B-) Sesli sunum (Voice-over) türü

Bu teknik, ders kayıt türündeki sınıf etkinliklerini ve resim
içinde resim tekniğindeki flash animasyon özellikleri gibi
ders kaydının öğrenme bağlamından ye görsel bilgisinden

yoksundur.

34

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

30.03.2023

B-) Sesli sunum (Voice-over) türü

35

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

•

En karmaşık ders videosu türlerinden biri olan resim içinde resim türü, bir öğretmenin resmini ve ders slaytlarını kapsar. Bu
tür, bir öğretmenin kaydedilen görüntü ve sesini, sunum slaytlarını, altyazılarını ve diğer flash animasyon özelliklerini sunar.

30.03.2023

C-) Resim içinde resim (Picture-in-picture) türü:

Resim içinde resim türü, zengin medya sunumu ve

bilgilendirici video dersinin oldukça etkili bir
uyarlamasıdır. Coursera, edX ve Udacity gibi

kitlesel açık çevrimiçi kurslarda resim içinde resim

türü eğitsel videolar yaygın olarak

benimsenmektedir.

Bu çevrimiçi kurslarda genellikle öğretmenlerin

ürettiği videolar bulunurken aynı zamanda
değerlendirme testleri ve etkileşimli çoklu

ortam ögelerini de içermektedir.

36

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

30.03.2023

C-) Resim içinde resim (Picture-in-picture) türü:

37

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

•Kitlesel açık çevrimiçi öğrenme ortamlarındaki videoların öğrenenlerin katılımını nasıl etkilediğine dair geniş çaplı bir
çalışmada, aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaktadır (Guo ve di., 2014):

30.03.2023

C-) Resim içinde resim (Picture-in-picture) türü:

· Kısa süreli videolar, uzun süreli videolardan daha ilgi çekicidir.

· Öğretmenin “konuşan kafasını” slaytların sunumuyla birlikte anlattığı video, yalnızca slaytların anlatıldığı videodan daha iyidir.

· Öğrenenler, alıştırma videoları ile ders anlatım videolarını izlemeye karşı daha farklı yaklaşımda bulunmaktadır.

· Kişisel bir dokunuşa sahip videolar, yüksek kaliteli stüdyo kayıtlarından daha ilgi çekici olabilmektedir.

· Khan Akademi tarzı tablet çizim türü videolar, PowerPoint slaytlarından ya da kod ekranlarından daha ilgi çekicidir.

· Öğretmenlerin oldukça hızlı ve coşkuyla konuştuğunu gösteren videolar daha ilgi çekicidir.

38

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

• İlgili çalışmada elde edilen bulgulara dayalı olarak açık çevrimiçi ders öğrenme ortamları için oluşturulabilecek eğitsel videolara

ilişkin anlamlı tasarım önerileri oluşturulmuştur (Guo ve diğ., 2014). İlgili eğitsel video tasarım önerileri, aşağıdaki şekilde
sıralanabilir.

30.03.2023

C-) Resim içinde resim (Picture-in-picture) türü:

· Videoları 6 dakikadan daha kısa parçalara bölmek için üretim öncesi ders planlamasına daha fazla önem verilmelidir.

· Öğretmenin “kafasını” videoda uygun zamanlarda göstermek için yapım sonrası düzenlemeye önem verilmelidir.

· Otantik bir ortamda çekim yapımı denenmelidir; büyük bütçeli stüdyo yapımlarına önem verilmesi gerekli olmayabilir.

· Anlık konuşma ile birlikte anlatıcılara hareket ve sürekli görsel akış desteği kurgulanmalıdır.

· Eğer öğretmenler sınıf derslerini videoya kaydetmekte ısrar ederse yine de MOOC formatını göz önünde bulundurarak planlamalarını yapmalıdırlar.

· Öğretmenler, videoda kasıtlı yavaşlatmaya gerek duymamalı ve anlatımlarındaki heyecanlarını arttırmalıdır.

· Ders anlatımları için en çok ilk saat deneyimine odaklanılmalı; alıştırmalar için ise yeniden tarama ve gözden geçirme desteği eklenilmelidir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

• İlgili çalışmada elde edilen bulgulara dayalı olarak açık çevrimiçi ders öğrenme ortamları için oluşturulabilecek eğitsel videolara

ilişkin anlamlı tasarım önerileri oluşturulmuştur (Guo ve diğ., 2014). İlgili eğitsel video tasarım önerileri, aşağıdaki şekilde
sıralanabilir.

30.03.2023

C-) Resim içinde resim (Picture-in-picture) türü:

· Videoları 6 dakikadan daha kısa parçalara bölmek için üretim öncesi ders planlamasına daha fazla önem verilmelidir.

· Öğretmenin “kafasını” videoda uygun zamanlarda göstermek için yapım sonrası düzenlemeye önem verilmelidir.

· Otantik bir ortamda çekim yapımı denenmelidir; büyük bütçeli stüdyo yapımlarına önem verilmesi gerekli olmayabilir.

· Anlık konuşma ile birlikte anlatıcılara hareket ve sürekli görsel akış desteği kurgulanmalıdır.

· Eğer öğretmenler sınıf derslerini videoya kaydetmekte ısrar ederse yine de MOOC formatını göz önünde bulundurarak planlamalarını yapmalıdırlar.

· Öğretmenler, videoda kasıtlı yavaşlatmaya gerek duymamalı ve anlatımlarındaki heyecanlarını arttırmalıdır.

· Ders anlatımları için en çok ilk saat deneyimine odaklanılmalı; alıştırmalar için ise yeniden tarama ve gözden geçirme desteği eklenilmelidir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

•

Geleneksel yüz yüze derslerde yüzyıllardır iyi çalışan sunum biçimleri artık etkili çevrimiçi eğitsel
videolar için uygun olmadığını açıklamaktadır.

Tablo 3. Üç eğitsel video türünün farklı bilgi sunum türleri açısından karşılaştırılması (Chen ve Wu, 2015).

30.03.2023

Özellik

Eğitsel Video Türü

Ders Kaydı

Sesli Sunum

Resim içinde resim

Maliyet

Orta

Düşük

Yüksek

Üretim teknolojisi

Orta

Düşük

Yüksek

Öğrenme bağlamı

Fiziksel Sınıfta Öğretim

Çevrimiçi konuşma temelli
öğretim

Çoklu ortam etkileşimli öğretim

Çoklu ortam bileşenleri

1.Ders Slaytları
2.Öğretmenin sesi ve görüntüsü
3. Beyaz tahtaya yazma
4.Öğretmen ve öğrenen arası
etkileşim

1. Ders Slaytları
2. Öğretmenin sesi ve
görüntüsü
3. Slaytlara ait içindekiler
menüsü

1. Ders Slaytları
2. Öğretmenin sesi ve
görüntüsü
3. Flash animasyon materyalleri
4.Slaytların altyazıları

Medya zenginliği

Orta

Düşük

Yüksek

Tablo 3’deki gibi bu üç eğitsel video türü karşılaştırıldığında, resim içinde resim türü diğer türlere göre en fazla üretim teknolojisini
kullanan en pahalı ve en geniş medya araçlarıdır.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

• Günümüzde, YouTube gibi herkesin kullanımına açık Web sitelerinde birçok eğitsel videolar (örn. Nasıl gitar çalınır)

bulunurken, Khan Akademi Türkçe gibi sadece eğitsel videolar içeren kanalların izlenme oranının 45 milyonu aşması
bile kendi ana bir video türü olmaktadır. Dolayısıyla, bu tür eğitsel videolara Khan Akademi tarzı videoları, kısa
animasyon videoları ya da açıklayıcı videolar denilebilmektedir (Laaser ve Toloza, 2017). Üç tür animasyon videosu
vardır:

30.03.2023

Stop-motion

Animasyon türlerinin ilk üretimini temsil etmektedir. Bir klibi en basit biçimde üretmek için bir
el yazısı metni, oyun hamuru ya da oyuncak gibi birçok nesneleri hareket ettirerek
kullanılabilir.

Hazır şablonların

kullanımı

Animasyonların ikinci türü olan bu videolarda, bir dizi farklı özellik ile (örneğin eller yukarı-
aşağı, el sıkışma ya da gülme) gibi bir dizi karakter değiştirilerek canlandırılabilen çok sayıda
nesne için hazır şablonlar kullanır.

Flash ya da
HTML5 ile

programlama

Animasyonlu videonun üçüncü bir türü olan Flash ya da HTML5 gibi yazılımlarla
programlanmış iki boyutlu animasyonlar, nesnelerin hareketi ilk ve son ana karenin
ayarlanmasıyla sağlanır. Üç boyutlu sanal ortamları kullanmak (örneğin Secondlife) ve sanal
dünyaları modellemek için Java 3D gibi gelişmiş programlama dilleri gereklidir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

•Bunlara ek olarak Panopto (2019), canlandırma (demonstrasyon), senaryolar ile simülasyonlar ve öğrenen üretimli video
türlerinden de söz etmektedir.

•Canlandırma türü eğitsel videolar, bir şeyin nasıl yapıldığını durağan görsel ve çizim- erle anlatmak yerine göstermeye
odaklanmaktadır.

•Senaryolar ile simülasyonlar, genellikle ve hemşirelik eğitiminde sıklıkla kullanılan ve öğrenenlerin gerçek anda bir konuyla
ilgili karşılaşabilecekleri farklı durumları deneyimleyebilmeleri için oldukça yararlı bir eğitsel video türüdür.

•Öğrenen üretimli videolar, genel olarak öğrenenlerin informal olarak belli bir konudaki bilgilerini, çalışmalarını aktardıkları
videolardır.

30.03.2023

•Öğrenen üretimli videolara örnek olarak; çalışan kişilerin bilgi ye deneyim paylaşımları, öğrenenlerin öğrendikleri becerilere ilişkin
uygulamaları verilebilir.

•Bu tür videolar sayesinde öğretmenler, öğrenenlerin gelişimlerini daha kolay izleyebilir; onlara performanslarıyla ilgili bireysel
dönüt verebilir; dersin süresini daha verimli kullanabilirler.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ

• Öğrenenlerin eğitsel videolarla etkin olarak öğrenebilmelerini kolaylaştırmak için eğitsel video tasarımında

özellikle dikkat edilmesi gereken noktalar bulunmaktadır. Bu noktaları sıralamak gerekirse;

30.03.2023

(1) genel öğrenme hedeflerinin video içeriğiyle bağlantılı olması

(2) öğrenenlerin dikkatini belirli yönlere ve temalara yönlendirmek için sorular hazırlaması

(3) derinlemesine tartışma için video bölümlerinin duraklatılması ve yeniden oynatılması

(4) yansıtıcı etkinliklere temel oluşturması,

(5) grup tartışmalarını düzenlemesi

(6) devam eden etkinlikler tasarlanırken içeriğin daha derin ve bütünleşik olarak teşvik edilmesi gerekir

Ayrıca, öğrenenlerin mevcut önceki bilgilerle bağlantı kurmasını sağlamak için örnek durumlar ve öneriler ile bu

alanlardaki deneyim sahiplerine erişim sağlaması beklenmektedir

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Tasarımında İrdelenmesi Gereken Noktalar

•Video türlerinin etkililiği, öğrenme amacı, öğretimsel içeriğin yapısı, öğrenen özellikleri ve videonun
paylaşılacağı fiziksel koşullar gibi etkenlere göre değişiklik göstermektedir.

•Etkili bir video tasarımı uzun soluklu ve emek yoğun bir süreç gerektirmekte, öğretimsel içeriğin ayrıntılı
analizi ve öykü tahtası (storyboard) hazırlığı sürecin işlerliği açısından kritik olmaktadır.

•İçeriğin analizi ve onu izleyen storyboard geliştirme aşaması tasarımcıların birçok soruya cevap verdiği bir
süreçtir.

• Video ile ilgili yapılan araştırmalardan beslenerek oluşturulan sorular tasarım sürecinde yol

gösterici olmaktadır. Ayrıntılandırılabilecek sorular sürecin ana aşamaları ve bileşenleri itibariyle
şu şekildeki gibi derlenebilir.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Tasarımında İrdelenmesi Gereken Noktalar

֍ Gerçeklik düzeyi ve grafiklerin görünüş özelliği: Öğretimsel içerik ya da içerik bölümleri hangi gerçeklik

düzeyine sahip görünüş özelliğinde kurgulanmalı?

֍ Öğretimsel içeriğin taşındığı yapıya göre video türü: Öğretimsel içerik düzlem merkezli mi yoksa konuşmacı

merkezli video türünde tasarlanmalı?

֍ Videoda insan ve insansı ögenin varlığı: Konuşmacı ya da öğretici düzlemde ne kadar yoğun ve nasıl

görünüyor olmalı?

֍ Gerçek görüntünün işlenmesi: Kaydedilerek edinilmiş gerçek görüntü işleme esnasında özel tekniklerle

düzenlenmeli mi ya da işaretçiler eklenmeli mi?

֍ Videoyu farklı görünüş özelliğinde grafiklerle destekleme: Gerçek görüntü farklı görünüş özelliklerinde

grafikler ya da ögelerle desteklenmeli mi? Öğretimsel içerik hangi görünüş özelliğine sahip grafiklerle
desteklenmeli? Hareketli ya da hareketsiz grafiklerden hangisi videonun desteklenmesi için uygun ve etkili
olabilir?

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Tasarımında İrdelenmesi Gereken Noktalar

30.03.2023

֍ Öğretimsel grafiklerin iletişim işlevleri: Eklenecek grafikler hangi iletişim işlevi ya da işlevlerini gerçekleştiriyor

olmalı?

֍ Öğretimsel grafiklerin psikolojik işlevleri desteklemesi: Grafiksel ögelerin psikolojik işlevleri destekleyebilmesi için

nasıl düzenlemeler yapılabilir?

֍ Önemli bilgi ve kavramsal ilişkiyi görünür hale getirme: Öğretimsel içeriğin hangi bölümleri görselleştirilerek

vurgulanması gereken önemli bilgi ve kavramsal ilişkiler içermektedir? Önemli bilgi ve kavramsal ilişki nasıl görünür
hale getirilebilir ve vurgulanabilir?

֍ Sahne geçişlerini görselleştirme: Videoda yer alan vurgulanması gerekli önemli sahne geçişleri hangi isleme

teknikleri, işaretçiler ya da grafiklerle desteklenerek görselleştirilebilir?

֍ Zamansal yakınlık: Öğretimsel içerikteki anlamsal akışı desteklemek amacıyla videoda yer alan ögeler arasında

zamansal yakınlık nasıl olmalı?

֍ Görsel uyum: Sahne içinde ve sahneler arasındaki görsel uyumu sağlamak için nasıl bir tasarım şablonu

oluşturulabilir?

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Hazırlamak İçin Kullanılabilecek Ücretsiz
Araçlar
• Profesyonel

programları

kullanmak

istiyorsanız,

profesyonel

bir

video

editleme programına yatırım yapmanın
sadece

maliyetle

alakalı

olmadığını

bilmeniz gerekir. Video editleme işi
zamandan ve enerjinizden de çalar.

• Yalnızca

birkaç

düzenleme

veya

deneme yapmak istiyorsanız, Final Cut
Pro,

Adobe

ve

Camtasia

gibi

programlara bir sürü para harcamanıza
gerek yok. Profesyonel olmaya devam
etmeyi

planlasanız

bile,

daha

profesyonel

video

editleme

programlarına

doğru

yol

alırken

ücretsiz olarak başlamanız size zarar
vermez.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Hazırlamak İçin Kullanılabilecek Ücretsiz
Araçlar
• Windows Live Movie Maker: Bu program videolarınızı düzenlemenize

ve kişiselleştirmenize izin veriyor. Videoların montajlanma sürecinde
kullanılabilir.

• Audacity: Bu program çok kaliteli bir mikrofona sahip ama sesi düşük

veya yumuşak olanlar için gerekli.

• GIMP: Videolarınız için küçük resimler hazırlamak için kullanabilirsiniz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Hazırlamak İçin Kullanılabilecek Ücretsiz
Araçlar
• OpenShot-

https://www.openshot.org/:
OpenShot, piyasadaki en iyi açık kaynaklı
ücretsiz

video

düzenleme

yazılım

çözümlerinden

biridir.

Çok

sayıda

kullanışlı özellik ile dolu güçlü bir video
editörüdür.

Yeni

başlayanların

bile

kolayca

çalışabileceği,

kullanımı

kolay,

sürükle-bırak arayüzüne sahiptir. Video
efektleri, animasyon ve anahtar kareler
için birçok seçenek sunar. Ayrıca, bu aracı
kullanarak herhangi bir videoyu kesmek
de son derece kolaydır.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Hazırlamak İçin Kullanılabilecek Ücretsiz
Araçlar
• VSDC Video Editor:
• VSDC yalnızca Windows’ta kullanılabilen açık kaynaklı, ücretsiz bir video

düzenleyicidir. Neredeyse tüm video formatlarını ve codec bileşenlerini
destekleyen iyi bir video düzenleme yazılımı çözümüdür.

• Bu ürünün ücretli ve ücretsiz bir sürümü var. Ücretsiz sürüm, neredeyse tüm rutin

video düzenleme ihtiyaçlarınız için yeterince iyidir. Profesyoneller için ücretli
sürüm daha gelişmiş özellikler sunar.

• Kullanımı nispeten basittir. VSDC; nesne filtreleri, renk düzenleme, geçiş efektleri,

filtreler ve özel fx gibi kütüphanelere ayrılmıştır. Farklı kategorilerde
uygulanabilecek birden fazla ses ve görsel efekt sunar. Instagram tarzı filtreler,
renk düzeltme ve bulanıklaştırma gibi özel efektler içerir ve videonun bir kısmına
efektler uygulayabilmeniz için bir maske aracı da vardır (örneğin, yüzleri gizlemek
için). VSDC ayrıca kolay bir 4K ve HD düzenleme özelliği ile birlikte gelir ve
dosyaları Facebook, Twitter ve YouTube gibi sosyal ağ sitelerinde dışa aktarmanıza
olanak tanır.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Hazırlamak İçin Kullanılabilecek Ücretsiz
Araçlar
• Shotcut:
• Shotcut oldukça iyi özelliklere sahip

başka bir açık kaynaklı, ücretsiz,
çapraz

platform

video

düzenleyicisidir. Movie Maker’ı aşan
ve

bir

sonraki

seviyeye

geçmek

isteyen ancak karmaşık çözümlere
ihtiyaç duymayanlar için harikadır.

• En iyi özelliklerinden biri, videonuzu

düzenleyiciye

aktarmanız

gerekmemesidir.

Bu

da

size

çok

zaman kazandırır. Başka bir harika
özelliği

4K

çözünürlüğü

desteklemesidir.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Hazırlamak İçin Kullanılabilecek Ücretsiz
Araçlar
• HitFilm Express: Ücretsiz ve daha

profesyonel

bir

video

düzenleme

aracı arıyorsanız, HitFilm Express bu
arayışınızı son buldurabilir. Basit bir
video

düzeneleme

programının

bütün özelliklerine sahip bu program
aynı zamanda 180’den fazla özel
efekt içermekte. HitFilm Express için
hazırlanan dersleri izleyerek siz de
Star Wars ya da Iron Man gibi
Hollywood

filmlerindeki

efektleri

deneme şansı bulabilirsiniz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Hazırlamak İçin Kullanılabilecek Ücretsiz
Araçlar
• Blender: Blender açık kaynaklı ve

tamamen

ücretsiz

bir

video

düzenleme

programıdır.

Aslında

3D animasyonlar için geliştirilen ama
aynı

zamanda

son

derece

yeterli video düzenleme araçları ile
gelen

bir

programdır.

İçindeki

düzenleyici sayesinde video kesme
programı olarak da kullanabileceğiniz
Blender, isterseniz maskeleme gibi
daha

karmaşık

işlerinizi

de

halledebilirsiniz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Video Hazırlamak İçin Kullanılabilecek Ücretsiz
Araçlar

• Clipify:

Clipify,

hem

yeni

başlayanlara hem de 'işi bilenlere'
uygun

bir

video

düzenleme

uygulamasıdır.

Kullanışlı

ve

kolay

arayüzüne

rağmen

gelişmiş

düzenleme araçları sunan uygulama,
yeni

başlayanların

bile

bir

profesyonelin

elinden

çıkmış

gibi

görünen

videolar

oluşturmasını

mümkün kılıyor. Clipify ile video
kolajlar

oluşturabilir,

videolarınıza

müzik ya da sesli yorum ekleyebilir,
filtre ve efektler ile kaliteli içerikler
oluşturabilirsiniz. https://clipify.net/
adresinden ulaşabilirsiniz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Ücretsiz Fotoğraflar Bulabileceğiniz

10 Stok Sitesi

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

1. Unsplash-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://unsplash.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

2. ISO Republic-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://isorepublic.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

3. KaboomPics-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://kaboompics.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

4. Freepik-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://www.freepik.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

5. Pexels-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://www.pexels.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

6. Pixabay-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://pixabay.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University7. FreeForCommercialUse-Ücretsiz Stok Fotoğraf
Sitesi
https://freeforcommercialuse.net/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

8. StockSnap.io-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://stocksnap.io/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

9.Life of Pix-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://www.lifeofpix.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

10. Freerange-Ücretsiz Stok Fotoğraf Sitesi
https://freerangestock.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Ücretsiz Vektör Siteleri

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Vexels -Ücretsiz Vektör Siteleri
https://www.vexels.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Freedesignfile-Ücretsiz Vektör Siteleri
https://freedesignfile.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Flaticon-Ücretsiz Vektör Siteleri
https://www.flaticon.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Freepik-Ücretsiz Vektör Siteleri
https://www.freepik.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Ücretsiz Stok Video Siteleri

30.03.2023

Multiple Choice

Daha önce dijital video izlediniz mi?

• EVET

• HAYIR

• HATIRLAMIYORUM

Poll

Sizce eğitimde dijital video ne kadar etkilidir?

• Çok fazla

• Ortalama düzeyde

• Çok az

Open Ended

İzlediğiniz herhangi bir dijital video sizde verimli oldu mu? Düşüncelerinizi yazınız.

Fill in the Blank

EĞİTSEL VİDEO TÜRLERİ NELERDİR?

,

Word Cloud

Temel olarak, görüntülenen sunum slayları bilgilerini seslendirme ile destekleyen türlerdir. Bu hangi eğitsel video türüdür?

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Pixabay
https://pixabay.com/videos/
• Pixabay, 1 milyondan fazla stok video ve fotoğraf sağlayan bir

platform.

• Bu platform üzerinde binlerce ücretsiz videoya ulaşarak, bu içerikleri

reklam, tanıtım ya da herhangi bir video içeriğinizde kullanabilirsiniz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Mixkit
https://mixkit.co/
• Mixkit, her hafta 10 yeni ve yüksek çözünürlüklü videoyu platformuna

ekleyerek, kullanıcılara çeşitli kategoriler altında ücretsiz stok video
seçenekleri sunmakta.

• Buradaki videoları da ücretsiz bir şekilde bilgisayarınıza indirerek,

videolarınızda kullanabilmektesiniz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Vidsplay
https://www.vidsplay.com/
• Vidsplay de, platformuna her hafta yeni ücretsiz videolar ekleyen

platformlardan biri. Platform üzerinde bulunan videoların tümü
ücretsiz ve yüksek çözünürlüklü olarak kullanıcılara sunulmakta.
Buradaki

videolar

hem

kişisel

hem

de

ticari

amaçlarla

kullanılabilmekte.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Videezy
https://www.videezy.com/

• Videezy, stok video görüntülerinin yanı sıra After Effects şablonları ve

animasyon videolar gibi seçenekler de sunmakta.

• Videolarınıza farklı içerikler eklemek için bu animasyon ya da

şablonlardan yararlanabilirsiniz.

• Hava çekimleri, sanat, şehir yaşamı gibi birçok farklı kategoriye bu

platform üzerinden ulaşabilmektesiniz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Videvo
https://www.videvo.net/

• 7600’den fazla stok video ve animasyon klibi ile ücretsiz stok video

siteleri arasında öne çıkanlardan biri de Videvo.

• Bu platformdaki videların çoğu Videvo tarafından hazırlanmakta olup,

lisans gerektirmeden kişisel ve ticari amaçlarla kullanılabilmekte.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Freestock
https://www.freestock.com/

• Freestock da kişisel ve ticari amaçlı kullanımlar için 3300’den fazla

stok video içerik sağlayan platformlardan biri.

• Videoların haricinde ücretsiz veya ücretli olarak kullanılabilecek

fotoğraf, grafik, vektör ikonlar gibi birçok farklı içerik de bu site
üzerinde yer almakta.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Archive.org
https://archive.org/details/stock_footage

• Archive.org, 1600’den fazla stok video sağlayan bir platform.
• Ücretsiz ve lisanssız video içeriklerin yanı sıra lisans gerektiren

videolar da bulunduğu için, seçtiğiniz videolarda lisans gerekliliklerine
bakmanız gerekmektedir.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Coverr
https://coverr.co/

• Coverr,

özellikle

web

sitelerinde

ana

sayfalarda

kullanılması

amaçlanan videolara ev sahipliği yapmakta.

• Tam sayfa video içeriklerle ana sayfanıza farklı bir hava yaratmak

istiyorsanız, buradaki videolara göz atabilirsiniz.

• Sanat, doğa, animasyon, hava çekimleri gibi birçok farklı kategorideki

videoya bu platformdan ulaşabilirsiniz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Clipstill
https://www.clipstill.com/

• Clipstill, diğer ücretsiz stok video sitelerinden biraz daha farklı.
• Son dönemlerde popüler olan sinemagraf videolarına ev sahipliği

yapan platformda, 3 ile 8 saniye aralığında döngülerde oluşturulan bu
sinemagrafları sosyal mecra içerikleri olarak kullanabilirsiniz.

• Buradaki içerikler de hem kişisel hem de ticari kullanımlarda ücretsiz

olarak kullanılabilmekte.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Ücretsiz Müzik Siteleri

•

https://www.free-stock-music.com/

•

https://archive.org/details/netlabels

•

https://www.youtube.com/audiolibrary

•

https://incompetech.com/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Metinden Sese Profesyonel Çeviri

• Video oluştururken eğer açıklayıcı bir sese ihtiyacımız var ise ve kendi

sesimizi kullanmak istemiyorsak IVONA bu ihtiyacımızı karşılayacak
mükemmel bir platform.

• Hazırladığınız metinleri profesyonel olarak canlı vokale çevirebilirsiniz.

Özellikle Türkçe metinlerde daha önce hiçbir yazılım ve online araç bu
kadar iyi performans ve kalite ile çalışmıyordu.

• https://nextup.com/ivona/

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University
Stok medyaları kullanırken lisans ve telif hakkı neden
önemli?

• İnternet üzerinde kullandığınız tüm medya içeriklerinde (ses, video,

fotoğraf, grafik vb.) telif hakkı gerekmektedir. Bazı medya ögeleri telif
hakkı ya da lisanssız bir şekilde kullanılabildiği gibi bazı medya ögeleri
ise telif hakkı gerektirir.

• Burada içerik sahibi kişiler, telif hakkı talebinde bulunabilecekleri gibi

buna gerek duymayarak bunları ücretsiz bir şekilde paylaşabilirler. Bu
içerik sahibine ya da içeriğin paylaşıldığı web sitesine bağlı olarak
değişebilir.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University
Stok medyaları kullanırken lisans ve telif hakkı neden
önemli?
• Telif hakkı bulunan görselleri izinsiz ya da ücretini ödemeden

kullandığınızda, içerik sahibi ya da yayıncı platform yasal hak talep
edebileceği gibi içeriği kaldırmanızı da isteyebilir. Bu sebeple de
medya ögelerini kullanırken telif haklarını ve lisanslarını araştırmanız
önemlidir.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Creative Commons lisansı

• Creative Commons (CC) lisansı, telif hakkı bulunan bir eserin veya

çalışmanın ücretsiz olarak dağıtılmasını sağlayan bir çeşit kamu telif
hakkı lisansı. Bir yazar oluşturduğu eseri kullanılması için paylaşmak
veya üzerinde değişiklikler yapma hakkını vermek istediğinde CC
lisansı kullanır. Örneğin CC lisansı X isimli yazarın eserlerinin kullanımı
konusunda bir esneklik sağlar. Dağıtım için yazar tarafından belirtilen
izin koşullarına (örneğin; kendi çalışmalarınız için yalnızca ticari
olmayan kullanımlara izin verebilirsiniz) uyulduğu sürece, eser
hakkında telif hakkı için endişelenmeye gerek kalmaz.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

TEŞEKKÜRLER

•SORULAR?

30.03.2023