Q1_W2_D3_KOMPAN

Aralin 1.4

Unang Wika, Pangalawang

Wika at Marami Pang Wika

Open Ended

Simulan

Gawain 1: Profiling

Panuto: Dugtungan ang sumusunod na pahayag. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel.

1. Ang unang wika ko ay ____________________________________________

Open Ended

2. Ang mga pangalawang wikang ginagamit ko ay ____________________

3. at _________________________________________________________

Open Ended

4. Ang pambansang wika ng ating bansa ay __________________________

Open Ended

5. Ang mga opisyal na wika ng ating bansa ay ________________________

Open Ended

6. Ang mga wikang ginagamit bilang panturo sa aming paaralan ay ___

Open Ended

7. Ang malawakang ginagamit na wika sa aming probinsya ay ________

Open Ended

8. Ang wikang pinakanaiintindihan sa ating bansa ay ________________

Open Ended

9. Ang wikang instrumento ng pagkakaunawaan ng buong mundo ay___

Open Ended

10. Ang ilan sa halimbawa ng katutubong wika na alam ko ay _________

Unang Wika

 Multilingguwal ang mga mamamayan ng Pilipinas. Bunsod ito ng heograpikal at sosyolongguwistikal na salik. Gayonpaman, marami mang wika ang mayroon sa Pilipinas, ang wikang unang natutuhan, ginagamit sa pakikisalamuha at unang nakapagbatid ng mga kaalamang magiging kasangkapan sa pang-araw-araw na buhay ang tinutukoy na Unang Wika.

Unang Wika

 “Mother Tongue” ang tawag sa akademikong termino ng unang wika. Ito ay sapagkat sa inang nagsilang nanggaling ang wikang ito. Wika nga ni Panganiban, “sinusong wika” ito ng anak sa kaniyang nanay. Ito ang wika ng pagmamahal ng ina sa kaniyang isinilang na anak: pag-aaruga, pagtuturo, paggabay at higit sa lahat, kung paanong huhubugin bilang tao ang sariling sanggol.

Pangalawang Wika

 Anomang kasunod na mga wika na matututuhan ng isang tao pagkaraang matutuhan ang kaniyang unang wika ay tinatawag na Pangalawang Wika.

Halimbawa, ang isang Ilocano na natuto ng Iloco bilang unang wika at natuto ng English, Filipino at Mandarin ay masasabing may unang wikang Iloco at mga pangalawang wikang English, Filipino at Mandarin.
 Ilan sa mga salik sa pagsibol ng pangalawang wika ay ang migrasyon at emigrasyon, bunsod ng hanapbuhay, pag-aasawa, edukasyon at mga polisiya.

Wikang Pambansa

 Filipino ang pambansang wika ng Pilipinas at may konstitusyonal na batayan ang pagiging pambansang wika nito. Sa unang bahagi ng Artikulo XIV,Seksiyon 6 ng Konstitusyong 1987, nakasaad na, “Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. Samantalang nililinang, ito ay dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na wika sa Pilipinas at sa iba pang mga wika.”Filipino ang sumisimbolo sa ating pambansang pagkakakinlanlan.
Filipino ang ating wikang pambansa dahil sa wikang ito tinatalakay ang mga bagaybagay ukol sa bansa. Ito ang ginagamit at gagamitin ng mga Pilipino. Ang wikang Filipino ang nagbabandila sa mundo na hindi tayo alipin ng alinmang bansa at hindi tayo nakikigamit ng wikang dayuhan.

Wikang Pambansa

 Mahalaga ang pagkakaroon ng pambansang wika sapagkat ito ang nagdadala sa atin ng pambansang pagkakaisa at pagbubuklod. Mahalagang pagyamanin at pahalagahan ang ating pambansang wika, ang isa sa mga natatanging pamana ng ating mga ninuno at nagsisilbing yaman ng ating lahi.

Wikang Opisyal

 Tinatawag na opisyal na wika ang isang wikang binibigyan ng natatanging pagkilala sa konstitusyon bilang wikang gagamitin sa mga opisyal na transaksyon ng pamahalaan. May dalawang opisyal na wika ang Pilipinas – ang Filipino at English.
Ayon sa Artikulo XIV, Seksiyon 7, “Ang mga wikang opisyal ng Pilipinas ay Filipino, at hangga’t walang ibang itinatadhana ang batas, English.” Bilang mga opisyal na wika, may tiyak at magkahiwalay na gamit ang Filipino at English. Gagamitin ang Filipino bilang opisyal na wika sa pag-akda ng mga batas at mga dokumento ng pamahalaan. Bukod sa pagiging pambansang wika at isa sa mga opisyal na wika ng Pilipinas, gumaganap din ito bilang Lingua Franca o tulay ng komunikasyon sa bansa.

Wikang Opisyal

 Samantala, gagamitin naman ang English bilang isa pang opisyal na wika sa Pilipinas sa pakikipag-usap sa mga banyagang nasa Pilipinas at sa

pakikipagkomunikasyon sa iba’t ibang bansa sa daigdig. English ang

itinuturing na Lingua Franca ng daigdig. Ito ang ginagamit ng mga tao mula sa iba’t ibang bansa para mag-usap at magkaunawaan.

Wikang Panturo

 Ito ang wikang gamit sa mga paaralan kung paanong matatamo ng mga magaaral ang leksyong dapat matutuhan. Bukod sa pagiging pambansang wika ng Pilipinas, iniatas din ng Konstitusyon ng 1987 ang paggamit ng Filipino bilang wikang panturo. Tinatawag din itong “Medium of Instruction” o MOI.

Wikang Panturo

 Sa Pilipinas, ang mga wikang Spanish, Japanese, English at mga

pangunahing wika sa Pilipinas ang ginamit na MOI sa iba’t ibang panahon.

Sa mga ginamit na MOI napakalaki ng impluwensiya ng wikang English.

Lubhang dinakila ng mga Pilipino ang paggamit ng naturang wika sa dahilan na ring nagbunsod ng hanapbuhay o ikabubuhay ang paggamit ng wikang English. Gayonpaman, ang paggamit ng wikang banyaga bilang MOI ay sinasabing hindi ganap na nagiging epektibo. Hindi diumano naipahahayag ng isang tao ang sariling talino o karunungan kung hindi ang unang wika ang kaniyang gamit.

Wikang Panturo

 Sa kasalukuyan, kinikilala ang paggamit ng unang wika o “Mother Tongue” bilang MOI mula Kindergarten hanggang Baitang 3. Ang pagkilos na ito’y bunga ng pananaliksik na isinagawa ng mag-asawang Dekker katuwang ang dating Komisyoner ng Komisyon sa Wikang Filipino ang lingguwistang si Dr. Ricardo Ma. Duran F. Nolasco sa Lubuagan, Kalinga.

Wikang Panturo

 Sa naturang pag-aaral na isinagawa, humigit-kumulang sa loob ng sampung taon at pinondohan ng World Bank ay natuklasang higit na mataas ang iskor ng mga mag-aaral sa eksaminasyon sa mga asignaturang gumagamit ng kanilang pangunahing wika, ang Lubuagan bilang wikang panturo. Sa natura ring pag-aaral ay inilahad ng mga mag-aaral at guro na higit silang nakapagpapahayag at nagkakaunawaan kung ang unang wika ang gagamitin.

 Ang Lubuagan Elementary School ay kinikilala na ngayon bilang modelo ng Mother Tongue Based Multi-Lingual Education (MTB-MLE) dahil sa tagumpay nitong nakamit na pinakanangunang paaralan sa pambansang pagsusulit na isinagawa ng Kagawaran ng Edukasyon, taliwas sa resultang natamo nito may 15 taon na ang nakararaan kung saan ang paaralan ay tinuring na isa sa pinakahuli sa kapareho ring eksaminasyon.

Lingua Franca

 Tumutukoy ang Lingua Franca sa tatlong konseptong pangwika:

pinakagamiting wika sa sentro ng kalakalan, wikang nabuo bunga ng

magkausap na magkaibang wika at dominanteng wika ng iba’t ibang larangan ng pag-aaral o disiplina.

 Tumutukoy ito sa wikang palasak o malawakang ginagamit at naiintindihan

sa isang lugar. Nagsisilbi itong tulay ng wika upang magkaintindihan ang iba’t

ibang mga pangkat etnolingguwistiko.

 Sa mga taga-norte, ang Lingua Franca nila ay Iloco, sa bansang Pilipinas,

Filipino ang Lingua Franca at sa buong mundo ay English.

Bernakular na Wika

 Ito ang tawag sa wikang katutubo sa isang pook. Hindi ito barayti ng wika

tulad ng dayalek, kundi isang hiwalay na wika na ginagamit sa isang lugar na

hindi sentro ng gobyerno o ng kalakal. Tinatawag din itong wikang

panrehiyon.

Gawain 2: Tukuyin Mo!

Panuto: Tukuyin ang hinihingi ng sumusunod na mga tanong o pahayag. Isulat ang sagot sa sagutang papel.