Bài 1: BÊN TRONG MÁY TÍNH

CHỦ ĐỀ A: MÁY TÍNH VÀ XÃ HỘI TRI

THỨC THẾ GIỚI THIẾT BỊ SỐ - HỆ ĐIỀU

HÀNH VÀ PHẦN MỀM ỨNG DỤNG

BÀI 1: BÊN TRONG MÁY TÍNH

KHỞI ĐỘNG

Em hãy cho biết CPU là gì và làm

nhiệm vụ gì trong máy tính.

1. Các cổng logic và tính toán nhị phân

a) Cổng logic

- Trong máy tính, một bóng bán dẫn chỉ

thực hiện được chức năng bật hoặc tắt

mạch đơn giản, tương ứng với hai giá trị

0 và 1. Mỗi cách kết hợp các bóng bán

dẫn tạo ra một cổng logic

1. Các cổng logic và tính toán nhị phân

Thảo luận nhóm để hoàn thành Hoạt động 1 SGK trang 5

Quan sát mạch điện ở Hình 1. Mạch có hai công tắc A và

B phối hợp để điều khiển đèn F. Đèn chỉ sáng khi cả hai

công tắc cùng đóng.

Nếu quy ước: công tắc mở tương ứng với mức “0”, công

tắc đóng tương ứng với mức “1”, đèn tắt tương ứng với

mức “0”, đèn sáng tương ứng với mức “1”. Em hãy:

1) Nêu giá trị đúng tại dấu ? cho mỗi hàng của đầu ra F

2) Nhận xét về hoạt động của mạch điện

Gợi ý trả lời

2) Nhận xét về hoạt động

của mạch điện: Đèn F

sáng thì cả công tắc A và

B đồng thời phải đóng,

nếu chỉ mở một trong hai

công tắc thì đền F tắt

1)

Một số cổng logic khác

THẢO LUẬN NHÓM

 Nêu nguyên tắc cơ bản để cộng hai số

nhị phân (Hình 2)

 Giả sử cộng hai số nhị phân 1 bit là A với

B được tổng là S và nhớ là C. Hãy lập

bảng các trường hợp có thể xảy ra với

các đầu vào A, B và điền giá trị đầu ra S,

C tương ứng. (Bảng 2)

Quan sát các Hình 2,

3; Bảng 2, 3 SGK

trang 6 – 7 tìm hiểu

nội dung mục I.b và

thực hiện nhiệm vụ:

THẢO LUẬN NHÓM

 So sánh Bảng 2 với bảng chân lí của các

tổng logic trong Bảng 1, lập sơ đồ mạch

logic. (Hình 3)

 Cộng hai số nhị phân nhiều bit từ phải

sang trái và có bit nhớ (Cin). (Bảng 3)

 Mạch cộng đầy đủ có mấy đầu vào? Đó

là những đầu vào nào? Có mấy đầu ra?

Đó là những đầu ra nào? So sánh mạch

cộng đầy đủ với mạch cộng 1 bit.

Quan sát các Hình

2, 3; Bảng 2, 3 SGK

trang 6 – 7 tìm hiểu

nội dung mục I.b và

thực hiện nhiệm vụ:

Nguyên tắc cơ bản để cộng hai số nhị phân

0 + 0 = 0 (Bằng 0, nhớ 0)

1 + 0 = 1 (Bằng 1, nhớ 0)

0 + 1 = 1 (Bằng 1, nhớ 0)

1 + 1 = 10 (Bằng 10 (Bằng 0, nhớ 1)

Cộng hai số nhị phân 1 bit là A với B được tổng S và nhớ C:

Đầu vào

Đầu ra

A

B

S

C

0

0

0

0

0

1

1

0

1

0

1

0

1

1

0

1

Bảng 2. Bảng chân lí mạch cộng hai số nhị phân 1 bit

Ta thấy: tổng S = A XOR B và nhớ C = A AND B. Từ đó, lập

được sơ đồ mạch logic:

Hình 3. Mạch cộng 1 bit

Phép cộng hai số nhị phân nhiều bit:

Bảng 3. Minh họa phép cộng hai số nhị phân dài hơn 1 bit

Cin
1101

Giá trị thập phân

x

101

5

y

1101

13

x + y

10010

18

Mạch cộng đầy đủ có ba đầu vào

là A, B và bit nhớ mang sang Cin,

có hai đầu ra là bit tổng S và bit

nhớ Cout để phân biệt với Cin

đầu vào. Mạch đầy đủ là ghép nối

hai mạch cộng 1 bit

2. Những bộ phận chính bên trong máy tính

Em hãy kể tên những bộ phận bên trong

máy tính mà em biết và cho biết bộ phận

nào của máy tính là quan trọng nhất

Tìm hiểu thông tin mục 2 SGK trang 7 – 8 rồi thảo luận trả

lời câu hỏi Hoạt động 2 SGK trang 7:

Những bộ phận bên trong máy tính:

Bảng mạch chính (Main board): làm

nền giao tiếp giữa CPU, RAM và các

linh kiện điện tử khác phục vụ cho

việc kết nối với các thiết bị ngoại vi.

Những bộ phận bên trong máy tính:

CPU (Central Processing Unit – bộ

xử lí trung tâm): tìm nạp lệnh, giải mã

lệnh và thực thi lệnh cho máy tính

Những bộ phận bên trong máy tính:

Ram (Ramdom Access Memory –

bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên): lưu trữ

dữ liệu tạm thời trong quá trình tính

toán của máy tính

Những bộ phận bên trong máy tính:

ROM (Read Only Memory – bộ nhớ

chỉ đọc) (Hình 4): lưu trữ chương trình

giúp khởi động các chức năng cơ bản

của máy tính

Những bộ phận bên trong máy tính:

Thiết bị lưu trữ (Hình 7): lưu trữ dữ

liệu lâu dài và không bị mất đi khi máy

tính tắt nguồn

Thảo luận cặp đôi, thực hiện nhiệm vụ:

 Dung lượng lưu trữ là gì?

 Hiện nay, dung lượng lưu trữ của

máy tính có thể lên tới bao nhiêu?

Dung lượng lưu trữ dữ liệu của máy tính là tổng

dung lượng của ổ cứng HDD, ổ cứng SSD gắn

sẵn bên trong máy tính, không bao gồm dung

lượng lưu trữ của RAM. Hiện nay, dung lượng lưu

trữ của máy tính có thể lên tới hàng TB.

3. Hiệu năng của máy tính

Tìm hiểu thông tin

mục 3 SGK trang

8 rồi thảo luận các

nội dung:

 Hiệu năng của máy tính được đánh giá thông

qua các đại lượng nào?

 Nêu thông số kĩ thuật cần quan tâm của CPU?

Nêu đơn vị đo hiệu năng của CPU? Hiện nay,

CPU có tốc độ bao nhiêu?

 Nêu thông số kĩ thuật cần quan tâm của RAM?

Nêu đơn vị đo hiệu năng của RAM? Hiện nay,

RAM có tốc độ bao nhiêu?

Hiệu năng của máy tính được đánh

giá thông qua tốc độ CPU, dung

lượng bộ nhớ RAM

Thông số kĩ thuật cần quan tâm của CPU:

 Tốc độ CPU: đo bằng Hz (Hertz), biểu thị số chu kì

xử lí mỗi giây mà CPU có thể thực hiện được. Hiện

nay, CPU có tốc độ hàng GHz (1 GHz = 109 Hz)

 Số lượng nhân hay lõi (core)

Thông số kĩ thuật cần quan tâm của RAM là dung

lượng. Dung lượng của RAM được đo bằng đơn vị

Byte. Hiện nay, máy tính có RAM với dung lượng

hàng GB (1GB = 230Byte)

LUYỆN TẬP

Câu 1: Thiết bị nào là thành phần quan trọng nhất của máy tính?

B. CPU

D. ROM

A. Đĩa cứng

C. RAM

Câu 2: Bộ phận nào dưới đây đóng vai trò làm nền giao tiếp giữa CPU,

RAM và các linh kiện điện tử phục vụ cho việc kết nối với các thiết bị ngoại

C. Main board

D. Dung lượng lưu trữ

A. ROM

B. Thiết bị lưu trữ

Câu 3: Ý nào sau đây đúng khi nói về bộ nhớ RAM?

B. Lưu trữ tạm thời trong quá trình tính

toán của máy tính, dữ liệu sẽ bị mất khi

máy tính bị mất điện hoặc khởi động lại

D. Lưu trữ tổng dung lượng của ổ cứng

HDD, ổ cứng SSD

A. Lưu trữ chương trình giúp khởi động

các chức năng cơ bản của máy tính

C. Lưu trữ dữ liệu lâu dài và không bị

mất đi khi máy tính tắt nguồn

Câu 4: Biểu diễn số 14 từ hệ thập phân sang hệ nhị

phân ta được

D. 1110

B. 1101

A. 1011

C. 1001

Câu 5: Kết quả của phép cộng 11001 + 10110 trong hệ nhị phân là

A. 101111

D. 111101

B. 110111

C. 111011

Thảo luận nhóm đôi, hoàn thành các Luyện tập 1, 2 SGK trang 9

Câu 1: Em hãy nêu giá

trị thích hợp tại dấu ?

cho hai cột S và Cout

để

hoàn

thành

bảng

chân lí cho mạch cộng

đầy đủ (Bảng 4)

Đầu vào

Đầu ra

A

B

Cin
S

Cout

0

0

0

?

?

0

0

1

?

?

0

1

0

?

?

0

1

1

?

?

1

0

0

?

?

1

0

1

?

?

1

1

0

?

?

1

1

1

?

?

Bảng 4. Bảng chân lí mạch cộng đầy

GỢI Ý TRẢ LỜI

Đầu vào

Đầu ra

A

B

Cin
S

Cout

0

0

0

0

0

0

0

1

1

0

0

1

0

1

0

0

1

1

0

1

1

0

0

1

0

1

0

1

0

1

1

1

0

0

1

1

1

1

1

1

Thảo luận nhóm đôi, hoàn thành các Luyện tập 1, 2 SGK trang 9

Câu 2: Em hãy nêu tên một số thành

phần chính bên trong máy tính và cho

biết chức năng của nó

GỢI Ý TRẢ LỜI

Bên trong máy tính thường được cấu tạo từ nhiều bộ

phận khác nhau, một số bộ phận chính gồm:

1. CPU (Central Processing Unit): là “bộ não” của máy tính, là

nơi thực hiện các phép tính và xử lí dữ liệu. Nó đọc và thực thi

các lệnh từ bộ nhớ và điều khiển hoạt động của các thành phần

khác

2. RAM (Random Access Memory): là bộ nhớ ngắn hạn của

máy tính, nơi tạm thời lưu trữ dữ liệu và chương trình đang hoạt

động để CPU có thể truy cập nhanh chóng.

GỢI Ý TRẢ LỜI

3. Bộ nhớ lưu trữ: bao gồm ổ cứng (HDD) hoặc ổ đĩa rắn

(SSD), dùng để lưu trữ dữ liệu lâu dài của máy tính như hệ điều

hành, chương trình và tệp tin dữ liệu của người dùng.

4. Card đồ họa (CPU): là thành phần quản lí đầu ra hình ảnh

của máy tính, giúp hiển thị hình ảnh, video đồ họa trên màn hình

5. Bo mạch chủ (Motherboard): là tấm mạch chủ của máy

tính, kết nối tất cả các thành phần khác lại với nhau và cung cấp

nguồn điện và tín hiệu giữa chúng.

GỢI Ý TRẢ LỜI

6. Nguồn điện (Power supply):

cung cấp nguồn điện cho các thành

phần khác của máy tính, đảm bảo

hoạt động ổn định của hệ thống

VẬN DỤNG

Hoàn thành vận dụng SGK trang 9:

Em hãy sắp xếp thứ tự ưu tiên khi

chọn mua máy tính:

 a) Ổ cứng dung lượng lớn

 b) RAM dung lượng lớn

 c) CPU tốc độ cao

Tùy theo mục đích sử dụng mà thứ tự này sẽ

khác nhau, tuy nhiên với các công việc thông

thường ta sẽ chọn thứ tư là c, b, a

Gợi ý

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ôn lại kiến thức đã học.

Hoàn thành phần Câu hỏi và bài tập

tự kiểm tra SGK trang 9.

Đọc và tìm hiểu trước Bài 2: Khám
phá thế giới thiết bị số thông minh.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý

LẮNG NGHE, HẸN GẶP LẠI!