Bài học không có tiêu đề

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

BÀI DỰ THI TÌM HIỂU 80 NĂM NGÀY TRUYỀN THỐNG

TỔNG CỤC CHÍNH TRỊ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

(22-12-1944/ 22-12-2024)

CHỦ ĐỀ

“Quá trình xây dựng, phát triển, chức năng, nhiệm vụ,

những cống hiến to lớn và truyền thống vẻ vang của Tổng cục

Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam”

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

1

LỜI MỞ ĐẦU

Tổng cục Chính trị (TCCT) Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam là cơ

quan tham mưu chiến lược của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc
phòng trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, trực tiếp chỉ đạo tiến
hành công tác đảng, công tác chính trị trong toàn quân.Ra đời và phát triển gắn
liền với sự ra đời và phát triển của Quân đội ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng, 80
năm qua, TCCT luôn hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, góp phần đặc
biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng QĐND Việt Nam vững mạnh về chính
trị, bảo đảm cho quân đội luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và
nhân dân, “sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa
xã hội. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào
cũng đánh thắng”. Sự đóng góp to lớn của TCCT đối với sự nghiệp xây dựng
QĐND Việt Nam vững mạnh về chính trị được thể hiện sinh động trong suốt quá
trình xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của quân đội qua các giai đoạn lịch sử.
Quá trình xây dựng, trưởng thành của Tổng cục Chính trị gắn liền với quá trình
xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang nhân dân, với sự
nghiệp xây dựng Quân đội về chính trị. Với ý nghĩa đó, ngày 23/10/2000, Bộ
trưởng Bộ Quốc phòng đã ra quyết định lấy ngày 22/12/1944 là Ngày truyền thống
của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.

Hưởng ứng Cuộc thi “Tìm hiểu 80 năm Ngày truyền thống TCCT Quân đội

nhân dân Việt Nam”, do Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và
Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức, tôi mong rằng bài dự thi
của mình sẽ góp phần nhỏ bé vào công tác tuyên truyền, lan tỏa sâu rộng quá trình
xây dựng, phát triển, chức năng, nhiệm vụ, những cống hiến to lớn và truyền thống
vẻ vang của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam trong 80 năm qua.

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

2

NỘI DUNG

Đảng Cộng sản Việt Nam - nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của

cách mạng Việt Nam, ra đời ngày 3/2/1930. Ngay từ rất sớm, Đảng ta, Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã nhận thức được rằng, để thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng,
cần phải tổ chức lực lượng vũ trang.Trong Chánh cương vắn tắt của Đảng, đã xác
định “tổ chức ra quân đội công nông”. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định:
“Dân tộc Việt Nam nhất định phải được giải phóng. Muốn giải phóng thì phải
đánh phát xít Nhật và Pháp. Muốn đánh chúng thì phải có lực lượng quân sự”.

Tại Hội nghị Trung ương lần thứ sáu (tháng 11 năm 1939), lần thứ bảy

(tháng 11 năm 1940), đặc biệt là Hội nghị Trung ương lần thứ tám (tháng 5 năm
1941) do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp chỉ đạo, Đảng Cộng sản Việt Nam
(lúc đó lấy tên là Đảng Cộng sản Đông Dương) đã quyết định chuyển hướng cách
mạng, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, xúc tiến xây dựng căn cứ
địa, chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền. Thực hiện chỉ thị của lãnh
tụ Hồ Chí Minh, trên cơ sở các đội vũ trang cách mạng ở Việt Bắc, ngày 22 tháng
12 năm 1944, tại khu rừng Sam Cao giữa 2 tổng Hoàng Hoa Thám và Trần Hưng
Đạo thuộc châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng (nay thuộc xã Tam Kim, huyện
Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng), Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân đã
chính thức làm lễ thành lập theo chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh. Đây là đội quân
chủ lực đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng và là tiền thân của Quân đội
nhân dân Việt Nam ngày nay.

Buổi lễ thành lập đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Ảnh tư liệu

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

3

Trong Chỉ thị thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân (tháng

12/1944), lãnh tụ Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng
quân nghĩa là chính trị trọng hơn quân sự. Nhiệm vụ chính trị quyết định nhiệm
vụ quân sự, bất luận trong hoàn cảnh nào nhiệm vụ quân sự cũng phải phục tùng
nhiệm vụ chính trị”.

Ngay sau khi thành lập, Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân đã

tiến hành những hoạt động công tác chính trị đầu tiên: tuyên thệ dưới cờ đỏ sao
vàng, tuyên đọc 10 lời thề danh dự, 12 điều kỷ luật của Quân đội cách mạng; cả
đêm hôm đó, từng cán bộ, đảng viên và chiến sĩ thay nhau đứng gác dưới cờ, tâm
niệm 10 lời thề danh dự; phát hành số đầu tờ báo “Tiếng súng reo” (tờ báo đầu
tiên của lực lượng vũ trang cách mạng, làm công tác chính trị trong bộ đội). Một
tuần sau, Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân phát triển thành đại đội có
3 trung đội. Đại đội có Ban công tác Chính trị, triển khai học tập các nghị quyết
của Trung ương Đảng, chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh...

Trong Thư chúc mừng TCCT đón nhận Huân chương Sao vàng và kỷ niệm

Ngày truyền thống (năm 2000), Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã khẳng định rằng
việc lấy ngày 22-12-1944 là Ngày truyền thống của Tổng cục Chính trị “đã phản
ánh đúng một sự thật lịch sử: Có Quân đội tức là có ngay sự lãnh đạo của Đảng
đối với Quân đội và công tác chính trị, một nhân tố thuộc về bản chất của Quân
đội cách mạng”.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp động viên cán bộ, chiến sĩ trước giờ ra trận. Ảnh tư liệu.

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

4

Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân - Đội quân chủ lực đầu tiên

của Quân đội nhân dân Việt Nam ra đời (22-12-1944) gồm 34 chiến sĩ, có 34 khẩu
súng các loại, biên chế thành 3 tiểu đội, có chi bộ Đảng lãnh đạo, có Đội trưởng
là đồng chí Hoàng Sâm và Chính trị viên là đông chí Xích Thắng. Đồng chí Võ
Nguyên Giáp được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh ủy nhiệm tổ chức,
lãnh đạo, chỉ huy, tuyên bố thành lập Đội: “Nhiệm vụ mà Đoàn thể ủy thác cho
chúng ta là một nhiệm vụ quan trọng và nặng nề. Chính trị trọng hơn quân sự,
tuyên truyền trọng hơn tác chiến, nhiệm vụ ấy có tính chất là một nhiệm vụ giao
thời. Vận dụng vũ trang tuyên truyền để kêu gọi toàn dân đứng dậy, chuẩn bị cơ
sở chính trị và quân sự cho cuộc khởi nghĩa sau này… Theo chỉ thị của Đoàn thể,
dưới lá cờ đỏ sao vàng năm cánh, tôi xin tuyên bố: Đội Việt Nam tuyên truyền
giải phóng quân thành lập và hạ lệnh cho các đồng chí tiến lên con đường vũ trang
tranh đấu. Từ giờ phút này, các đồng chí sẽ noi theo ngọn cờ mà tiến… Chúng ta
tiến, tiến mãi cho đến ngày giải phóng của toàn dân…”. Sau diễn từ của đồng chí
Võ Nguyên Giáp, toàn đội đã long trọng tuyên đọc 10 lời thề danh dự. Một tuần
sau ngày thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân phát triển thành
đại đội và Ban Công tác chính trị ra đời, gồm: Trưởng ban là chính trị viên đại
đội, ba chính trị viên trung đội và một đồng chí có khả năng hoạt động công tác
chính trị. Sau buổi thành lập, Đội đã tuyên thệ dưới cờ đỏ sao vàng, đọc mười lời
thề, cùng nhau ăn một bữa cơm nhạt không rau, không muối để thể hiện tinh thần
đoàn kết, ý chí quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Để kịp thời tuyên
truyền chiến thắng đầu tiên, tiêu diệt đồn Phai Khắt (25-12-1944) thuộc xã Tam
Lộng, tổng Kim Mã, châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng và tiêu diệt đồn Nà Ngần
(26-12-1944) cách Phai Khắt 15 km về phía đông bắc, Đội đã phát hành
báo “Tiếng súng reo”, viết tay bằng 4 thứ tiếng: Kinh, Tày, Nùng, Dao. Đó là tờ
báo đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng, làm công cụ tuyên truyền về công
tác chính trị, tư tưởng trong bộ đội; đưa đường lối kháng chiến, kiến quốc của
Đảng đến cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Những quan điểm trên báo “Tiếng súng
reo” và thực tiễn hoạt động của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đã
khẳng định: sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân
đội và tiến hành công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội là công việc rất
cần thiết, một nguyên tắc được xác lập ngay từ khi thành lập Quân đội nhân dân
và không ngừng được bổ sung, hoàn thiện. Đồng thời, là nền móng vững chắc cho
sự hình thành, phát triển đội ngũ chính ủy, chính trị viên, cán bộ chính trị, tổ chức
cơ quan chính trị và hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội
nhân dân Việt Nam. Ngay từ khi thành lập quân đội, công tác đảng, công tác chính
trị đã được xác lập và phát huy hiệu quả. Dưới sự lãnh đạo của chi bộ đảng, các
chính trị viên đã tổ chức, hướng dẫn cán bộ, đảng viên cùng với bộ đội tiến hành
các mặt công tác theo đường lối của Đảng bằng nhiều hình thức thích hợp và sinh
động. Tuy nội dung, hình thức, phương pháp tiến hành còn ở trình độ sơ khai,
nhưng hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội đã có phương
hướng đúng đắn, lấy công tác tư tưởng, công tác tổ chức xây dựng Đảng, công tác
cán bộ, công tác vận động quần chúng, công tác binh, địch vận của Đảng làm cơ

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

5

sở cho các mặt công tác của mình, có nội dung giai cấp sâu sắc, phản ánh rõ đường
lối chính trị, đường lối quân sự của Đảng, bảo đảm cho quân đội trung thành tuyệt
đối với Đảng, với nhân dân, đặt cơ sở vững chắc cho việc xây dựng quân đội nhân
dân về chính trị, bảo đảm hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ. Điều đó, không chỉ
giúp cho các đơn vị đầu tiên của quân đội ta vượt qua nhiều khó khăn gian khổ,
trưởng thành và chiến thắng mà còn có ý nghĩa quyết định đến bản chất giai cấp
và mục tiêu chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi. Ngày 2-9-1945, tại thủ đô Hà

Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn độc lập, công bố trước quốc dân
và thế giới nước Việt Nam dân chủ cộng hòa được thành lập. Nhà nước công -
nông non trẻ vừa mới ra đời đã cùng lúc phải đương đầu với giặc đói, giặc dốt và
giặc ngoại xâm. Đảng và Chính phủ xác định, nhiệm vụ hàng đầu là đấu tranh
chống xâm lược, bảo vệ nền độc lập dân tộc, trong đó, Quân đội phải làm lực
lượng nòng cốt cho cuộc kháng chiến “toàn dân, toàn diện, trường kỳ và tự lực
cánh sinh”. Nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của công tác đảng, công tác chính trị
trong Quân đội thời điểm này là: “Dù trong trường hợp nào cũng phải nắm cho
vững bộ đội, củng cố và mở rộng cơ sở đảng thi hành cho được nhiệm vụ quân
sự, xây dựng tinh thần quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Tháng 1 năm 1946, Ban
Chấp hành Trung ương Đảng quyết định thành lập Trung ương Quân ủy - cơ quan
lãnh đạo cao nhất của Đảng trong quân đội, chỉ định đồng chí Võ Nguyên Giáp
làm Bí thư, giúp việc cho Trung ương Quân ủy có Ủy ban Quân sự, Ủy ban Chính
trị, Ủy ban Đảng vụ. Sau Cách mạng tháng Tám, để bảo đảm tổ chức, chỉ huy,
lãnh đạo quân đội tiếp tục phát triển mạnh về lực lượng đáp ứng với yêu cầu của
tình hình, ngày 25-3-1946, Chủ tịch Hồ chí Minh ký sắc lệnh số 34/SL về tổ chức
Bộ Quốc phòng về tổ chức Bộ Quốc Phòng gồm 9 cơ quan cấp cục và tương
đương cục. Theo đó, Sắc lệnh này quy định Chính trị cục thuộc Bộ Quốc phòng,
có nhiệm vụ: “Đào tạo các chính trị viên phái đi các bộ đội để giữ vững và nâng
cao tinh thần chiến đấu, tinh
thần ái quốc và sự tôn trọng kỷ
luật trong quân đội”. Từ đây, hệ
thống cơ quan đảm nhiệm công
tác đảng - công tác chính trị
trong toàn quân được hình thành
và phát triển. Cùng ngày, Chủ
tịch Hồ Chí Minh còn chiểu sắc
lệnh số 34/SL và đề nghị của Bộ
trưởng Bộ Quốc phòng ra sắc
lệnh số 35/SL gồm 3 điều trong
đó “Điều thứ hai: Cử ông Hoàng
Đạo Thúy sung chức: Chính trị
cục trưởng”. Có thể thấy rằng
ngày 25-3-1946 là ngày đánh
dấu mốc lịch sử về sự hình

Cụ Hoàng Đạo Thúy (Bên phải)

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

6

thành tổ chức cơ quan chính trị toàn quân (Chính trị cục – Bộ Quốc phòng) để
thống nhất chỉ đạo tổ chức hoạt động công tác đảng - công tác chính trị trong quân
đội quốc gia của Việt Nam, hình thành hệ thống tổ chức và cơ chế hoạt động ngày
càng hoàn chỉnh, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng
đối với quân đội trước đòi hỏi khách quan bức thiết của sự nghiệp cách mạng Việt
Nam. Ngày 24 tháng 4, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 53/QP, cử ông
Hoàng Văn Hoan sung chức Chính trị cục trưởng thay ông Hoàng Đạo Thúy cử
đi giữ công việc khác. Ngày 1-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 47/SL
về tổ chức Bộ Tổng chỉ huy Quân đội quốc gia Việt Nam với chức năng chỉ huy
quân đội và dân quân toàn quốc, Bộ Quốc phòng lo việc quản trị quân đội. Cơ
quan chính trị giúp Bộ Tổng chỉ huy tổ chức chỉ đạo hoạt động công tác chính trị
trong các đơn vị vũ trang, xây dựng ý chí chiến đấu kiên cường và tôn trọng kỷ
luật quân đội cho mọi cán bộ và đội viên. Ngày 6-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh
ký sắc lệnh số 60/SL đổi tên “Ủy ban kháng chiến toàn quốc” thành “Quân sự ủy
viên hội”, đồng chí Võ Nguyên Giáp được giao trọng trách Chủ tịch hội. Sắc lệnh
60/SL gồm 7 điều quy định tên gọi, thành viên, chức năng, quyền hạn và các cơ
quan của Quân sự ủy viên hội, trong đó Điều 5 quy định Quân sự ủy viên hội gồm
5 cơ quan trong đó có Cục Chính trị. Cục Chính trị có: Văn phòng và các ban:
Đảng vụ, Tuyên huấn, Địch vận, Quân pháp, Cán bộ, với nhiệm vụ: “Điều khiển
và kiểm tra công tác chính trị trong quân đội, phát hành sách báo, phòng ngừa
phản tuyên truyền của địch và phụ trách địch vận, dân vận”. Đây là sự tiếp nối
quá trình phát triển cả về tổ chức và nhiệm vụ của cơ quan chuyên trách đảm
nhiệm công tác đảng - công tác chính trị trong quân đội theo quan điểm tư tưởng
quân sự của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh trước đòi hỏi thực tiễn cuộc sống.

Ngày 11-5-1946, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Nghị định số 27/NĐ-

QP về tổ chức Chính trị Cục để chỉ đạo và tiến hành công tác chính trị trong Quân
đội quốc gia và Dân quân Việt Nam. Về tổ chức của Chính trị Cục gồm có: Văn
phòng, Phòng Tuyên huấn, Phòng Huấn luyện và Ban Thanh tra. Về nhiệm vụ của
Văn phòng, nghị định nêu rõ: “Văn phòng Chính trị Cục do Chủ sự Văn phòng
điều khiển có nhiệm vụ thu phát, lưu trữ công văn và trông coi việc kế toán trong
cục”. Nghị định số 27/NĐ-QP đã đánh dấu sự ra đời và xác định rõ chức năng,
nhiệm vụ của Văn phòng Chính trị Cục (nay là Văn phòng TCCT). Với ý nghĩa
đó, ngày 11-5-1946 được thủ trưởng TCCT quyết định là Ngày thành lập, đồng
thời là Ngày truyền thống của Văn phòng TCCT. Ngay sau khi thành lập, Văn
phòng Chính trị Cục đã giúp thủ trưởng Chính trị Cục xây dựng kế hoạch, chương
trình công tác; tổng hợp báo cáo tình hình và kết quả hoạt động công tác chính trị,
công tác xây dựng Đảng; khảo sát thực tiễn và nghiên cứu, đề xuất những vấn đề
củng cố, kiện toàn cơ quan chính trị, cán bộ chính trị và những nội dung cơ bản
của công tác chính trị trong Quân đội quốc gia và Dân quân Việt Nam. Phối hợp
với các cơ quan chức năng giúp Bí thư Trung ương Quân ủy, Cục trưởng Chính
trị Cục chuẩn bị kế hoạch và nội dung tổ chức các Hội nghị chính trị viên toàn
quốc; qua đó, nhiều vấn đề quan trọng về CTĐ, CTCT được xác định rõ hơn.

Trong thời gian từ tháng 3 đến đầu tháng 10 năm 1946, thực hiện sắc lệnh

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

7

số 34 và 60 của Chủ tịch nước, đã lần lượt hình thành hai cục chính trị cùng hoạt
động song hành là Cục Chính trị Quân ủy hội và Chính trị cục Bộ Quốc phòng.
Hội nghị quân sự toàn quốc của Đảng họp ngày 19 tháng 10 năm 1946 nhận định:
“Nhất định không sớm thì muộn, Pháp sẽ đánh mình và mình cũng nhất định đánh
Pháp”. Để chuẩn bị cho cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp, theo quyết định của
Hội nghị, ngày 30 tháng 11 năm 1946 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số
230/SL “Thống nhất Quân sự ủy viên Hội và Bộ Quốc phòng - Tổng chỉ huy”;
“ủy quyền Tổng chỉ huy quân đội toàn quốc cho ông Võ Nguyên Giáp hiện sung
chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng”; theo đó cơ quan chính trị cấp toàn quân từ hai
Cục, thống nhất một tên gọi là Cục Chính trị Bộ Quốc Phòng - Tổng chỉ huy. Có
sự quyết định này là do điều kiện khách quan và chủ quan cần giải quyết: Về mặt
khách quan, Chính phủ liên hiệp không tồn tại, bọn “Việt quốc”, “Việt cách” đã
lộ mặt làm tay sai cho kẻ thù của dân tộc bị loại ra khỏi cơ quan quyền lực cao
nhất của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa; về mặt chủ quan, không cần thiết để
bộ máy song trùng gây phiền phức và trở ngại về mặt quân sự. Sự kiện này đánh
dấu việc thể chế hóa sự hợp nhất Cục Chính trị Quân ủy hội và Chính trị cục Bộ
Quốc phòng trong cơ quan Bộ Quốc phòng - Tổng chỉ huy Quân đội quốc gia và
dân quân Việt Nam. Về công tác chính trị, nghị quyết của Hội nghị chỉ rõ: chỉnh
đốn các cán bộ chính trị viên bằng cách đưa người có năng lực vào; quy định rõ
chế độ chính trị viên và các cơ quan chính trị trong bộ đội; phải khai hội cán bộ
chính trị hằng tháng; chấn chỉnh tờ báo “Sao vàng”; tổ chức phát sách, báo Cứu
quốc, Sự thật cho các bộ đội; tổ chức thư viện trong quân đội; mở trường huấn
luyện chính trị viên; định kinh phí đầy đủ về tuyên truyền và giáo dục trong bộ
đội. Về Đảng, nghị quyết của Hội nghị yêu cầu: tổ chức theo hệ thống dọc là
chính, còn hệ thống ngang là để giải quyết vấn đề địa phương, “Mỗi đại đội hay
cơ quan từ tiểu đoàn bộ trở lên sẽ tổ chức một chi bộ”.

Nghị quyết Hội nghị nêu trên là định hướng quan trọng chỉ đạo xây dựng

về tổ chức, xác định nhiệm vụ, nội dung hoạt động công tác đảng, công tác chính
trị trong quân đội. Tuy nhiên, trên thực tế về tổ chức biên chế, nhân sự của Cục
Chính trị, đến tháng 11 năm
1946 mới điều được 8 đồng
chí và chưa có người phụ
trách Cục. Trước tình hình
đó, ngày 20 tháng 11 năm
1946, Chủ tịch Hồ Chí
Minh ký Sắc lệnh số 214 bổ
nhiệm đồng chí Văn Tiến
Dũng làm Chính trị Phó
Cục trưởng - phụ trách Cục
Chính trị. Ngày 12 tháng 2
năm 1947, Chính phủ bổ
nhiệm đồng chí Văn Tiến
Dũng giữ chức Cục trưởng.

Đại tướng Văn Tiến Dũng (Bên phải). Ảnh tư liệu

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

8

Ngày 13-12-1946, hội nghị các khu trưởng do Trung ương Quân ủy, Bộ

Quốc phòng triệu tập tại Hà Đông, chủ trưởng “Chuẩn bị cấp tốc để tiến hành
chiến tranh toàn dân, toàn diện và trường kỳ”, rút kinh nghiệm chiến đấu ở Hải
Phòng, Lạng Sơn; chỉ đạo chiến đấu ở các địa phương và vạch kế hoạch làm “vườn
không, nhà trống” để kháng địch, bảo vệ nền độc lập của Tổ quốc. Cục Chính trị,
theo chức năng, nhiệm vụ của mình đã triển khai chỉ đạo công tác chính trị trong
các đơn vị vũ trang nêu cao ý chí chiến đấu chống thực dân Pháp xâm lược, bảo
vệ nhân dân, bảo vệ cách mạng. Ngày 22-12-1946, sau lời kêu gọi toàn quốc
kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh (20-12-1946), Ban Thường vụ Trung ương
Đảng ra chỉ thị “Toàn dân kháng chiến”. Thực hiện chỉ thị của Trung ương Đảng
và Chủ tịch Hồ Chí Minh, mệnh lệnh chiến đấu của Tổng chỉ huy (Tổng chính
ủy) Cục Chính trị cùng các cơ quan Bộ Quốc phòng đã dồn tâm trí , sức lực tổ
chức chỉ đạo hoạt động công tác chính trị và các mặt công tác khác động viên lực
lượng vũ trang Thủ đô và các mặt trận anh dũng chiến đấu, kiên quyết ngăn chặn,
tiêu hao tiêu diệt quân Pháp xâm lược, phá vỡ âm mưu “đánh nhanh, thắng nhanh”
của các thế lực cuồng chiến Pháp, tạo điều kiện cho từng địa phương và cả nước
có thêm thời gian cần thiết để chuẩn bị mọi mặt cho cuộc kháng chiến lâu dài. Kể
từ khi có Sắc lệnh 34/SL về tổ chức Bộ Quốc phòng, xác lập việc thành lập Cục
Chính trị thuộc Bộ Quốc phòng cho đến thời điểm này, cơ quan chính trị cấp toàn
quân mới có cán bộ chủ trì với tổ chức, biên chế bước đầu cơ bản được hình thành,
có chức năng, nhiệm vụ chuyên trách công tác đảng, công tác chính trị trong lực
lượng vũ trang, khẳng định cơ quan chính trị là cơ quan lãnh đạo của Đảng trong
quân đội. Việc bổ nhiệm đồng chí Văn Tiến Dũng, người từng giữ chức vụ Bí thư
Xứ ủy Bắc Kỳ, Chính ủy Chiến khu 2 phụ trách Cục Chính trị là sự khẳng định
của Trung ương ngay từ đầu đã rất coi trọng vị trí, vai trò của cơ quan chính trị,
hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong lực lượng vũ trang nhân dân.
Với chức năng, nhiệm vụ của mình, Cục Chính trị vừa từng bước xây dựng cơ
quan Cục, vừa tập trung chỉ đạo toàn quân xây dựng củng cố tổ chức đảng, phát
triển đảng viên, xây dựng cơ quan chính trị, đội ngũ cán bộ chính trị, chuẩn bị tâm
thế cho bộ đội bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ. Cùng với sự lớn mạnh của
cách mạng, lực lượng vũ trang ngày càng phát triển mạnh mẽ. Từ một số chi đội,
đại đội, với quân số khoảng 5.000 người trong những ngày tổng khởi nghĩa, đến
cuối năm 1945, quân đội ta đã phát triển với quân số lên tới 50.000 người, phiên
thành 40 chi đội chiến đấu; mỗi chi đội có từ một đến gần 2.000 người, biên chế
từ 3 đến 5 đội, mỗi đội biên chế 3 đến 4 trung đội được tổ chức chặt chẽ, thống
nhất, được tổ chức huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật quân sự, huấn luyện chính trị
giác ngộ giai cấp, huấn luyện tuyên truyền dân vận. Từ cấp trung đội trở lên đều
có chi bộ đảng và chính trị viên, giữ vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức, hướng
dẫn hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong bộ đội. Việc thành lập chi
bộ đảng trong Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đã khẳng định bản chất
giai cấp công nhân của lực lượng vũ trang ở một nước thuộc địa nửa phong kiến,
đồng thời cũng khẳng định sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

9

đối với quân đội. Trong những năm đầu xây dựng quân đội cho đến cuối năm
1946, hệ thống tổ chức đảng trong quân đội được hình thành từ Trung ương Quân
ủy đến các chi bộ. Quân đội được đặt dưới sự lãnh đạo chặt chẽ và thống nhất của
Đảng qua hệ thống tổ chức từ Trung ương đến cơ sở. Trong giai đoạn này, nét nổi
bật của công tác chính trị trong quân đội chính là công tác tư tưởng, dân vận, địch
vận luôn được đặt lên hàng đầu, tập trung tuyên truyền, động viên, tập hợp lực
lượng, tạo sức mạnh toàn dân, thấu triệt các quan điểm, chủ trương của Đảng trong
tổng khởi nghĩa giành và giữ chính quyền, tổ chức một xã hội mới khác hẳn về chất,
bảo đảm để chính quyền thuộc về nhân dân, nhân dân là người làm chủ, người cày
có ruộng...

Sau ngày toàn quốc kháng chiến, Cục Chính trị đã có hướng dẫn gửi cơ

quan chính trị các chiến khu về “nhiệm vụ công tác chính trị” nêu rõ nội dung,
phương pháp hoạt động tuyên truyền, huấn luyện chính trị, học văn hóa, thực hiện
thưởng phạt và chăm sóc thương, bệnh binh, chính sách tù, hàng binh. Đến đầu
năm 1947, công tác xây dựng các tổ chức đảng trong quân đội đã được kiện toàn
thêm một bước; các chế độ, quy định về hoạt động công tác chính trị được xác
định và triển khai thực hiện tương đối thống nhất. Trong Chỉ thị “Về công tác
chính trị ngoài mặt trận” của Cục Chính trị ban hành ngày 19 tháng 1 năm 1947,
có 3 điều quy định về nhiệm vụ của chính trị viên các cấp trước, trong và sau mỗi
trận chiến đấu. Tiếp theo đó, từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 2 năm 1947, Cục
Chính trị đã chuẩn bị và đề xuất với Trung ương Quân ủy mở Hội nghị Chính trị
viên toàn quân lần thứ nhất.

Hội nghị chính trị viên toàn quốc. Ảnh tư liệu

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

10

Tại Hội nghị Chính trị viên toàn quân lần thứ nhất, hội nghị đã nghe báo

cáo tình hình chung, thảo luận những vấn đề quan trọng về nghiên cứu công tác
chính trị trong thời kỳ kháng chiến, các nguyên tắc cần kíp cho việc kiến lập chế
độ công tác chính trị trong quân đội, vấn đề cán bộ, tuyên truyền, kỷ luật, đoàn
kết, dân vận, địch vận..., quyết định nhiệm vụ của công tác chính trị, nhiệm vụ
của các đảng viên trong quân đội “Dù trong trường hợp nào cũng phải nắm cho
vững bộ đội, củng cố và mở rộng cơ sở đảng, thi hành cho được nhiệm vụ quân
sự”; đề ra 10 nhiệm vụ của công tác chính trị, 12 điều kỷ luật dân vận của quân
đội; quyết định ra báo “Vệ quốc quân”; kiện toàn tổ chức cơ quan chính trị và cán
bộ chính trị các cấp; xác định đại đội là đơn vị căn bản của công tác chính trị trong
quân đội, quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chính trị viên trong mối quan hệ với
người chỉ huy và chế độ chỉ thị, báo cáo... Ngay sau Hội nghị này, Trung ương
Quân ủy đã họp mở rộng và ra nghị quyết về tổ chức Đảng trong quân đội thống
nhất từ trên Quân ủy xuống đến chi bộ đại đội. Đối với cấp ủy từ tiểu đoàn trở lên
bố trí một cán bộ chuyên trách công tác đảng, danh nghĩa là chính trị phái viên để
bảo đảm sự lãnh đạo của cấp ủy cấp trên với cấp ủy cấp dưới và thống nhất trong
toàn quân. Chấp hành nghị quyết của hai hội nghị trên, Cục Chính trị đã tập trung
củng cố về tổ chức, ban hành các chỉ thị và tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị
trong bộ đội nhằm tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn toàn quân tiến hành tốt công
tác đảng, công tác chính trị trong phát triển lực lượng và trong chiến đấu những
năm đầu của cuộc kháng chiến, bảo đảm cho Quân đội ta càng đánh càng mạnh,
càng đánh càng trưởng thành. Có thể khẳng định rằng, Hội nghị Chính trị viên
toàn quốc lần thứ nhất và Hội nghị Trung ương Quân ủy mở rộng nói trên đã đặt
cột mốc về sự hình thành và phát triển cơ chế lãnh đạo của Đảng và hoạt cộng
công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội. Từ đây, các cơ quan chính trị và
đội ngũ cán bộ chính trị toàn quân được chăm lo xây dựng và ngày càng hoàn
chỉnh. Mối quan hệ và sự phối hợp công tác giữa người chỉ huy với chính trị viên,
việc thi hành chỉ thị, mệnh lệnh, chế độ báo cáo giữa trên và dưới ngày càng được
điều chỉnh, củng cố phù hợp hơn, hoạt động công tác đảng, công tác chính trị và
năng lực hoạt động của cơ quan chính trị ngày càng tiến bộ và tích lũy kinh
nghiệm, khởi nguồn và đặt nền móng, làm cơ sở cho cách thức, biện pháp, cơ chế
tiến hành công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội các giai đoạn sau này.

Từ cuối năm 1948, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta

bước sang giai đoạn mới. Đây là giai đoạn Đảng ta chủ trương thực hiện “chế độ
chính ủy tối hậu quyết định” nhằm bảo đảm cho công tác lãnh đạo, tổ chức tốt đối
với quân đội trong giai đoạn bước ngoặt của cách mạng. Thực hiện chủ trương
của Trung ương Đảng, các đại đoàn chủ lực, tập trung được thành lập. Được Tổng
chính ủy giao nhiệm vụ chuẩn bị về tư tưởng, tổ chức, cán bộ và xây dựng các tổ
chức, Cục Chính trị đã cùng với các cơ quan của Bộ Quốc phòng - Tổng chỉ huy
thực hiện việc tuyển chọn cán bộ, mở các đợt sinh hoạt chính trị như “chỉnh huấn”,
“rèn cán”, “chỉnh quân”, mở các lớp bồi dưỡng, đào tạo về lý luận chính trị, quân

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

11

sự, văn hóa, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác dân vận, địch vận, binh vận, xây dựng các
tổ xung kích văn hóa, văn nghệ, đồng thời lựa chọn, phân công các đồng chí cán bộ
ưu tú, có phẩm chất, năng lực tốt thuộc các cơ quan Cục Chính trị và tuyển lựa từ cơ
sở trong toàn quân (trong đó có các đồng chí là cán bộ chỉ huy, cán bộ quân sự và
cán bộ dân, chính đảng ở địa phương) trực tiếp giữ vị trí chủ trì chính trị các đại đoàn,
trực tiếp đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị trong các chiến dịch lớn trên
khắp các mặt trận. Cùng với sự tiến bộ trưởng thành trong hoạt động công tác đảng,
công tác chính trị, tổ chức cơ quan chính trị cấp toàn quân từng bước được kiện toàn,
phát triển. Lúc mới thành lập, chỉ có 7-8 cán bộ, nhân viên, đến tháng 9 năm 1948,
quân số của Cục đã lên tới 378 người, được tổ chức thành 3 phòng: Văn thư, Tuyên
truyền, Địch vận; đến tháng 3 năm 1950, phát triển thành 6 phòng: Điều chỉnh, Địch
vận, Cán bộ, Quản trị, Huấn luyện và Tuyên huấn.

Để đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ tham mưu, chỉ đạo xây dựng Quân

đội về chính trị, thực hiện Quyết định của Trung ương Đảng về “Sửa đổi tổ chức
Bộ Quốc phòng - Bộ Tổng tư lệnh và kiện toàn sự chỉ đạo quân sự của Đảng”,
ngày 11 tháng 7 năm 1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 121/SL thành lập
Bộ Tổng tư lệnh Quân đội quốc gia và Dân quân Việt Nam gồm: Bộ Tổng Tham
mưu, Tổng cục Chính trị, Tổng cục Cung cấp Đoàn Thanh tra, và Văn phòng. Về
tổ chức, Tổng cục Chính trị gồm có các cục: Tổ chức (phụ trách cả công tác cán
bộ), Tuyên huấn, Địch vận, Quân pháp và Nhà xuất bản Vệ quốc quân, Văn phòng
Tổng cục. Đồng chí Nguyễn Chí Thanh, ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư khu ủy
Khu 4 được giao nhiệm vụ làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.

Đồng chí Nguyễn Chí Thanh và các đồng chí phục vụ tại Chiến khu Việt Bắc.

Ảnh tư liệu

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

12

Việc Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 121/SL thành lập Bộ Tổng tư lệnh

Quân đội quốc gia và Dân quân Việt Nam, đây là cột mốc đánh dấu sự phát triển
về tổ chức của cơ quan chính trị toàn quân (từ Cục lên Tổng cục), đáp ứng với sự
phát triển nhanh về tổ chức lực lượng và yêu cầu xây dựng quân đội vững mạnh
về chính trị, tạo sức mạnh tổng hợp để giành chiến thắng trong cuộc đọ sức quyết
liệt với quân thù. Đồng thời là sự kiệnđánh dấu sự hoàn thiện về tổ chức của cơ
quan chính trị trong toàn quân. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 2
của Đảng ta đã xác định: “Trong xây dựng và phát triển quân đội phải ra sức xây
dựng và củng cố công tác chính trị và quân sự, phải nâng cao giác ngộ chính trị,
kỹ thuật, kỷ luật tự giác nghiêm minh, làm cho Quân đội ta trở thành một quân
đội chân chính”.

Đến năm 1950, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang trên đà phát

triển mạnh mẽ, ta chủ động mở các chiến dịch lớn nhằm giành và giữ quyền chủ
động về chiến lược, tiến tới giành thắng lợi quyết định. Tổng cục Chính trị đã
cùng với các cơ quan của Bộ Quốc phòng - Bộ Tổng tư lệnh làm tròn chức năng
tham mưu, chỉ đạo tổ chức xây dựng các đại đoàn chủ lực, chỉ đạo và trực tiếp đảm
nhiệm công tác đảng, công tác chính trị trong các chiến dịch lớn. Trong suốt cuộc
kháng chiến, Tổng cục Chính trị luôn bám sát hoạt động của bộ đội, chỉ đạo, hướng
dẫn các đơn vị triển khai các mặt công tác, kịp thời đúc rút những bài học kinh
nghiệm mang tính khai phá mở đường, có ý nghĩa thực tiễn to lớn, đặt nền móng
cho sự hình thành lý luận về công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân
dân Việt Nam. Nhiều cán bộ phái viên, phóng viên, biên tập viên báo chí, văn nghệ
sĩ thuộc cơ quan Tổng cục Chính trị đã có mặt trên các nẻo đường chiến dịch, trong
các trận chiến đấu, sát cánh cùng bộ đội diệt giặc lập công, đồng thời từ thực tiễn
chiến đấu, công tác của bộ đội, đã đúc rút kinh nghiệm công tác đảng, công tác
chính trị để chỉ đạo trong toàn quân; với các phóng viên báo chí, văn nghệ sĩ cũng
lấy đó làm nguồn cảm hứng sáng tác, phản ánh cuộc kháng chiến oanh liệt của quân
và dân ta, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của bộ đội và nhân dân.

Công tác chính trị trong quân đội đã có nhiều tiến triển qua các giai đoạn

từ tháng 9-1945 đến tháng 7-1950, ngay từ lúc mới tổ chức Giải phóng quân đã
có công tác chính trị, đã có chế độ chính trị viên đặt tới tiểu đội, có chế độ đại
diện Đảng phụ trách quân đội, trong các đơn vị đều có tổ chức Đảng. Công tác
dân vận tiến hành rất có kết quả, giác ngộ được nhân dân trong các vùng căn cứ
tham gia phong trào vũ trang tranh đấu. Công tác địch vận bắt đầu tiến hành và
đã vận động được một số binh lính người Việt trong hàng ngũ Pháp. Công tác
giáo dục nội bộ chú trọng giảng bài 10 lời thề danh dự và lòng yêu Tổ quốc. Ngay
sau Cách mạng Tám thành công, ở Nam Bộ chưa đầy 1 tháng và toàn quốc chỉ
sau 17 tháng, quân đội ta còn rất mới lạ đã phải đương đầu với cuộc chiến tranh
xâm lược của thực dân Pháp được đế quốc Mỹ - Anh giúp sức, trang bị rất hiện
đại và thiện chiến. Công tác chính trị thời kỳ này còn thụ động, mày mò vì nó rất
mới mẻ, tinh thần và ý thức rất tích cực nhưng kết quả còn nhiều hạn chế và thiếu
sót, chưa sát với phương châm chiến lược, chiến thuật, nhiệm vụ quân sự và yêu

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

13

cầu tác chiến. Từ đầu năm 1948 đến nửa đầu năm 1950 là thời kỳ công tác chính
trị và công tác đảng phát triển nhanh chóng, tiến bộ nhanh nhất, sửa chữa được
nhiều hạn chế cũ. Công tác chính trị đã đi sát với phương châm chiến lược, chiến
thuật, các nhiệm vụ chính trị và quân sự của quân đội, đã đảm bảo cho các nhiệm
vụ quân sự của quân đội được thực hiện nhanh chóng. Công tác chính trị đã hướng
theo kế hoạch chung mà đặt kế hoạch tiến hành tránh được tình trạng lẻ tẻ, rời rạc,
không đi sát nhiệm vụ quân sự. Các phương châm nhiệm vụ lớn nêu ra trong giai
đoạn cầm cự, cho thời kỳ chuẩn bị tổng phản công, cho cuộc vận động luyện quân
lập công, rèn cán chỉnh quân, phát huy dân chủ đề cao kỷ luật trong quân đội đều
được phổ biến, giáo dục cho bộ đội thấu triệt. Công tác chính trị đã tránh được
tình trạng bị ngừng trệ lúc tác chiến, đã tiến hành không ngừng lúc thường cũng
như lúc chiến đấu, trong các trận nhỏ cũng như trong chiến dịch, góp một phần
lớn vào việc thực hiện nhiệm vụ tác chiến của quân đội. Công tác chính trị không
còn chỉ là công việc chuyên môn của một số cán bộ chính trị, mà đã được đội
trưởng và đội viên tham gia ngày càng tích cực chủ động. Công tác chính trị trong
việc nuôi quân phòng bệnh tiến bộ hơn trước ở cả tuyến sau và tuyến trước trong
điều kiện chiến đấu, chiến dịch. Công tác chính trị đã nắm được trọng tâm công
tác, tập trung năng lực và phương tiện để thực hiện các cuộc vận động lớn hơn
trong chiến đấu. Công tác chính trị đã kết hợp chặt chẽ với công tác xây dựng
Đảng, đã khắc phục được quan niệm tách rời công tác chính trị với công tác đảng,
thúc đẩy cả 2 mặt công tác đều đạt kết quả tốt hơn. Sang năm 1950, việc chỉ đạo
công tác chính trị tiến bộ rất nhiều, các chỉ thị về công tác chính trị và công tác
đảng đối với những nhiệm vụ cụ thể của thời kỳ chuyển mạnh sang tổng phản
công... chứng tỏ sự chỉ đạo ngày càng sát và kịp thời.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí Phạm Văn Đồng, Trường Chinh,

Nguyễn Chí Thanh và các cố vấn Trung Quốc tại Chiến khu Việt Bắc. Ảnh tư liệu

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

14

Thành tựu nổi bật của hoạt động công tác đảng, công tác chính trị giai đoạn

1945 - 1954, trong đó vai trò hết sức quan trọng của Tổng cục Chính trị và cơ
quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp là đã giáo dục giác ngộ lý tưởng cách
mạng, động viên cổ vũ cán bộ, chiến sĩ vượt qua muôn vàn gian khổ hy sinh và
thử thách hiểm nghèo, phát huy cao độ tinh thần yêu nước, tinh thần quốc tế vô
sản, anh dũng chiến đấu, sẵn sàng xả thân, thể hiện tinh thần “Thà hy sinh tất cả
chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”, “Cảm tử
cho Tổ quốc quyết sinh”, “Đâu có giặc là ta cứ đi”. Những chiến công chói lọi
của Quân đội ta, từ cuộc chiến đấu 60 ngày đêm bảo vệ Thủ đô Hà Nội, Chiến
dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947, Chiến dịch Biên giới 1950, đến cuộc tiến công
chiến lược Đông Xuân 1953 - 1954, mà đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ
lịch sử, công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội đã có sự phát triển toàn
diện và ở đỉnh cao của thời kỳ chống thực dân Pháp, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo
giải quyết tư tưởng ngại khó khăn, gian khổ, ngại chiến đấu trên chiến trường Tây
Bắc; kiên trì trong giải quyết tư tưởng triệt để chấp hành mệnh lệnh của trên về
thay đổi phương châm tác chiến; đấu tranh chống tư tưởng chủ quan, chấp hành
không nghiêm mệnh lệnh; củng cố quyết tâm sẵn sàng quên mình vì thắng lợi của
cách mạng..., là những minh chứng hùng hồn thể hiện ưu thế tuyệt đối về chính
trị tinh thần của Quân đội ta trước đội quân xâm lược nhà nghề được trang bị vũ
khí hiện đại của thực dân Pháp. Đó là bản trường ca bất hủ về chủ nghĩa anh hùng
cách mạng và tài trí Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh. Đó cũng là những
trang sử vàng oanh liệt, những thành công bước đầu rất đỗi tự hào của Tổng cục
Chính trị và cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp trong lực lượng vũ trang;
công tác chính trị đã trở thành “linh hồn, mạch sống” của quân đội cách mạng,
làm cơ sở cho những thắng lợi của lực lượng vũ trang nhân dân.

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

15

Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp mở ra một giai đoạn

phát triển mới của cách mạng Việt Nam với nhiều thuận lợi, nhưng cũng không ít
khó khăn. Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng và bước vào thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội. Miền Nam tiếp tục chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lược và
bè lũ tay sai, hoàn thành sự nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. Cả nước
thực hiện hai chiến lược cách mạng do một Đảng lãnh đạo, một dân tộc, một quân
đội tiến hành, nhằm mục tiêu: “Xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống
nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”. Quán triệt sâu sắc đường lối, chủ trương,
nhiệm vụ và phương châm cách mạng của Đảng trong giai đoạn mới; trong 10
năm sau khi miền Bắc được hoàn toàn giải phóng (1954 - 1964), Tổng cục Chính
trị và cơ quan chính trị các cấp trong toàn quân đã không ngừng phấn đấu vươn
lên hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình. Tổng cục đã ban hành nhiều
chỉ thị, hướng dẫn toàn quân tăng cường công tác tư tưởng, giáo dục cho bộ đội
thấu suốt tình hình, nhiệm vụ mới, nhận rõ kẻ thù trực tiếp, nguy hiểm và đối
tượng tác chiến chủ yếu của Quân đội ta, xác định rõ “Quân đội nhân dân luôn
luôn là một đội vũ trang chiến đấu cách mạng”, là “trụ cột bảo vệ Tổ quốc, bảo
vệ hoà bình”. Đồng thời, Tổng cục Chính trị chỉ đạo các đơn vị toàn quân tiến
hành công tác đảng, công tác chính trị, tập trung giải quyết tốt những vấn đề cấp
bách sau chiến tranh; tranh thủ điều kiện hòa bình, “xây dựng quân đội tiến nhanh,
tiến mạnh, tiến vững chắc lên chính quy, hiện đại” theo quyết định của Quân ủy
Trung ương và Bộ Chính trị. Trong xây dựng quân đội, Tổng cục Chính trị đề
xuất với Quân ủy Trung ương, đồng thời chỉ đạo các đơn vị phải trên cơ sở giữ
vững, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và công tác chính trị mà xây dựng quân
đội tiến lên chính quy, hiện đại. Tổng cục Chính trị xây dựng và ban hành dự thảo
“Điều lệ công tác chính trị của Quân đội nhân dân Việt Nam” xác định rõ: tính
chất, nhiệm vụ, nội dung, tác dụng của công tác đảng, công tác chính trị, hình thức
tổ chức cơ quan, cán bộ, nhân viên và phương pháp tác phong công tác cơ bản
của công tác đảng, công tác chính trị. Kiên quyết đấu tranh với nhận thức sai lầm
là lấy “Một người thay thế tập thể; đặt cá nhân thay quần chúng; lấy kỹ thuật để
thay lòng người”; chống khuynh hướng tự do hóa tư sản và ảnh hưởng của chủ
nghĩa xét lại, góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, giữ vững sự trong sạch về
chính trị của quân đội.

Với chức năng, nhiệm vụ của mình, Tổng cục Chính trị và cơ quan chính

trị, cán bộ chính trị các cấp trong toàn quân luôn chăm lo và kịp thời củng cố, kiện
toàn hệ thống tổ chức đảng, hệ thống tổ chức chỉ huy, các tổ chức quần chúng ở
cơ sở, cơ quan chính trị và cán bộ chính trị các cấp trong toàn quân; đã chú trọng
đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, đáp ứng tốt yêu cầu xây dựng quân đội, có
nhiều quân, binh chủng tiến lên chính quy hóa, hiện đại hóa và bổ sung đủ theo
nhu cầu tổ chức, xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng ở miền Nam; chỉ đạo
thực hiện cuộc vận động “Bốn tốt” trong Đảng bộ Quân đội (học tập, chấp hành
điều lệnh, kỷ luật, dìu dắt đoàn kết quần chúng tốt); đẩy mạnh phong trào thi đua
“Ba nhất” trong quân đội hòa cùng các phong trào thi đua “Sóng Duyên Hải”
trong công nghiệp, “Gió Đại Phong” trong nông nghiệp và “Trống Bắc Lý” trong

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

16

giáo dục, thúc đẩy toàn quân, toàn dân ta phấn đấu hoàn thành vượt mức kế hoạch
kinh tế xã hội của Chính phủ, kế hoạch xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng;
bảo vệ và xây dựng miền Bắc vững mạnh, thực sự trở thành hậu phương lớn, cùng
với quân và dân miền Nam đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của đế
quốc Mỹ. Bên cạnh việc thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ xây dựng quân đội về
chính trị, Tổng cục Chính trị đã tuyển chọn, bổ sung cho các cơ quan Đảng, Nhà
nước, các tổ chức chính trị xã hội một số lượng lớn cán bộ theo chỉ thị của Đảng,
góp phần quan trọng vào nhiệm vụ xây dựng, củng cố Đảng và chính quyền Nhà
nước. Cùng với việc phát triển của quân đội, thời kỳ này cơ quan Tổng cục Chính
trị có sự phát triển về tổ chức, biên chế, nhiệm vụ và sự thay đổi về cán bộ chủ trì.
Từ 6 cục và cơ quan trực thuộc Tổng cục, sau năm 1954, phát triển thành các cục
và cơ quan trực thuộc là: Văn phòng Tổng cục, các cục: Tuyên huấn, Tổ chức,
Cán bộ, Bảo vệ, Quân pháp, Dân vận và Tòa soạn Báo Quân đội nhân dân, Tạp
chí Quân đội nhân dân. Ngày 3 tháng 3 năm 1961, đồng chí Song Hào, Phó Chủ
nhiệm Tổng cục được bổ nhiệm giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục thay đồng chí
Nguyễn Chí Thanh đi nhận nhiệm vụ khác.

Đế quốc Mỹ và tay sai bị thất bại nặng nề trong chiến lược “Chiến tranh

đặc biệt”. Để cứu vãn sự thất bại, chính quyền Mỹ đã thay đổi chiến lược tiến
hành chiến tranh, trực tiếp đưa quân viễn chinh xâm lược miền Nam và mở rộng
chiến tranh ra toàn Đông Dương, đồng thời phát động cuộc chiến tranh phá hoại
bằng không quân và hải quân đối với miền Bắc nước ta. Trước thử thách khắc
nghiệt đó, Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp trong

Phóng viên, điện báo viên, kỹ thuật viên Việt Nam Thông tấn xã trên tàu vào chi viện

cho chiến trường miền Nam. Ảnh tư liệu.

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

17

toàn quân vừa tích cực nghiên cứu, đề xuất nội dung và biện pháp tăng cường sự
lãnh đạo của Đảng trong quân đội, vừa phát huy vai trò công tác đảng, công tác
chính trị trong quân đội; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng
của Đảng, Nhà nước tăng cường tuyên truyền giáo dục bộ đội và nhân dân, xây
dựng ý chí quyết đánh, quyết thắng giặc Mỹ xâm lược; giáo dục cán bộ, chiến sĩ
thấm nhuần sâu sắc chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, xác định rõ dù
gian khổ ác liệt đến mấy cũng kiên trì quyết tâm chiến đấu đến thắng lợi hoàn
toàn. Sự tham mưu chỉ đạo hoạt động công tác tư tưởng của Tổng cục Chính trị
đã góp phần hết sức quan trọng xây dựng yếu tố chính trị tinh thần của quân đội
và nhân dân, động viên bộ đội phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng và
tinh thần cách mạng tiến công, với tinh thần “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”,
“tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt”, “nắm thắt lưng địch mà đánh”; không chỉ
quyết đánh mà còn biết đánh, biết thắng quân thù. Đây cũng là giai đoạn đế quốc
Mỹ và tay sai đẩy mạnh cuộc chiến tranh tâm lý, gián điệp, cài cắm gián điệp ngay
trong các cơ quan, tổ chức, kể cả quân đội hòng thu thập tin tức tình báo, phá hoại

ta. Tổng cục Chính trị đã kịp thời chỉ đạo cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các
cấp trong toàn quân tăng cường công tác bảo vệ Đảng, bảo vệ quân đội, hết sức
coi trọng công tác bảo vệ chính trị nội bộ, đấu tranh chống chiến tranh tâm lý,
chiến tranh gián điệp của địch, không để sơ hở địch có thể lợi dụng phá hoại, động
viên bộ đội tích cực tham gia giữ gìn trật tự an ninh xã hội, góp phần bảo vệ Đảng,
cơ quan Nhà nước, nhân dân và các lực lượng vũ trang. Cùng với đó, Tổng cục
Chính trị cũng đã kịp thời chỉ đạo các đơn vị thường xuyên, kịp thời củng cố kiện
toàn hệ thống tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng, đổi mới lề lối,

Xe tăng quân Giải phóng tiến vào chiếm Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975.

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

18

tác phong, phương pháp công tác. Kiện toàn đội ngũ cán bộ có đủ số lượng và
chất lượng ngày càng được nâng lên, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chiến đấu trên
chiến trường; nghiên cứu đề xuất với Đảng và Nhà nước ban hành nhiều chính
sách đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, bảo đảm quyền lợi vật chất
và tinh thần của bộ đội và hậu phương quân đội; chính sách đối với tù, hàng binh...

Trong các chiến dịch lớn và trước những thời điểm bước ngoặt của cách

mạng, Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp trong toàn
quân đều có chỉ đạo, hướng dẫn về công tác đảng, công tác chính trị, trong đó xác
định rõ nhiệm vụ chung, yêu cầu cần đạt được và những biện pháp tiến hành sát
thực, có hiệu quả. Riêng đối với cơ quan Tổng cục đã cử nhiều cán bộ có kinh
nghiệm xuống theo dõi, chỉ đạo, hướng dẫn giúp đỡ các đơn vị triển khai hoạt
động công tác đảng, công tác chính trị. Nhiều đồng chí cán bộ lãnh đạo, chỉ huy
của Tổng cục và các cơ quan, đơn vị của Tổng cục trực tiếp đi chỉ đạo, giữ các
cương vị trọng trách ở các chiến trường; hàng ngàn lượt cán bộ, phái viên, phóng
viên, biên tập viên báo chí, nhạc sĩ, nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch, diễn viên văn
công của Tổng cục và cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp đã có mặt trên
các chiến trường, kịp thời phản ánh, tuyên truyền, động viên bộ đội ngay tại trận
địa. Nhiều đồng chí đã anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ. Thực tiễn lịch
sử khẳng định, Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp
trong toàn quân trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã có bước tiến nhảy
vọt về trình độ tham mưu, tổ chức, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức, khẳng
định vai trò, vị trí của công tác đảng, công tác chính trị trong trực tiếp chiến đấu
đối mặt với quân thù, ở những nơi ác liệt nhất, ở vào những thời điểm cam go nhất

Nhân dân Sài Gòn diễu hành mừng thành phố được giải phóng (ngày 15/5/1975).

(Nguồn: TTXVN)

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

19

của cuộc kháng chiến nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy bản chất,
truyền thống cách mạng, xây dựng nhân tố chính trị tinh thần, tạo nên sức mạnh
to lớn của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sau đại thắng mùa xuân năm 1975, nước ta bước sang thời kỳ mới - thời kỳ

hòa bình, độc lập, hai miền nam bắc thống nhất, cả nước quá độ đi lên chủ nghĩa
xã hội. Bên cạnh những thuận lợi cơ bản, cách mạng nước ta gặp rất nhiều khó
khăn, cuộc chiến tranh ba mươi năm để lại những hậu quả hết sức nặng nề. Các thế
lực thù địch thực hiện chính sách bao vây, cấm vận đối với Việt Nam, thực hiện
chiến lược “diễn biến hòa bình”, gây chiến tranh xâm lược biên giới Tây Nam và
biên giới phía Bắc nước ta. Thực trạng tình hình đất nước ta vừa có hòa bình, vừa
phải đương đầu với một kiểu chiến tranh phá hoại nhiều mặt của các thế lực thù
địch, lâm vào khủng hoảng kinh tế, xã hội nghiêm trọng..., đặt ra yêu cầu rất cao
cho quân đội vừa tham gia tích cực trong hàn gắn vết thương chiến tranh, ổn định
cuộc sống nhân dân, vừa là lực lượng chủ yếu, nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ đất
nước chống chiến tranh xâm lược của kẻ thù ở biên giới Tây Nam và biên giới phía
Bắc, vừa trực tiếp thực hiện nghĩa vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi
chế độ diệt chủng.

Trước yêu cầu, nhiệm vụ mới của đất nước, cuối năm 1975 đầu năm 1976,

Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết nghị hai vấn đề lớn về xây dựng đội
ngũ cán bộ chính trị và cơ quan chính trị các cấp trong toàn quân. Để cụ thể hóa
chủ trương của Trung ương và Quân ủy Trung ương, Tổng cục Chính trị đã ban
hành “Quy định nhiệm vụ, chức trách của thủ trưởng chính trị và cơ quan chính
trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam”. Đây là những vấn đề cơ bản, là “cẩm
nang” của cán bộ chính trị và cơ quan chính trị các cấp trong giai đoạn chuyển
nhiệm vụ chiến lược của cách mạng, song cũng là những cơ sở ban đầu nhằm tiếp
tục hoàn thiện phương hướng xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị và cơ quan chính
trị trong quân đội. Đầu năm 1978, cơ quan Tổng cục Chính trị kiện toàn lại biên
chế, tổ chức, gồm Văn phòng Tổng cục, các cục: Tuyên huấn, Tổ chức, Cán bộ,
Bảo vệ, Địch vận, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (bao gồm Xưởng in I và II),
Báo Quân đội nhân dân (bao gồm Xưởng in báo), Tạp chí Quân đội nhân dân,
Viện Bảo tàng Quân đội, Xưởng phim Quân đội, Phòng Chính trị, Phòng Quản
lý... Từ đầu năm 1979, bối cảnh quốc tế, trong nước có sự tác động, nhất là nguy
cơ xảy ra chiến tranh xâm lược ở hai đầu biên giới, thực hiện chỉ đạo của Trung
ương và Quân ủy Trung ương, Tổng cục tiếp tục chấn chỉnh về biên chế tổ chức,
tập trung xây dựng cả về chất lượng, số lượng đáp ứng yêu cầu chuyển nhiệm vụ.
Theo đó cơ quan Tổng cục có 28 đầu mối, chia thành 3 khối: Khối trực thuộc
gồm: Văn phòng Tổng cục, Cục Tuyên huấn, Cục Tổ chức, Cục Cán bộ, Cục Bảo
vệ, Cục Địch vận, Phòng Chính trị, Phòng Quản lý, Xưởng phim Quân đội, Báo
Quân đội nhân dân, Viện Bảo tàng Quân đội, Tạp chí Quân đội nhân dân, Tạp chí
Văn nghệ Quân đội, Ban Công đoàn Quốc phòng, Nhà hát Quân đội, Nhà xuất
bản Quân đội nhân dân, Nhà in 1 và 2, Xưởng Cơ công, Trại sản xuất, Đoàn 22;
Khối ủy nhiệm gồm: Văn phòng ủy ban Kiểm tra Quân ủy Trung ương, Viện Kiểm

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

20

sát Quân sự Trung ương, Tòa án Quân sự Trung ương; Khối lâm thời gồm: H66,
H77 và Đoàn 36 (thuộc Cục Bảo vệ), Bộ phận viết thẻ đảng viên (thuộc Cục Tổ
chức); Trường Nghệ thuật quân đội và Trường Công đoàn quân đội.

Trong bối cảnh chung của đất nước và những nhiệm vụ mới của quân đội,

trên cơ sở nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng và nhiệm vụ quân sự, quốc
phòng, Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp trong
toàn quân đã làm tốt việc củng cố ý chí quyết tâm, tinh thần khắc phục khó khăn,
gian khổ, chống tư tưởng “công thần”, tư tưởng thỏa mãn dừng lại; tập trung thực
hiện nhiệm vụ truy quét tàn quân ngụy và các lực lượng phản động còn lẩn trốn,
quản giáo hàng chục vạn quân ngụy bị bắt trong chiến tranh, thu hồi và bảo quản
một khối lượng lớn cơ sở vật chất, kỹ thuật quân sự của địch, giúp đỡ nhân dân
phát triển sản xuất, ổn định đời sống; tham gia khắc phục hậu quả và giải quyết
tồn đọng sau chiến tranh. Đặc biệt là đã động viên toàn quân vượt qua gian khổ
hy sinh, cùng toàn dân đánh thắng hai cuộc chiến tranh xâm lược biên giới Tây
Nam và biên giới phía Bắc, bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của
Tổ quốc, làm tròn nhiệm vụ quốc tế vẻ vang.

Trong chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức hoạt động công tác đảng, công tác

chính trị giai đoạn này, Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị các cấp trong toàn
quân đã luôn bám sát mục tiêu: giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực
tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội, quán triệt sâu sắc đường lối, quan
điểm tư tưởng quân sự của Đảng trong chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc, củng
cố xây dựng cho bộ đội tinh thần triệt để cách mạng, nhận rõ kẻ thù mới, tinh thần
yêu nước xã hội chủ nghĩa và tinh thần quốc tế trong sáng, tự lực, tự cường xây
dựng quân đội, xây dựng đất nước, tích cực học tập chính trị, quân sự, văn hóa,
khoa học kỹ thuật; chống mơ hồ giai cấp, mất cảnh giác, thỏa mãn dừng lại, cá
nhân chủ nghĩa và dân tộc hẹp hòi; tập trung xây dựng chất lượng chính trị làm
cơ sở để nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội, sẵn
sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ.

Đội ngũ cán bộ, từ lãnh đạo Tổng cục, lãnh đạo chỉ huy cấp cục, phòng đến

cán bộ nghiên cứu, biên tập viên, phóng viên, văn nghệ sĩ..., được kiện toàn đủ về
số lượng, nâng cao về chất lượng. Tháng 12 năm 1976, đồng chí Chu Huy Mân -
Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 5 được bổ nhiệm giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục
thay đồng chí Song Hào đi nhận công tác khác. Bên cạnh những cán bộ đã trải
qua kháng chiến chống Pháp có nhiều kinh nghiệm công tác, cơ quan Tổng cục
đã được bổ sung số cán bộ trẻ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ và số
cán bộ đã qua đào tạo cơ bản cả ở trong và ngoài nước được điều động về. Cán
bộ, đảng viên, phóng viên, văn nghệ sĩ của Tổng cục Chính trị thường xuyên có
mặt ở các đơn vị, bám sát mọi hoạt động chiến đấu, xây dựng huấn luyện, công
tác và lao động sản xuất của bộ đội để chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra giúp đơn vị
nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị ở cơ sở.

Nét nổi bật của công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội ta giai đoạn

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

21

này là quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm tư tưởng quân sự của Đảng trong
chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc, làm cho bộ đội nhận thức sâu sắc về tình
hình, nhiệm vụ, nhận rõ kẻ thù mới, tập trung xây dựng chất lượng chính trị, làm
cơ sở để nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội; qua
đó, rút ra những bài học kinh nghiệm bổ ích, thiết thực cho công tác chỉ đạo,
hướng dẫn, tổ chức thực hiện của Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị, cán bộ
chính trị các cấp trong toàn quân là chuyển quân đội từ thời chiến sang thời bình
và ngược lại; tiếp tục tham mưu cho Đảng, Nhà nước, quân đội từng bước hoàn
thiện chủ trương, chính sách, pháp luật về giải quyết, khắc phục hậu quả sau chiến
tranh, chính sách người có công và hậu phương quân đội đối với đối tượng tham
gia cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, cứu nước và trong chiến tranh bảo
vệ biên giới, làm nghĩa vụ quốc tế. Trong chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức hoạt động
công tác đảng, công tác chính trị, Tổng cục Chính trị đã chỉ đạo cơ quan chính trị
và đội ngũ cán bộ chính trị các cấp trong toàn quân bám sát mục tiêu giữ vững và
tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội,
củng cố, xây dựng cho bộ đội tinh thần triệt để cách mạng, sẵn sàng nhận và hoàn
thành mọi nhiệm vụ, có tinh thần yêu nước nồng nàn, tinh thần quốc tế trong sáng,
tự lực, tự cường xây dựng quân đội, xây dựng đất nước, chống mơ hồ, mất cảnh
giác, thỏa mãn dừng lại, cá nhân chủ nghĩa.

Ngày 29 tháng 5 năm 1979, Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương ra

Nghị quyết 172/NQ-QU về tổ chức thực hiện chế độ thủ trưởng trong Quân đội
nhân dân Việt Nam. Sau hai năm thực hiện thí điểm để rút kinh nghiệm, ngày 15
tháng 12 năm 1982, Bộ Chính trị (khóa V) ra Nghị quyết số 07-NQ/TW “Về việc
đổi mới hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội nhân dân Việt
Nam, sự nghiệp quốc phòng và thực hiện chế độ một người chỉ huy trong quân
đội”. Theo đó, không tổ chức hệ thống cấp ủy đảng từ cấp trên trực tiếp cơ sở đến
Đảng ủy Quân sự Trung ương, thành lập Hội đồng quân sự ở Bộ Quốc phòng, các
tổng cục, các quân khu, quân đoàn, quân chủng và binh chủng. Cơ quan chính trị
các cấp trong Quân đội nhân dân Việt Nam là cơ quan lãnh đạo về Đảng, đảm
nhiệm công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội.

Sau gần 3 năm (Từ tháng 12 năm 1982 đến tháng 7 năm 1985) triển khai

thực hiện Nghị quyết 07 đã bộc lộ nhiều hạn chế, ảnh hưởng không có lợi đến tình
hình chính trị tư tưởng và tổ chức của quân đội. Trước tình hình đó, Tổng cục
Chính trị đã tập trung chỉ đạo toàn quân đẩy mạnh hoạt động công tác đảng, công
tác chính trị, hạn chế tác động tiêu cực về chất lượng chính trị và sức mạnh chiến
đấu của quân đội; đồng thời báo cáo rõ, tham mưu, đề xuất biện pháp xử lý với
Đảng ủy Quân sự Trung ương và Bộ Chính trị về thực trạng trên. Tháng 7 năm
1985, Bộ Chính trị (khóa V) đã ra Nghị quyết 27 về việc “Tiếp tục kiện toàn cơ
chế lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội nhân dân Việt Nam và sự nghiệp quốc
phòng”, khôi phục lại được một số vấn đề cơ bản có tính nguyên tắc trong xây
dựng quân đội về chính trị, trong đó khôi phục lại hệ thống lãnh đạo từ Đảng ủy
Quân sự Trung ương xuống cơ sở mà Đảng ta đã dày công xây dựng, phát triển

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

22

trong nửa thế kỷ lãnh đạo quân đội; khẳng định công tác đảng, công tác chính trị
trong quân đội là một bộ phận rất quan trọng trong hoạt động lãnh đạo của Đảng,
nhằm xây dựng các lực lượng vũ trang trung thành vô hạn với Tổ quốc, với nhân
dân, với lý tưởng cách mạng của Đảng. Đó là thành công lớn về công tác tham
mưu của Tổng cục Chính trị và hoạt động công tác đảng, công tác chính trị của
toàn quân trước những thử thách quyết liệt trong bước ngoặt của cách mạng, có
thêm những kinh nghiệm phong phú về sự lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động thực tiễn.

Trong giai đoạn đổi mới đất nước từ năm 1986 đến nay,thực hiện đường

lối đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Đảng ta khởi xướng và
lãnh đạo, đất nước ta giành được những thành tựu rất quan trọng. Tình hình chính
trị, xã hội ổn định; quốc phòng và an ninh được tăng cường; quan hệ đối ngoại có
bước phát triển mới, kinh tế nước ta hội nhập ngày càng sâu rộng với thế giới; vị
thế nước ta trên trường quốc tế được nâng cao. Bên cạnh những thuận lợi do tiến
trình đổi mới tạo ra, chúng ta cũng gặp không ít khó khăn, thách thức, nhất là
trong giai đoạn đầu của thời kỳ đổi mới, hậu quả của các cuộc chiến tranh chống
xâm lược và làm nghĩa vụ quốc tế để lại rất nặng nề; chế độ xã hội chủ nghĩa hiện
thực của các nước Đông Âu và Liên Xô tan rã, chủ nghĩa xã hội và phong trào
cách mạng thế giới lâm vào thoái trào. Trong khi đó, chủ nghĩa đế quốc và các thế
lực thù địch, phản động trong và ngoài nước lợi dụng tình hình khủng hoảng ở
các nước xã hội chủ nghĩa và những khó khăn về kinh tế, xã hội trong nước đẩy
mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”; thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”
nhằm “phi chính trị hóa” quân đội, từng bước xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng
đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Những thách thức đó đã tác động sâu sắc đến tình hình chính trị, kinh tế,

xã hội nước ta và tư tưởng, tâm trạng của quần chúng nhân dân, đồng thời ảnh
hưởng đến tư tưởng, tình cảm hậu phương gia đình cán bộ, chiến sĩ quân đội.
Trước tình hình đó, Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các
cấp trong toàn quân đã tập trung chỉ đạo toàn quân quán triệt sâu sắc đường lối
đổi mới của Đảng, kiên định mục tiêu lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và
chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh;
nhận rõ thời cơ và thách thức, đối tượng, đối tác của cách mạng Việt Nam, nhiệm
vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới, phương hướng đổi mới tư
duy quân sự, quốc phòng và xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ,
từng bước hiện đại; lấy xây dựng về chính trị làm cơ sở để nâng cao chất lượng
tổng hợp, sức mạnh chiến đấu và trình độ sẵn sàng chiến đấu của lực lượng vũ
trang. Kết hợp xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh với xây dựng đơn vị
vững mạnh toàn diện; xây dựng đại đội đủ quân có chi ủy. Kết hợp xây dựng cấp
ủy với xây dựng đội ngũ cán bộ chủ trì; chỉ đạo các đơn vị trong toàn quân tiến
hành có hiệu quả công tác dân vận, tăng cường xây dựng cơ sở chính trị trên
những địa bàn xung yếu, chiến lược; biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào
có đạo, dân tộc thiểu số, trên biển đảo, góp phần giữ vững độc lập, chủ quyền,
thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia, an ninh chính trị, trật tự an toàn

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

23

xã hội; tích cực tham gia phòng chống thiên tai, giúp dân xoá đói giảm nghèo; đẩy
mạnh phong trào thi đua quyết thắng, xây dựng nếp sống chính quy, dân chủ, kỷ
luật; xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong quân đội.
Tích cực đấu tranh chống “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”
nhằm “phi chính trị hóa” quân đội của các thế lực thù địch.

Công tác đảng, công tác chính trị của toàn quân đã tập trung vào nhiệm vụ

chính trị trung tâm, các địa bàn trọng điểm, gắn công tác tư tưởng với công tác tổ
chức và chính sách. Trong khi đặt công tác tư tưởng lên hàng đầu, công tác tổ
chức, xây dựng Đảng luôn được xác định là công tác trung tâm thường xuyên, xây
dựng đội ngũ cán bộ là khâu then chốt; đồng thời coi trọng công tác chính sách
cho các đối tượng là lực lượng thường trực và lực lượng dự bị động viên, cả bộ
đội chủ lực, bộ đội địa phương và hậu phương quân đội. Tập trung xây dựng và
chỉnh đốn Đảng, đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh,
gắn với các phong trào của các tổ chức quần chúng…, chú trọng phát hiện những
nhân tố mới, thường xuyên nêu gương, tổ chức học tập và nhân rộng các điển hình
tiên tiến.

Quán triệt các quan điểm của Đảng về xây dựng Quân đội nhân dân Việt

Nam trong giai đoạn cách mạng mới, Tổng cục Chính trị đã tích cực chủ động
nghiên cứu đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí
thư và Quân ủy Trung ương nhiều chủ trương, giải pháp chiến lược về công tác
đảng, công tác chính trị trong xây dựng quân đội và sự nghiệp củng cố quốc
phòng, xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.
Tổng cục Chính trị đã chỉ đạo cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ chính trị trong
toàn quân bám sát thực tiễn ở đơn vị cơ sở và hoạt động của bộ đội, thường xuyên
đổi mới nội dung, phương pháp tiến hành công tác đảng, công tác chính trị, tham
mưu cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và cấp ủy, người chỉ huy các cấp
thực hiện nhiều đề án, nhiệm vụ lớn như: rút kinh nghiệm công tác tư tưởng trong
quản lý bộ đội, chống vi phạm pháp luật, kỷ luật; đổi mới giáo dục chính trị tại
đơn vị; hiện đại hóa các cơ quan báo chí; nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt
động nghệ thuật chuyên nghiệp trong quân đội; bảo đảm tiêu chuẩn đời sống văn
hóa tinh thần cho bộ đội...; tăng cường và làm tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ,
củng cố đoàn kết thống nhất trong nội bộ quân đội, quan hệ quân dân; đề xuất với
Đảng, Nhà nước, quân đội ban hành và thực hiện nhiều chủ trương, chính sách
lớn có ý nghĩa chính trị, xã hội sâu sắc như: tuyên dương danh hiệu “Bà mẹ Việt
Nam anh hùng”; ưu đãi người có công; công tác mộ - nghĩa trang liệt sĩ và việc
tìm kiếm, cất bốc, hồi hương hài cốt liệt sĩ ở trong nước và quân tình nguyện Việt
Nam hy sinh ở Lào và Campuchia qua các thời kỳ chiến tranh; chính sách với
người tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc
và làm nghĩa vụ quốc tế...

Một trong những thành công lớn của công tác đảng, công tác chính trị trong

giai đoạn này là Tổng cục Chính trị đã tham mưu cho Đảng, Nhà nước, quân đội
chỉ đạo đẩy mạnh đối ngoại quân sự trên lĩnh vực hoạt động công tác đảng, công

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

24

tác chính trị giữa Quân đội nhân dân Việt Nam với quân đội các nước. Đặc biệt
là với quân đội bạn Lào và Campuchia, nhiều năm qua, thường xuyên duy trì các
đoàn công tác, gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm trong xây dựng yếu tố chính
trị, tinh thần cho quân đội, trong xây dựng đội ngũ cán bộ, trong thực hiện công
tác chính sách, hậu phương quân đội, tìm kiếm, cất bốc, hồi hương hài cốt quân
tình nguyện Việt Nam, qua đó củng cố, nâng cao sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau.
Hoạt động của Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp
trong quân đội đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững, củng cố và tăng cường
sự lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối về mọi mặt của Đảng đối với quân đội, xây dựng
Đảng bộ Quân đội; xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính
trị, tư tưởng và tổ chức, phát huy và làm ngời sáng hơn phẩm chất “Bộ đội Cụ
Hồ” trong thời kỳ mới, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.

Trong giai đoạn mới hiện nay, nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của cách

mạng và yêu cầu nhiệm vụ của quân đội, cơ quan Tổng cục đã có sự phát triển về
biên chế, tổ chức và về lãnh đạo Tổng cục Chính trị.

Về biên chế, tổ chức của cơ quan Tổng cục Chính trị, năm 2009 tổ chức lại

hai Nhà máy in Quân đội 1 và 2 và thành lập cơ quan Bảo hiểm xã hội Bộ Quốc
phòng tương đương cấp cục. Đến năm 2010, thành lập ba Nhà hát: Đoàn Ca múa
Quân đội chuyển thành Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội; Đoàn Kịch nói Quân đội
chuyển thành Nhà hát Kịch nói Quân đội; điều động Đoàn Chèo Tổng cục Hậu
cần trực thuộc Tổng cục Hậu cần về trực thuộc Tổng cục Chính trị, thành lập Nhà
hát Chèo Quân đội. Tiếp đó, hai Nhà máy in Quân đội 1 và 2 được chuyển đổi
thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên In Quân đội 1 và 2 vận hành
theo Luật Doanh nghiệp. Tháng 5 năm 2011, Bộ Quốc phòng quyết định thành
lập Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội trực thuộc Tổng cục Chính trị
trên cơ sở Phòng Phát thanh Quân đội và Phòng Truyền hình Quân đội thuộc Cục
Tuyên huấn. Như vậy, đến thời điểm hiện nay, Tổng cục Chính trị có tổng số 32
cơ quan, đơn vị đầu mối trực thuộc.

Về lãnh đạo Tổng cục: Tháng 2 năm 1987, đồng chí Nguyễn Quyết, Phó

Chủ nhiệm Tổng cục được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Tổng cục thay đồng chí Chu
Huy Mân; tháng 9 năm 1991, đồng chí Lê Khả Phiêu, Phó Chủ nhiệm Tổng cục
được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Tổng cục thay đồng chí Nguyễn Quyết; tháng 12
năm 1997, đồng chí Phạm Thanh Ngân, Phó Chủ nhiệm Tổng cục được bổ nhiệm
làm Chủ nhiệm Tổng cục thay đồng chí Lê Khả Phiêu; sau Đại hội IX của Đảng
(tháng 5 năm 2001), đồng chí Lê Văn Dũng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội
nhân dân Việt Nam được giao nhiệm vụ làm Chủ nhiệm Tổng cục thay đồng chí
Phạm Thanh Ngân. Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (tháng 2 năm 2011),
đồng chí Ngô Xuân Lịch, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục
được bổ nhiệm Chủ nhiệm Tổng cục thay đồng chí Lê Văn Dũng. Tháng 4 năm
2016, Đồng chí Lương Cường được Bộ Chính trị quyết định phân công giữ chức
vụ Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Quân đội Nhân dân Việt Nam (Ngày
16/5/2024, tại Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII,

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

25

Bộ Chính trị báo cáo Ban Chấp hành Trung ương Đảng về việc Bộ Chính trị đã
quyết định phân công đồng chí Đại tướng Lương Cường, Ủy viên Bộ Chính trị,
Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia Ban Bí thư
và giữ chức vụ Thường trực Ban Bí thư). Ngày 1/6/2024, Chủ tịch nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký Quyết định bổ nhiệm đồng chí Thượng tướng
Trịnh Văn Quyết giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt
Nam.

Với bề dày lịch sử và thành tích đặc biệt xuất sắc, Tổng cục Chính trị được

Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh năm 1984, 2014; Huân
chương Sao vàng năm 2000; Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất năm 2019;
Huân chương Tự do hạng Nhất của Nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
năm 2017. Nhiều cơ quan, đơn vị của Tổng cục Chính trị và cơ quan chính trị các
cấp trong toàn quân được Đảng, Nhà nước tặng thưởng những phần thưởng cao
quý. Những thành tích trên có được, trước hết bắt nguồn từ sự lãnh đạo của Ban
Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và trực tiếp, thường xuyên
là Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng; sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ
huy, chính ủy, chính trị viên, cơ quan chính trị các cấp trong toàn quân; sự đóng
góp của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, nhân viên cơ quan Tổng cục Chính trị; sự
thương yêu đùm bọc, giúp đỡ của nhân dân; sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan,
đơn vị trong và ngoài quân đội.

Phát huy truyền thống và những thành tích đạt được, Tổng cục Chính trị đã

quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc các chỉ thị, nghị quyết, kết luận của
Trung ương, Quân ủy Trung ương; bám sát nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và tình
hình thực tiễn, triển khai hoàn thành toàn diện các nhiệm vụ, nhiều nhiệm vụ hoàn
thành tốt, một số nhiệm vụ hoàn thành xuất sắc:

Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị, trong đó Tổng cục Chính trị đã chỉ

đạo triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính
trị, tư tưởng; kết hợp giữa “xây” và “chống”, đấu tranh với các quan điểm sai trái,
giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Làm tốt công tác giáo dục
chính trị, lãnh đạo tư tưởng; đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,
phong cách Hồ Chí Minh. Chỉ đạo, triển khai nhiều chủ trương, biện pháp xây
dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, bảo đảm tình hình chính trị tư tưởng trong
toàn quân luôn ổn định, cán bộ, chiến sĩ có ý chí quyết tâm cao, sẵn sàng nhận
nhiệm vụ, nhất là lực lượng nơi tuyến đầu bảo vệ Tổ quốc, giúp nhân dân và bạn
bè quốc tế khắc phục hậu quả thiên tai... góp phần tiếp tục tỏa sáng phẩm chất,
hình ảnh cao đẹp Bộ đội Cụ Hồ, bộ đội vì dân.

Tổng cục Chính trị đã tham mưu, hướng dẫn và tổ chức triển khai sâu rộng

trong toàn quân đợt sinh hoạt chính trị quán triệt, học tập các tác phẩm của Tổng
Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Bí thư Quân ủy Trung ương, đó là: “Kiên quyết, kiên
trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà
nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh”; “Một số vấn đề về đường lối quân sự,

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

26

chiến lược quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã
hội chủ nghĩa thời kỳ mới”.

Quán triệt nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương về

công tác xây dựng Đảng, Tổng cục Chính trị đã tập trung tham mưu, đề xuất các
giải pháp để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức
đảng và xây dựng Đảng bộ Quân đội trong sạch vững mạnh tiêu biểu. Nổi bật là
đã chủ động nghiên cứu, tham mưu ban hành, triển khai kế hoạch của Quân ủy
Trung ương thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương
Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng
đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới.

Phối hợp nghiên cứu, triển khai hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của chi

bộ quân sự xã, phường, thị trấn và Hướng dẫn số 03-HD/TW của Ban Bí thư thí
điểm sinh hoạt đảng trực tuyến ở đảng bộ cơ sở, chi bộ có tính chất đặc thù hoặc
hoàn cảnh đặc biệt và sinh hoạt đảng theo tổ đảng ở chi bộ đông đảng viên phù
hợp với thực tiễn Đảng bộ Quân đội. Sửa đổi, bổ sung Quy chế công tác tổ chức
xây dựng Đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Chỉ đạo, hướng dẫn quán triệt, thực hiện nghiêm các nghị quyết, kết luận,

chỉ thị, quy định của Trung ương, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công
tác cán bộ; xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và điều chỉnh tổ
chức lực lượng. Trong đó, Tổng cục Chính trị đã tích cực nghiên cứu, đề xuất,
ban hành và chỉ đạo triển khai thực hiện các văn bản mới về công tác cán bộ, trọng
tâm là tổng kết Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam ở các cấp; về công tác
luân chuyển cán bộ; về lấy phiếu tín nhiệm đối với cấp ủy viên, cán bộ chỉ huy,
quản lý các cấp; quy chế lãnh đạo công tác cán bộ... Tham mưu, giới thiệu nhân
sự cán bộ Quân đội quy hoạch Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV và đại biểu
Quốc hội chuyên trách khóa XVI.

Thực hiện tốt chức năng tham mưu, hướng dẫn và chỉ đạo công tác dân vận,

công tác dân tộc, tôn giáo của Đảng trong Quân đội, Tổng cục Chính trị đã chủ
động tham mưu đổi mới nội dung, hình thức, phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính
quyền địa phương làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân. Toàn quân
tích cực tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh. Triển khai
Chương trình hỗ trợ xây tặng “Nhà đại đoàn kết-Nhà đồng đội” nhân kỷ niệm 80
năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, 35 năm Ngày hội Quốc phòng
toàn dân...

Tích cực tham mưu chỉ đạo tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; xử lý

nghiêm minh các tổ chức đảng, đảng viên sai phạm, góp phần giữ vững kỷ luật,
kỷ cương, xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh tiêu biểu. Thực hiện tốt
công tác bảo vệ chính trị nội bộ; triển khai nhiều giải pháp xây dựng đơn vị an
toàn gắn với xây dựng địa bàn an toàn. Chủ động nghiên cứu, tham mưu sửa đổi,
bổ sung, ban hành, triển khai thực hiện tốt công tác chính sách và các chế độ,
chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho các đối tượng. Chỉ đạo tích cực đổi

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

27

mới nội dung, hình thức hoạt động công tác quần chúng, xung kích thực hiện
thắng lợi nhiệm vụ chính trị... Các cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan tư pháp thực
hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao và đẩy mạnh công tác cải cách tư pháp...

Cùng với làm tốt công tác nghiên cứu, tham mưu, chỉ đạo chiến lược, hướng

dẫn toàn quân, công tác xây dựng Đảng bộ và Cơ quan Tổng cục Chính trị thường
xuyên được thủ trưởng Tổng cục Chính trị quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, đạt nhiều
kết quả tích cực. Triển khai, thực hiện có hiệu quả các nội dung, biện pháp nâng
cao chất lượng công tác Đảng, công tác Chính trị trong Cơ quan Tổng cục Chính
trị. Công tác giáo dục chính trị, phổ biến, giáo dục pháp luật, bồi dưỡng kiến thức
quốc phòng, an ninh, lý luận chính trị đạt kết quả tốt. Cán bộ, nhân viên, chiến sĩ
Cơ quan Tổng cục Chính trị có ý chí quyết tâm cao, sẵn sàng nhận và quyết tâm hoàn
thành mọi nhiệm vụ được giao.

Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - 80 năm truyền thống vẻ vang.

28

KẾT LUẬN

Lịch sử truyền thống vẻ vang 80 năm của TCCT Quân đội nhân dân Việt

Nam gắn liền với lịch sử truyền thống 80 năm xây dựng, chiến đấu, chiến thắng
và trưởng thành của QĐND Việt Nam anh hùng. Ngay từ ngày đầu thành lập Đội
Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân-đội quân chủ lực đầu tiên của Quân đội
ta (22-12-1944) là có ngay hoạt động CTĐ, CTCT. Khi thành lập đội có một chi
bộ, gồm 4 đảng viên, sau thời gian ngắn phát triển thành đại đội và có ban công
tác chính trị. Đây là cơ quan chính trị đầu tiên của QĐND Việt Nam; đến tháng
3-1946 phát triển thành Cục Chính trị; từ ngày 11-7-1950 đến nay là TCCT. Cũng
từ đó CTĐ, CTCT luôn là “linh hồn, mạch sống” của Quân đội ta. Những thành
tựu và kết quả hoạt động CTĐ, CTCT trong 80 năm qua đã khẳng định vai trò đặc
biệt quan trọng, những đóng góp to lớn của TCCT-Cơ quan tham mưu, chỉ đạo
chiến lược có tác động rất mạnh mẽ, trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả của cơ chế
lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, đến chất lượng chính trị và sức mạnh chiến
đấu của quân đội; góp phần rất quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực
tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội, bảo đảm Quân đội ta tuyệt đối trung
thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, sẵn
sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, mãi mãi là Bộ đội Cụ Hồ-bộ đội
của dân, do dân và vì dân.

Quá trình xây dựng, trưởng thành, phát triển, TCCT luôn nhạy bén, kịp thời

cụ thể hóa chủ trương, đường lối, nghị quyết, chỉ thị, quyết tâm chiến lược của Bộ
Chính trị, QUTƯ chỉ đạo, hướng dẫn CTĐ, CTCT sát với đặc điểm, tính chất
nhiệm vụ của từng đơn vị, từng lĩnh vực và thực tiễn hoạt động quân sự, nhất là
trước các chiến dịch lớn, những thời điểm có tính chất bước ngoặt của lịch sử;
chăm lo xây dựng, củng cố và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi
mặt của Đảng đối với quân đội. Xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, luôn
kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; giữ
vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc và
truyền thống quyết chiến, quyết thắng của quân đội, danh hiệu cao quý Bộ đội Cụ
Hồ mà nhân dân tin yêu, khen tặng.

Những thành tựu, kết quả xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của TCCT vừa

là niềm tự hào của các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ của TCCT qua các thời
kỳ; đồng thời cũng là trách nhiệm, là yêu cầu cao và nghiêm túc đối với đội ngũ
cán bộ, nhân viên, chiến sĩ TCCT hôm nay và mai sau, cần tiếp tục giữ gìn, đoàn
kết, khắc phục khó khăn, phấn đấu lập những thành tích mới, tô thắm và phát huy
truyền thống của TCCT: “Trung thành, kiên định; gương mẫu, tiêu biểu;
nguyên tắc, dân chủ; chủ động sáng tạo; nhạy bén, sắc sảo; đoàn kết, thống
nhất, quyết chiến, quyết thắng”.