Psychologia społeczna

Psychologia społeczna

By I tilli

Link do prezentacji online:

https://quizizz.com/admin/lesson/683c3a1f1567782db197f5f9?source=lesson_share

Psychologia społeczna

• przełomowe eksperymenty psychologii społecznej

• samospełniające się przepowiednie

• błędy atrybucyjne

Przełomowe eksperymenty psychologii społecznej

Paulina Kacprzyk

Open Ended

Podaj najbardziej znany, Twoim zdaniem, eksperyment z zakresu psychologii społecznej

Temat: konformizm​

Badacz: Salomon Asch​

​

Badacz poprosił badanych o ocenę długości odcinków o wyraźnie różnej długości. Początkowo badani podawali prawidłową odpowiedź, ale zmieniali zdanie pod wpływem błędnej opinii grupy.​

​

37% badanych przynajmniej raz uległo presji grupy.​

​

Wniosek: Ludzie często podporządkowują się grupie, nawet gdy wiedzą, że grupa się myli.​

​

"Nie ponosimy porażki dlatego, że jesteśmy gorsi – ale dlatego, że chcemy pasować". - anonimowy uczestnik eksperymentu​

​

​ Eksperyment Ascha (1951)​

Potrzeba akceptacji i przynależności jest jedną z podstawowych ludzkich potrzeb, co wynika z czynników ewolucyjnych (przynależność do grupy była warunkiem przetrwania).
​

Efektem jest dostosowywanie się do grupy często kosztem własnych przekonań i osobowości. ​

Stanfordzki eksperyment więzienny (1971)​

Temat: Przyjmowanie ról społecznych w danej sytuacji
​

Badacz: Philip Zimbardo
​

Opis: Badanie stanowiło symulację więzienia. Badanych podzielono na "strażników" i "więźniów". Po sześciu dniach eksperyment trzeba było przerwać z powodu nasilającej się przemocy.​

Wniosek: Ludzie szybko wcielają się w role społeczne, a sytuacja silnie wpływa na zachowanie.
​

Kontrowersje: Zimbardo był oskarżany o manipulowanie badanymi, wywieranie wpływu na ich zachowanie i "reżyserowanie" wydarzeń.
​

​

"Sytuacja może sprawić, że dobrzy ludzie robią złe rzeczy". - Philip Zimbardo​

Eksperyment Milgrama (1961)​

Temat: posłuszeństwo wobec autorytetu
​

Badacz: Stanley Milgram​

Opis: Uczestnicy mieli razić prądem "uczniów" podających złe odpowiedzi. Z każdą złą odpowiedzią wzrastała siła rażenia aż do ogromnej siły 450 V.​

Wynik: 65% podało maksymalną dawkę wstrząsu.​

Kontrowersje:​ krytykowany ze względów etycznych, ale wyniki były replikowane w licznych późniejszych badaniach

Wniosek: Autorytet może skłonić ludzi do działań sprzecznych z ich sumieniem.
​

"Zwyczajni ludzie, którzy po prostu wykonują swoją pracę (…) mogą dopuszczać się potwornych czynów". - Stanley Milgram​

Syndrom myślenia grupowego (1972)​

Temat: myślenie grupowe (Groupthink)
​

Badacz: Irving Janis​

Opis: Dążenie do zgody w grupie prowadzi do błędnych decyzji, pomijania krytyki i przeceniania kompetencji grupy.​

Prowadzi do tłumienia sprzeciwu, złudzenia jednomyślności i autocenzury.​

Zbyt silna potrzeba zgodności może prowadzić do katastrofalnych decyzji.
​

"Grupa, która myśli jednakowo przestaje mysleć". - Irving Janis

Podsumowanie

Psychologia społeczna udowadnia, że zachowanie jednostki jest silnie kształtowane przez grupę
​

Autorytet, sytuacja, presja mogą zmieniać nasze decyzje
​

Świadomość tych mechanizmów może chronić przed manipulacją i błędnymi wyborami​

Samospełniające się przepowiednie

Aleksandra Jezierczuk

Badacze: Rosenthal i Jacobson (1968)
​

Wylosowali 20% dzieci w szkole i powiedzieli nauczycielom, że mają one wysoki utajony potencjał intelektualny. W rok później owe dzieci wykazały autentyczny wzrost inteligencji. Późniejsze badania wykazały, że odpowiadało za to zachowanie nauczycieli (zachęta do nauki, uznanie, uwaga).​

​

​

Etapy tworzenia samospełniającej się przepowiedni:​

• Obserwator formułuje jakąś błędną hipotezę​

• Traktuje daną osobę stosownie do swoich oczekiwań

• Osoba reaguje zachowaniem, które potwierdza hipotezę​

Warunkiem jest bezpośredni kontakt między tymi dwiema osobami i relatywnie większa zdolność obserwatora do narzucania swojego punktu widzenia (np. Pozycja rodzica czy nauczyciela)​

​​

Siłę samospełniającej się przepowiedni widzimy np. w działaniu stereotypów - np. wobec czarnoskórych dzieci w USA.

Samospełniające się przepowiednie a samotność

Ludzie samotni postrzegają świat jako bardziej zagrażający, oczekują bardziej negatywnego przebiegu kontaktu z innymi, zapamiętują więcej negatywnych informacji. W efekcie zachowują większy dystans, w efekcie czego są traktowani z dystansem, a ich samotność się pogłebia.

Wewnętrzne poczucie kontroli

Osoby o wewnętrznie umiejscowionym poczuciu kontroli bardziej aktywnie wpływają na bieg wydarzeń, mają wyższe poczucie sprawstwa, dostrzegają wyniki swoich działań, co wpływa dodatnio na ich poczucie własnej wartości - do pewnego stopnia jest to samospełniająca się przepowiednia.

Samospełniające się przepowiednie a błąd konfirmacji

Błąd konfirmacji polega na filtrowaniu docierających do nas informacji pod kątem tych, które chcemy bądź spodziewamy się uzyskać oraz ignorowaniu tych, które nie pasują do naszych przekonań. Uzyskane informacje wpływają na nasze zachowanie i potwierdzają to, czego się spodziewaliśmy. Przykłady?

Poll

Czy Twoim zdaniem rola samospełniającej się przepowiedni w sukcesie edukacyjnym ucznia wynosi...?

• ok. 90%

• ok. 50%

• ok. 20-30%

• Jest bliska zeru

Prawidłowa odpowiedź C: Jego siła jest stosunkowo niewielka - wpływ innych czynników, w tym rzeczywistych zdolności ucznia o wiele większy niż oczekiwań.

Błędy atrybucyjne i ich wpływ na relacje międzyludzkie
Izabela Banaszkiewicz

Poll

Umówiłeś się z osobą, której wcześniej nie znałeś. Osoba ta spóźnia się. Jak myślisz...?

• Uważam, że jest to osoba ogólnie spóźnialska

• Zakładam, że zdarzyło się coś, co ją zatrzymało w domu

Poll

Spóźniasz się na rozmowę o pracę, jak myślisz....?

• Należy mi wybaczyć, korki są większe niż można się było spodziewać o tej godzinie

• Jestem osobą spóźnialską, nie ma dla mnie usprawiedliwienia

Błąd atrybucji to tendencja do przypisywania przyczyn zachowań innych osób ich cechom wewnętrznym (np. charakterowi), przy jednoczesnym niedocenianiu wpływu sytuacji zewnętrznych. Przykładowo, jeśli ktoś spóźnia się na spotkanie, możemy uznać, że jest nieodpowiedzialny, zamiast rozważyć, że utknął w korku. Ten błąd prowadzi do nieporozumień, konfliktów i niesprawiedliwych ocen w relacjach międzyludzkich – zarówno w pracy, jak i w rodzinie czy wśród znajomych. Skutkiem może być utrwalenie negatywnych stereotypów, brak empatii i pogorszenie jakości kontaktów społecznych.

Wyróżnia się także efekt aktora-obserwatora – skłonność do tłumaczenia własnych błędów czynnikami zewnętrznymi, a cudzych – cechami wewnętrznymi. Takie zniekształcenia poznawcze utrudniają obiektywną ocenę sytuacji i sprzyjają powstawaniu uprzedzeń.​

​

Jak błędy atrybucyjne wpływają na kształtowanie relacji międzyludzkich​

​Przykład i mechanizmy

Przykład:​
Osoba spóźniona na spotkanie zostaje oceniona jako nieodpowiedzialna, bez uwzględnienia okoliczności (np. awaria komunikacji).​

Efekt aktora-obserwatora (Jones & Nisbett, 1972):​

• Własne zachowania tłumaczymy sytuacyjnie​

• Zachowania innych tłumaczymy cechami osobowości

Konsekwencje psychologiczne

 ​

• Utrwalanie negatywnych stereotypów społecznych​

• Nasilenie konfliktów i błędna interpretacja intencji​

• Obniżenie poziomu empatii i zaufania​

• Pogorszenie jakości komunikacji i współpracy (zarówno w relacjach prywatnych, jak i zawodowych)

Interwencje i zapobieganie

​

• Zwiększanie świadomości poznawczych zniekształceń​

• Praktyka perspektywy drugiej osoby („reframing”)​

• Uważność na kontekst sytuacyjny​

• Rozwijanie kompetencji interpersonalnych i empatycznej komunikacji

​W jaki sposób unikanie błędów atrybucyjnych może poprawić jakość relacji międzyludzkich​

Unikanie błędów atrybucyjnych może znacząco poprawić jakość Twoich relacji międzyludzkich na kilku poziomach:
​

• Większe zrozumienie i empatia: Gdy przestajesz automatycznie przypisywać cudzym zachowaniom wyłącznie cechy charakteru (np. „on jest nieuprzejmy”), a zaczynasz brać pod uwagę okoliczności zewnętrzne (np. „może miał trudny dzień”), łatwiej jest Ci zrozumieć drugą osobę i okazać jej wsparcie​

• Mniej nieporozumień i konfliktów: Unikanie podstawowego błędu atrybucji zmniejsza ryzyko błędnych ocen i krzywdzących osądów, które często prowadzą do kłótni i utraty zaufania.​

• Lepsza komunikacja: Otwartość na różne wyjaśnienia zachowań innych ludzi sprzyja dialogowi i budowaniu partnerskich relacji, opartych na szacunku i zaufaniu.​

• Większa elastyczność i mniej uprzedzeń: Świadome analizowanie sytuacji, w jakiej znajduje się druga osoba, pozwala ograniczyć stereotypy i uprzedzenia, co sprzyja budowaniu pozytywnej atmosfery w grupie czy rodzinie​

• Lepsze radzenie sobie z trudnymi sytuacjami: Zamiast reagować impulsywnie i obwiniać innych, łatwiej jest znaleźć konstruktywne rozwiązania i kompromisy, gdy rozumiesz, że zachowanie nie zawsze wynika z czyichś złych intencji

​

Podsumowując, unikanie błędów atrybucyjnych prowadzi do bardziej sprawiedliwych ocen, wzmacnia empatię i zaufanie, a także ułatwia rozwiązywanie konfliktów – co przekłada się bezpośrednio na lepszą jakość relacji międzyludzkich​