KPWKP_q1_mod1_Wika (Kahulugan at Kabuluhan ng Wika)_v2

Komunikasyon

at Pananaliksik sa Wika

at Kulturang Pilipino

Unang Markahan Modyul 1: Wika (Kahulugan at Kabuluhan ng Wika)

Kasanayang Pagkatuto:

Natutukoy ang mga kahulugan at kabuluhan ng mga konseptong pangwika.

Layunin:

1. Nagagamit ang kaalaman sa modernong teknolohiya sa pag-unawa sa mga konseptong pangwika,

2. Nabibigyang-kahulugan ang mga komunikatibong gamit ng wika sa lipunan,

3. Napahahalagahan ang mga konseptong pangwika sa pakikipagtalastasan at ugnayan sa kapwa, paaralan, at pamayanan.

Subukin

Piliin ang letra ng tamang sagot na tumutukoy sa kahulugan at kabuluhan ng mga konseptong pangwika.

Multiple Choice

Ito ang katutubong wika na ginagamit sa buong bansang Pilipinas bilang wika ng komunikasyon ng mga etnikong grupo.

• Filipino

• Pilipino

• Tagalo

• ngles/Tagalog

Multiple Choice

Ginagamit ito sa pormal na edukasyon.

• Wikang Panturo

• Wikang Ingles

• Wikang Opisyal

• Bilingguwal

Multiple Choice

Ang madalas na mapagkamalan na wikang opisyal.

• Wikang Ladino

• Wikang Minoritaryo

• Wikang Opisyal

• Wikang Sardo

Multiple Choice

Dito nakapaloob na ang Filipino ang wikang pambansa ng bansang Pilipinas.

• Phil. Constitution 1977

• Phil. Constitution 1997

• Phil. Constitution 1987

• Phil. Constitution 2007

Multiple Choice

Ito ang ginagamit ng magkausap kapag magkaiba ang kanilang katutubong wika.

• Lingua Franca

• Bilingguwal

• Multilingguwal

• Homogenous

Multiple Choice

Sistematikong balangkas na mga binibigkas na tunog.

• Dayalek

• salita

• dila

• wika

Multiple Choice

Paggamit ng dalawang wika sa Sistema ng Edukasyon.

• Multilingguwalismo

• Multikulturalismo

• Bilingguwalismo

• Barayti ng wika

Multiple Choice

Ang wika ay nagbabago.

• Masistemang balangkas

• Arbitraryo

• Dinamiko

• Pinipili

Multiple Choice

Kahulugan ng salitang Latin na lingua

• Teorya

• Kamay

• wika

• dila

Multiple Choice

Makahulugang tunog ng isang wika

• Sintaksis

• Morpema

• diskurso

• ponema

Multiple Choice

Kinikilalang lingua franca ng mundo

• Mandarin

• Niponggo

• Filipino

• Ingles

Multiple Choice

Ito ay nauukol sa wikang katutubo, taal o likas sa isang tagapagsalita

• Pantulong na wika

• Katutubong wika

• Ikalawang wika

• Unang wika

Multiple Choice

Wikang pambigkis sa maraming komunidad, at wikang bumubuo sa sambayanang Pilipino

• Filipino

• Tagalog

• Cebuano

• Ingles

Multiple Choice

Nauukol sa paggamit ng higit sa dalawang wika bilang wikang panturo sa Sistema ng Edukasyon

• Multilingguwalismo

• Multikulturalismo

• Bilingguwalismo

• Naturalismo

Multiple Choice

Alin sa mga sumusunod ang HINDI kabilang sa pagbuo ng wika.

• Morpema

• Simbolo

• sintaks

• ponema

Aralin 1-
Wika (Kahulugan
at
Kabuluhan ng Wika)

WIKA

Paano kaya kung walang wika? Paano magkakaunawaan ang mga tao sa isang lipunan? Paano magkakaunawaan ang bawat miyembro ng pamilya? Mapabibilis kaya ang pag-unlad ng komunikasyon? Kung hindi ang sagot mo, samakatuwid mahalaga talaga ang wika at komunikasyon.

WIKA

Wika ang pinakamahalagang sangkap at ugnayan sa pakikipagkapwa-tao. Malaki ang tungkulin ng wika sa pakikipag-unawaan at pakikisalamuha sa tao sa kaniyang tahanan, paaralan, pamayanan, at lipunan.

WIKA

Kahit na sa anomang anyo, pasulat o pasalita, hiram o orihinal, banyaga o katutubo, wika ang pinakamabisang sangkap sa paghahatid ng diwa, kaisipan, at damdamin natin. Maging ang kultura ng isang panahon, pook, o bansa ay muling naipahahayag sa pamamagitan ng wika (Lachica, 1998). Naipadarama ng wika ang sidhi ng damdamin, lalim ng lungkot o pighati, ang lawak ng galak, ang kahalagahan ng katwiran, ang kabutihan ng layunin, ang nakapaloob sa katotohanan sa isang layunin, ang kaibuturan ng pasasalamat, at paghanga.

DEPINISYON NG WIKA

Ang wika ay isang sistema ng mga sagisag na binubuo ng mga tunog o kaya ay mga pasulat na letra na iniuugnay natin sa mga kahulugang nais nating ipabatid sa ibang tao. Ang mga sumusunod ay ang mga taong kilala sa wika at komunikasyon at ang kanilang mga konsepto o pananaw ukol sa depinisyon ng wika.

DEPINISYON NG WIKA

1. Gleason (1961) – ang wika ay masistemang balangkas ng sinasalitang tunog na pinili at isinaayos sa paraang arbitraryo upang magamit sa pakikipagtalastasan ng mga taong nasa iisang kultura.

Halimbawa: Ang wika ay sinasalitang tunog o binubuo ng mga tunog. Gayunman hindi lahat ng tunog ay makabuluhan o may hatid na makabuluhang kahulugan, hindi lahat ng tunog ay itinuturing na wika. Ang lahat ng wika ng tao ay nagsimula sa tunog. Mga tunog ito na mula sa kalikasan, at mula mismo sa tunog na likha ng pagbigkas ng tao.

DEPINISYON NG WIKA

2. Finnocchiaro (1964) – ang wika ay isang sistemang arbitraryo ng simbolong pasalita na nagbibigay pahintulot sa mga taong may kultura o ng mga taongnatutunan ang ganoong kultura upang makipagtalastasan o di kaya’y makipag-ugnayan.

Halimbawa: Ang simbolo ay binubuo ng mga Biswal na larawan, guhit, o hugis na kumakatawan sa isa o maraming kahulugan. Halimbawa nito ang simbolo ng krus, araw, ahas, element ng kalikasan (lupa, tubig, apoy, hangin) at marami pang iba na sumasalamin sa unibersal at iba’t ibang kahulugan mula sa sinaunang sibilisasyon hanggang ngayon. Nangangahulugan lamang na ang tanging layunin kung bakit may wika ay upang magamit ito sa pakikipagtalastasan.

DEPINISYON NG WIKA

3. Sturtevant (1968) – ang wika ay isang sistema ng mga simbolong arbitraryo ng mga tunog para sa komunikasyong pantao.

Halimbawa: Lumutang ang konseptong “ponosentrismo” na nangangahulugang “una ang bigkas bago ang sulat”. Ibig sabihin din nito, nakasandig sa sistema ng mga tunog ang pundasyon ng anomang wika ng tao.

DEPINISYON NG WIKA

4. Hill (1976) – ang wika ay ang pangunahin at pinakaelaboreyt na anyo ng simbolikong pantao. Ang mga simbolong ito ay binubuo ng mga tunog na nalilikha ng aparato sa pagsasalita at isinasaayos sa mga klase at padron na lumilikha at simetrikal na estraktura.

Halimbawa: Binibigkas na tunog at ito ay tumutukoy sa ponema (pinakamaliit nay unit ng tunog na nagtataglay ng kahulugan). Maraming uri ng tunog, maaaring ito ay galing sa kalikasan tulad ng lagaslas ng tubig s abatis, langitngit ng kawayan, pagaspas ng mga dahon, kulog at iba pa. Ngunit ang binibigkas na tunog ay nabubuo sa pamamagitan ng mga sangkap sa pagbigkas ng tao tulad ng labi, dila, ngipin, galagid, at ngala-ngala.

DEPINISYON NG WIKA

4. Hill (1976) – ang wika ay ang pangunahin at pinakaelaboreyt na anyo ng simbolikong pantao. Ang mga simbolong ito ay binubuo ng mga tunog na nalilikha ng aparato sa pagsasalita at isinasaayos sa mga klase at padron na lumilikha at simetrikal na estraktura.

Halimbawa: Binibigkas na tunog at ito ay tumutukoy sa ponema (pinakamaliit nay unit ng tunog na nagtataglay ng kahulugan). Maraming uri ng tunog, maaaring ito ay galing sa kalikasan tulad ng lagaslas ng tubig s abatis, langitngit ng kawayan, pagaspas ng mga dahon, kulog at iba pa. Ngunit ang binibigkas na tunog ay nabubuo sa pamamagitan ng mga sangkap sa pagbigkas ng tao tulad ng labi, dila, ngipin, galagid, at ngala-ngala.

DEPINISYON NG WIKA

5. Brown (1980) – ang wika ay masasabing sistematiko. Set ng mga simbolikong arbitraryo, pasalita, nagaganap sa isang kultura, pantao, at natatamo ng lahat ng tao.

Halimbawa: Ang mga ponema (sinasalitang tunog) ay pinili sa pamamaraang napagkasunduan ng mga taong gumagamit ng wika o batay sa kapasyahan sang-ayon sa preperensya ng grupo ng mga tao.

DEPINISYON NG WIKA

6. Bouman (1990) – ang wika ay isang paraan ng komunikasyon sa pagitan ng mga tao sa isang tiyak na lugar, para sa isang partikular na layunin na ginagamitan ng mga berbal at biswal na signal para makapagpahayag.

Halimbawa: Pinakamabisang instrumento ang wika upang makipagtalastasan ang tao sa kanyang kapwa bagaman maaaring makipag-ugnayan sa pamamagitan ng mga senyas, pagguhit o mga simbolo, hindi pa rin matatawaran ang paggamit ng wika upang maisakatuparan ang malawak at mabisang pakikipagkomunikasyon ng tao sa kanyang kapwa.

DEPINISYON NG WIKA

7. Webster (1990) – ang wika ay kalipunan ng mga salitang ginagamit at naiintindihan ng isang maituturing na komunidad.

Halimbawa: Nalikha ang wika upang magkaunawaan ang mga tao. Natural lamang na ang mga Hapon ay hindi dagling makauunawa ng Filipino sapagkat malaki ang kaibahan ng kanilang ginagamit na salita sa mga Pilipino.

Tuklasin

Ano ang wika?

Binigyang kahulugan ni Henry Gleason ang wika bilang sistematikong balangkas ng mga binibigkas na tunog na pinipinili at isinasaayos sa paraang arbitraryo upang magamit ng mga taong may isang kultura.

Ano ang wika?

Ang salitang wika ay nagsimula sa salitang “lengua” na ang literal na kahulugan ay dila at wika. Maraming kahulugan at kabuluhan ang wika tulad ng: ito ay behikulo ng paghahatid ng mga impormasyon saan mang lugar ka naroon, sa paaralan, tahanan o kahit saan. Instrumento rin ito ng komunikasyon sa pamamagitan din ng wika, mabilis na naipalalaganap ang kultura ng bawat pangkat. Higit sa lahat simbolo ito ng Kalayaan.

Mga Katangian ng Wika

Taglay ng kahulugan ng wika ang mga pangunahing katangian nito ayon sa sumusunod:

Mga Katangian ng Wika

1. Ang wika ay sinasalitang tunog. Kakailanganin ng tao ng aparato sa pagsasalita (speech apparatus) upang mabigkas at mabigyang modipikasyon ang tunog. Mahalaga sa tao ang kanyang diapram, enerhiyang nagmumula sa baga, babagtingang tinig o vocal cords na nagsisilbing artikulador, at ang mga sangkap sa loob ng bibig tulad ng dila, ngipin, guwang ng ilong, gayundin ang matigas at malambot na ngala-ngala.

Mga Katangian ng Wika

2. Nabubuo ang wika sang-ayon sa mga taong gumagamit nito sa loob ng mahabang panahon (Rubin, 1992). Ang wika ay set ng mga tuntuning pinagkasunduan at tinatanggap nang may pagsang-ayon ng lahat ng tagapagsalita nito. Sapagkat napagkasunduan o arbitraryo ang wika, nagagawang pagsaluhan ng isang komunidad wika ang kumbensyong panlipunan na nagbibigay dito ng kolektibong pagkakakilanlan bilang isang pangkat o grupo. Ito ang dahilan kung bakit may mga salitang magkatulad ang baybay at bigkas sa maraming wika subalit magkakaiba ng kahulugan.

Mga Katangian ng Wika

3. Likas nag wika, ibig sabihin, lahat ay may kakayahang matutong gumamit ng wika anoman ang lahi, kultura, o katayuan sa buhay.

Mga Katangian ng Wika

4. Ang wika ay dinamiko upang mapanatiling masigla at buhay ang lahat ng wika, kailangang makasabay ito sa pagbabago ng panahon. Nagbabago ang paraan ng pananalita ng mga tao maging ang angking kahulugan ng salita sa paglipas ng panahon.

Mga Katangian ng Wika

5. Ang wika ay masistemang balangkas. Bago matutong bumasa ang isang bata, kailangan muna nitong matutong kumilala ng tunog (ponolohiya). Itinuturing na makabuluhan ang isang tunog kung may kakanyahan itong makapagpabago ng kahulugan. Sinusundan ito ng pagsasama-sama ng tunog upang makabuo ng maliit na yunit ng salita (morpolohiya). Ang pagsasama-sama ng salita upang makabuo ng payak na pahayag o pangungusap ang tinatawag na sintaks o palaugnayan.

Mga Katangian ng Wika

6. Bawat wika ay tuwirang nakaugnay sa kultura ng sambayanang gumagamit nito. Wika ang pangunahing tagapagbantayog ng mga kaugalian, pagpapahalaga, at karunungang mayroon ang isang komunidad. Ang wika at kultura ay hindi kailanman maihihiwalay sa isa’t isa.

Mga Katangian ng Wika

6. Bawat wika ay tuwirang nakaugnay sa kultura ng sambayanang gumagamit nito. Wika ang pangunahing tagapagbantayog ng mga kaugalian, pagpapahalaga, at karunungang mayroon ang isang komunidad. Ang wika at kultura ay hindi kailanman maihihiwalay sa isa’t isa.

Mga Katangian ng Wika

7. Ang wika ay ginagamit sa komunikasyon. Kailangang patuloy na gamitin ang wika upang mapanatili itong masigla at buhay. Kailangang kalingain sa komunikasyon ang wika upang patuloy itong yumabong at umunlad.

Suriin

Panuto: Piliin ang letra ng wastong sagot na tumutugon sa kailangang konseptong pangwika ayon sa sitwasyon/pahayag.

Multiple Choice

“Hindi mo ba kilala ang taong iyon?” Ang tanong ng may-ari ng tindahan. Siya si John Marshall, ang bantog na mahistrado ng Estados Unidos. Namula ang binate sapagkat di talaga sila magkaintindihan. Anong konseptong pangwika ang gagamitin upang higit silang magkaunawaan?

• Wikang Opisyal

• Wikang Panturo

• Wikang Opisyal at Panturo

• Wikang Bilingguwal

Multiple Choice

Sa loob ng silid-aralan, matiyagang nagtuturo ang guro sa Filipino upang maipaunawa sa kanyang mag-aaral ang kabuuan ng aralin. Anong konseptong pangwika ang gagamitin ng guro para talakayin ang aralin sa Filipino?

• Wikang Panturo

• Wikang Opisyal at Panturo

• Wikang Opisyal

• Lingua Franca

Multiple Choice

Makikitang nag-uusap ang dalawang tao mula sa magkaibang katutubong wika. Halos magsigawan na sila habang nag-uusap sapagkat di sila magkaintindihan. Anong konseptong pangwika ang dapat na gamitin ng dalawang tao na magkaiba ang katutubong wika?

• Wikang Bilingguwal

• Wikang Panturo

• Wikang Opisyal

• Lingua Hiram

Multiple Choice

Ang guro nila sa Araling Panlipunan ay gumagamit ng Filipino upang maunawaan ng kanyang mag-aaral ang aralin. Anong konseptong pangwika ang ginamit ng guro sa pahayag/sitwasyon?

• Wikang Panturo

• Wikang Opisyal

• Wikang Panturo at Opisyal

• Wikang Bilingguwal

Multiple Choice

Sa isang komunidad, may mga mamamayan na nag-uusap-usap at ang wikang malawakang sinasalita ay ang nauunawaan ng nakararaming bilang ng mamamayan sa isang dimensiyong heograpiko. Anong konseptong pangwika ang ginamit ng mga mamamayan sa isang komunidad?

• Wikang Panturo

• Wikang Opisyal at Panturo

• Wikang Opisyal

• Lingua Franca

Pagyamanin

Panuto: Punan nang angkop na kasagutan ang patlang upang mabuo ang ideya ng salaysay. Piliin ang sagot sa kahon na nasa ibaba.

Drag and Drop

Sa tulong ng aking guro at sa pamamagitan ng modyul na ito, lubos ko nang naunawaan ang 1.​

Placeholder

at 2. ​

Placeholder

ng konseptong pangwika. Nalaman ko rin na ang wikang opisyal ay 3. at ito ay napakaraming kabuluhan o kahalagahan. Samantalang ang wikang panturo naman ay ang 4. ​

Placeholder

na ginagamit sa paaralan. Nabatid ko rin na maraming kahulugan ang 5. ​

Placeholder

ayon sa iba’t ibang lingguwistika at dalubhasa.​

Placeholder

Drag these tiles and drop them in the correct blank above

kahulugan

katangian

wikang naisabatas

wika ng pagtuturo at pagkatuto

wika

Isaisip

Pagtapat-tapatin. Hanapin sa HANAY B ang sagot na tumutukoy sa kahulugan at konseptong pangwika. Isulat ang sagot sa unahan ng bawat bilang.

Match

Pagtapat-tapatin. Hanapin sa HANAY B ang sagot na tumutukoy sa kahulugan at konseptong pangwika. Isulat ang sagot sa unahan ng bawat bilang.

• Lengua

• Ipinalalaganap nito ang kultura ng bawat pangkat

• Ginagamit sa pormal na edukasyon

• Ginagamit naman ito ng mga tao sa isang bansa

• Lingua franca

dila at wika

wika

wikang panturo

wikang opisyal

wikang ginagamit ng magkausap

• dila at wika

• wika

• wikang panturo

• wikang opisyal

• wikang ginagamit ng magkausap

Open Ended

Isagawa

Tugunan ang hinihinging kasagutan sa bawat bilang.

1. Bakit mahalaga ang wika sa:

a. Sarili

b. Lipunan

c. Kapwa

Open Ended

2. Magbigay ng tatlong pagkakataon o sitwasyon kung saan ginagamit ang wika.

Tayahin

Piliin ang titik ng tamang sagot. Isulat ito sa inyong sagutang papel.

Multiple Choice

Alin sa mga sumusunod ang katangian ng wika?

• May maayos na pagkakasunod-sunod

• May hugis, anyo, at kulay

• May paksa at tema

• Sinasalitang tunog

Multiple Choice

Ang nagbigay ng kahulugan na ang wika ay masistemang balangkas.

• Finnocchiaro

• Gleason

• Brown

• Hill

Multiple Choice

Ito ang pundasyon ng lahat ng wika ng tao.

• Sistema

• Simbolo

• bigkas

• tunog

Multiple Choice

Ito ang wika na ginagamit sa buong Pilipinas bilang wika ng komunikasyon ng mga etnikong grupo.

• Filipino

• Pilipino

• Tagalog

• Ingles/Tagalog

Multiple Choice

Ito ay nauukol sa wikang katutubo, taal o likas sa isang tagapagsalita.

• Pantulong na wika

• Katutubong wika

• Ikalawang wika

• Unang wika

Multiple Choice

Kahulugan ng salitang Latin na lingua

• Teorya

• Kamay

• wika

• dila

Multiple Choice

Ginagamit ito sa pormal na edukasyon.

• Wikang Panturo

• Wikang Ingles

• Wikang Opisyal

• Bilingguwal

Multiple Choice

Isang sistematikong balangkas ng mga sinasalitang tunog.

• dayalek

• salita

• dila

• wika

Multiple Choice

Ang madalas na mapagkamalan na wikang opisyal.

• Wikang Ladino

• Wikang Minoritaryo

• Wikang Opisyal

• Wikang Sardo

Multiple Choice

Kinikilalang lingua franca ng bansang Pilipinas.

• Wikang katutubo

• Pilipino

• Filipino

• Tagalog

Multiple Choice

Sa loob ng silid-aralan, matiyagan nagtuturo ang guro sa Filipino upang maipaunawa sa kanyang mag-aaral ang kabuuan ng aralin.

• Wikang Panturo

• Wikang Opisyal at Panturo

• Wikang Opisyal

• Lingua Franca

Multiple Choice

Ang wika ay nagbabago.

• Masistemang balangkas

• Arbitraryo

• Dinamiko

• Pinipili

Multiple Choice

Kinikilalang lingua franca ng mundo

• Mandarin

• Niponggo

• Filipino

• Ingles

Multiple Choice

Makahulugang tunog ng isang wika

• Sintaksis

• Morpema

• Diskurso

• Ponema

Multiple Choice

Wikang pambigkis sa maraming komunidad, wikang bumubuo sa sambayanang Pilipino.

• Filipino

• Tagalog

• Cebuano

• Ingles