Mbo'epy guarani IFD

​ÑE'ÊJOAJUHA

​

​Ha'e umi ñe'ẽ ojepurúva oñembojoaju hag̃ua mokõi térã hetave ñe'ẽ, térã ñe'ẽjoaju, avañe'ẽme. Ñe'ẽjoajukatúpe oiko ichugui mbojoajuhára.

​Ñe'ẽjoajuhaite - Conjunción copulativa: Kóva hína "ha" jaipurúva ñamoñondive hag̃ua mokõi ñe'ẽ térã ñe'ẽjoaju. Se usa el conector “ha” o “ha’e”

​Ñe'ẽjoajuhaite mbojoaju'ỹva - Conjunción disyuntiva: Ko'ápe jajuhu "térã" ha “ỹrõ", jaipurukuaáva mokõi ñe'ẽ pa'ũme, upéi jaiporavo hag̃ua peteĩva. Expresan alternativas. En guaraní, son “térã”, “ỹrõ”, o “ỹramo”

​Ñ. Mbae’ereguáva - Conjunción causal: Umi ojepurúva oñemombe’u mba’érepa oiko oikóva. Son los que expresan razón o motivo. Son: “ajeve”, “upévare” y “upeháre”.

​Ñe'ẽjoajuha mbohovakéva - Conjunción adversativa: Ko'ãva katu jaipuru ñambohovake hag̃ua mokõi temiandu. En el inicio afirma y al final niega, también puede al iniciar negar y al final afirmar. Pueden ser: “upéicharõ jepe” o “jepéramo”. Equivalen al “pero”.

Multiple Choice

“térã”, “ỹrõ”, o “ỹramo” ha'e:

• Ñe'ẽjoajuhaite

• Ñe'ẽjoajuhaite mbojoaju'ỹva

• Ñ. Mbae’ereguáva

• Ñe'ẽjoajuha mbohovakéva

Multiple Choice

"upéicharõ jepe", "jepéramo" ha'e:

• Ñe'ẽjoajuhaite

• Ñe'ẽjoajuhaite mbojoaju'ỹva

• Ñe'ẽjoajuhaite Mbae’ereguáva

• Ñe'ẽjoajuha mbohovakéva

Multiple Select

Kalo oguerúta mandi'o ______ manduvi kokuégui ome'ë hagua isýpe. 

• tëra

• upévare

• ha'e

• ha

​Ñe’ẽtéva moĩmbaha - Complementos del verbo

• Moĩmbaha mbohasapyréva: Responde a la pregunta “mba’e ? o mba’épa”.

  Ejemplo:

  Che ru ojogua chéve kyha.
  

• Moĩmbaha Oporombohasáva: Responde a la pregunta “mávape”, avápe

  Ejemplo:

  Che ru ojogua chéve.
  

• Moĩmbaha opaichagua: Tembiecharã:

  Amo karai ojogua ao kuehe (araguáva)

  Pe kuñataĩ oguata porã. (tekoguáva)

  Che sy oiko mombyry (tendaguáva)

  Peru ojoguákuri ao nendive (oporomoirũva)

Multiple Choice

-Kilita osệ, oho itúva rendápe.
 mba’éichagua moĩmbahápa oguereko:

• Moĩmbaha mbohasapyréva:

• Oporombohasáva:

• tendaguáva

• oporomoirũva

Multiple Choice

Kalo omba’apo kokuépe
 mba’éichagua moĩmbahápa oguereko:

• Moĩmbaha mbohasapyréva:

• Oporombohasáva:

• tendaguáva

• oporomoirũva

Multiple Choice

Ko mitā’i oñembosarái chendive.

• Moĩmbaha mbohasapyréva:

• Oporombohasáva

• tendaguáva

• oporomoirũva