aysel taştan 230611046

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Dijital Videolar ve Eğitimde
Kullanımı

Dersin Adı: Öğretim Teknolojileri

Öğretim Elemanı: Doç. Dr. Zeynep TURAN

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
Atatürk University

Poll

Fiziksel Tasarım Sürecinde Önemli unsur

• Erişilebilirlik

• Konu

• Ses

• Video

Open Ended

Etkili Eğitsel Video Tasarımı Nasıl Gerçekleştirilir

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

GİRİŞ

• İnternet ve mobil teknolojilerin gelişimi, bulut hizmetlerinin ortaya çıkışı ve sosyal medya

uygulamalarının sayısının artmasına paralel olarak videoların farklı alanlarda kullanımı da hızla
artmıştır.

• Özellikle mobil cihazlar ile videoların kaydedilmesi, düzenlemesi ve gösterimi ile ilgili yaşanan

teknik gelişmeler video kullanımının popülaritesine oldukça büyük katkı sağlamıştır.

Videoların;
•zaman ve mekândan bağımsız izlenme olanağı sunması

•sınırsız tekrar imkâni

•maliyetinin azalması

•arşivlenebilmesi

•kurguya imkân vermesi

•farklı çoklu ortam materyallerini içerebilmesi (resim, fotoğraf, animasyon vb.),

•farklı etkileşim araçları ile zenginleştirilebilmesi

•durdurma, ileri, geri hareket etme vb. bireysel kontrol olanağı sunması

•ve birden fazla duyu organına hitap etmesi

gibi üstün özellikleri
nedeniyle, tanıtım
faaliyetleri, sosyal etkileşim,
bilgi paylaşımı, eğlence,
eğitim gibi farklı amaçlar
ile kullanılmaktadır.

30.03.2023

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

EĞİTSEL VİDEO NEDİR?

• 1900'lü yılların başından bu yana eğitim ortamlarında kullanılan eğitsel videolar

günümüzde internet ve bulut sistemler üzerinden kullanıcıların erişimine
sunulmaktadır.

Eğitsel Videoların Eğitim Uygulamaları

Film makinaları

30.03.2023

Televizyon

Eğitim kurumlarında video sınıf veya laboratuvarlar

CD, DVD, Blueray, taşınabilir bellek vd. teknolojiler videoların eğitsel amaçlı kullanımı

Eğitsel videolar için ana dönüm noktası yeni internet ve medya teknolojileri olmuştur.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

EĞİTSEL VİDEO NEDİR?

• Eğitim amaçlı hazırlanan eğitsel videolar, görsel ve işitsel ögeler sayesinde karmaşık bilgilerin

kolay kavranmasına yardımcı olan, ilgi ve dikkatini artırarak kalıcı öğrenmeyi destekleyen
zenginleştirilmiş öğrenme ortamları olarak görülmektedir.

30.03.2023

Bilginin sunum akışına düzen sağlaması

Masaüstü veya mobil cihazlar üzerinden izlenebilmesi

Sınırsız tekrar olanağı sağlaması

Öğrenen merkezli olarak kullanılabilmesi

Saklanması ve dağıtımının kolay olması

Öğrenenin kendi kendine öğrenme becerilerini geliştirmesi

Aktif ve kalıcı öğrenmeyi desteklemesi

Güncellenebilmesi

Kolay erişilebilmesi

Farklı öğrenme stillerini geliştirmesi

Birden fazla duyu organına hitap etmesi

Maliyetinin düşük olması

Kolay üretilebilir olması

Etkileşim unsurları içerebilmesi

Öğrenme güdüsünü ve ilgiyi olumlu etkilemesi

Kullanıcı kontrolüne (durdurma, ileri-geri sarma) imkân
tanıması

Öğrenmeyi kolaylaştırması

Engelli bireylerin eğitimde etkin olarak kullanılabilmesi

Senkron veya asenkron olarak kullanılabilir olması

Zaman ve mekân açısından esnek bir yapıya sahip olması

Diğer ders materyallerini desteklemesi

Sınıf içi tartışma ortamlarını desteklemesi

Her zaman her yerde öğrenmeyi desteklemesi (Ubiquitous
Learning)

Açık ve uzaktan öğrenme ortamlarında öğrenme etkinliğini
artırması

Eğitsel videoların öğrenme ve öğretim sürecine katkıları

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• E-öğrenme (Elektronik Öğrenme) ortamlarında birçok

farklı türde içerik sunulmaktadır.

• Öğrencilerin

kullanım

tercihleri

video

içeriklerin

oldukça tercih edilen bir içerik türü olduğunu ortaya
koymaktadır.

30.03.2023

5

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Videolar, kişilerin konuyu dinlemesine, incelemesine,
gerçek nesneleri ve hareket dizilerini görmesine olanak
tanıyan, meydana gelmiş olaylar için detaylı kayıt, analiz ve
sınırsız tekrar olanağı sağlayan materyallerdir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Hayatımızın her alanında kullanılmakta olan videolar öğrenme ortamlarında da kullanılmaktadır.

•Videoların eğitim yönünden taşıdığı önem, etkili bir iletişim ve öğrenme ortamı sağlamasından kaynaklanmaktadır.

• Videolar öğrenme ortamı olarak öğrenmede yeni olanaklar sunmakta ve öğretim süreçlerinde büyük potansiyel

barındırmaktadır.

•Örneğin; öğretmen ve öğrenciye, kaçırılan bir dersi izleme ve tekrar etme, bilgi ve fikirlere erişme, çalışma becerisi geliştirme, planlı ve
programlı hareket etme gibi hususlarda destek sağlamaktadır.

•Diploma, sertifika programları ve Khan Akademi, Coursera, edX, Udemy ve Udacity gibi kitlesel açık çevrimiçi derslerin
yaygınlaşması bu süreçte video içeriklerin eriştiği kitlenin de genişlemesinde rol oynamış bulunmaktadır.

• Bu kadar çok tercih edilen video içeriklerin etkili olarak tasarlanmaları da önemli bir konudur.

30.03.2023

6

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Video içeriklerin tasarımında Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme Kuramı ve Bilişsel Yük Kuramı öne çıkan

kuramlardandır.

30.03.2023

7

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Bireylerin bilgi işleme sürecinde materyalle olan etkileşimlerinde bu kuramların temelinde yer alan prensiplere göre

tasarımların yapılması bilişsel yükü kontrol etmeye ve etkili öğrenme deneyimlerinin oluşmasına yardımcı olduğu,
alanyazındaki araştırmalarda ortaya konulmuştur.

• Video derslerin tasarımında; videonun bilişsel yükünün nasıl yönetileceği, videoyla öğrenci etkileşiminin nasıl

en üst düzeye çıkarılacağı, videodan aktif öğrenmenin nasıl teşvik edileceği unsurları dikkate alındığında
etkili eğitsel video tasarımı gerçekleştirilir.

• E-öğrenme ortamlarının tarihsel yolculuğu içerisinde teknolojik gelişmelere bağlı olarak içerik türlerinde

değişimler ve dönüşümler olmuştur.

30.03.2023

8

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Mektuplarla başlayan bu serüven kitaplar, filmler, televizyon yayınları,
etkileşimli içerik paketleri ve videolar olarak devam etmiştir. Süreç içerisinde
bu içerik kaynakları çeşitlenmiş ve farklı bileşenlerin katılımıyla ihtiyaçlara ve
hedef kitlelere göre şekillenmiştir.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Öğrenen gereksinimleri ve öğrenen özelliklerine uygun ve etkili videolar geliştirilebilmesi için ilgili öğrenme

kuram ve yaklaşımlarından beslenen ilkelerin tasarım sürecinde dikkate alınması kritik olmaktadır.

• Etkili video içerik tasarımında diğer görselleştirme türlerinde de olduğu gibi Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme

Kuramı ve Bilişsel Yük Kuramı dikkate alınması gereken kuramlardandır.

•Bireylerin bilgi işleme sürecinde materyalle olan etkileşimleri dikkate alınarak bu kuramların temelinde yer alan prensiplere göre
tasarımların yapılmasının bilişsel yükü kontrol etmeye ve etkili öğrenme deneyimlerinin oluşmasına yardımcı olduğu alanyazındaki
ilgili araştırmalarda ortaya konulmuştur.

• Etkili video içeriklerinin oluşturulması için bu kuramlara dayalı olarak Swarts (2012) tarafından fiziksel,

bilişsel ve duyuşsal tasarım olmak üzere üç aşamalı tasarım süreci içeren Bilgi Tasarım Modeli geliştirilmiştir.

30.03.2023

9

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Bilişsel
Tasarım
(Cognitive

Design)

Duyuşsal
Tasarım
(Affective
Design)

Fiziksel
Tasarım
(Physical
Design)

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

• Video içerik tasarımına ilişkin geliştirilen Bilgi Tasarım Modeli, Carliner (2000)’in üç aşamalı bilgi tasarımı

modelinden yola çıkılarak geliştirilmiştir.

• İlgili tasarım aşamaları birbirinden ayrı olmamakla birlikte birbirleriyle bir etkileşim içerisindedir ve

çerçevelendirdikleri yapılar bağlamında birbirlerini destekler niteliktedir.

30.03.2023

10

Video Ders Tasarımında Bilgi Tasarımı Modeli

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

Bilişsel Tasarım Aşaması ve Öneriler

Duyuşsal Tasarım Aşaması ve Öneriler

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• Fiziksel tasarım, aranan bir bilginin kullanıcı tarafından kolay bir şekilde bulunması olarak tanımlanırken

(Carliner, 2000); bir videonun fiziksel tasarımı ise içeriğin kullanıcıya doğrudan aktarılması olarak
yorumlanmıştır (Swarts, 2012).

•Aslında bir süreç olan fiziksel tasarım, video ya da başka bir türde öğrenenin buluşturulması istenen içeriğin üretimi ve bu süreci
etkileyen unsurları kapsamaktadır.

• Erişebilirlik (accessibility), izlenebilirlik (viewability) ve zamanlama (timing) en önemli üç unsur olarak

tanımlanmaktadır.

•Bunların yanı sıra ekran tasarımı, yardımcı öğeler, medya seçimi, üretim, teknik yazım ve düzenleme aşamalarını içermektedir
(Carliner, 2000).

30.03.2023

11

Özellikle etkileşimli videoların yaygın olarak kullanılmasıyla ekran tasarımına ilişkin

unsurlar video içeriklerin geliştirilme sürecinde önemli bir rol oynamaktadır.

Atatürk Üniversitesi
Atatürk University

Fiziksel Tasarım Aşaması ve Öneriler

• İçerik ya da anlatıcı görüntüsünün dışında sunulacak bilginin konumu, boş alan kullanımı, başlıklar ve görsel

öğeler, video içeriklerin tasarımında dikkat edilmesi gereken unsurlardandır.

• Fiziksel tasarımda erişilebilirlik, bir eğitsel videonun içerisindeki bilgilerin erişilebilir olması olarak

tanımlanmakta, kullanıcının kolay bir şekilde ilgili bilgiye yönlendirilmesi anlamına gelmektedir.

•Video içerikte yer alması planlanan başlıkların, metinlerin, çizimlerin ve mesaj kutularının video içerisinde konumlandırılış biçimi
erişilebilirlik açısından belirleyicidir.

• Mayer’in (2009) çoklu ortam tasarım ilkelerinde de zamansal ve konumsal yakınlık ilkesiyle vurgulanan bu

konumlandırma, içeriğin doğrudan kullanıcıya aktarılmasında dikkat edilmesi gereken bir özelliktir.

•Bu işlemler, özellikle video düzenleme araçlarının yaygınlaşması ve kolay kullanımları sayesinde dersi anlatan kişinin bile kolaylıkla
video üzerinde düzenleme yapabilmesine olanak tanımaktadır.

30.03.2023

12

Video tasarımcısı ya da içerik geliştiricisi, çekilmiş olan video üzerinde o an anlatılan konuya ilişkin görsel bir öğeyi
(tablo, anahtar kelime, resim ve benzeri öğeler) anlatım devam ederken yerleştirebiliyor olması, öğrenme sürecine

katkı sağlayacaktır.