Презентация без названия

​Jahonning rivojlangan mamlakatlarida Oliy ta'lim tizimi

By Ibodova sarvinoz

​REJA:
1.Jahonning rivojlangan mamlakatlarida tarbiyaviy jarayoni muammosi
2.O 'quv dastrurlarini qayta ko 'rib chiqish
3. Germaniyada ta'lim tarbiya jarayonlarining o 'ziga xos xususitatlari

​Rivojlanayotgan mamlakatlar o'zlarining o'ziga xos iqtisodiy va ijtimoiy muammolariga ega, lekin ular tez-tez yuqori iqtisodiy o'sish va rivojlanish potentsialiga ega. Ular ko'pincha xalqaro savdoga, sarmoyalar va texnologiyalarga qaratilgan ijtimoiy-iqtisodiy siyosatlarni amalga oshirishga harakat qilmoqda. O'zbekiston kabi mamlakatlar, xalqaro hamkorlik orqali o'zining iqtisodiy holatini yaxshilashga intilishadi. Rivojlanayotgan davlat– bu boshqa mamlakatlarga nisbatan kamroq rivojlangan sanoat baʼzasi va inson taraqqiyoti indeksi (HRI) pastroq boʻlgan suveren davlat..Biroq, bu taʼrif umumiy qabul qilingan emas.Qaysi davlatlar ushbu toifaga tegishli ekanligi haqida ham aniq kelishuv mavjud emas. Past va oʻrta daromadli mamlakat (LMIC) atamasi koʻpincha bir birining oʻrnida ishlatiladi, lekin faqat mamlakatlar iqtisodiyotiga ishora qiladi. Jahon banki dunyo iqtisodiyotlarini aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan yalpi milliy daromadga qarab toʻrt guruhga ajratadi: yuqori, oʻrtadan yuqori, quyi oʻrta va past daromadli mamlakatlar.Eng kam rivojlanayotgan davlatlar , dengizga chiqish imkoniyati yoʻq boʻlgan va shu holatda ham rivojlanishga intillayotgan mamlakatlar.Jadval yuqorisadagi boshqa mamlakatlar odatda yuqori daromadli mamlakatlar yoki rivojlangan mamlakatlar deb ataladi.Bu atamani qoʻllash boʻyicha bahs-munozaralar mavjud, chunki baʼzilar bu „biz“ va „ular“ tushunchasini eskirgan deb hisoblashadi.2015 yilda Jahon banki „rivojlanayotgan dunyo toifalari“ unchalik ahamiyatli boʻlmaganini eʼlon qildi. Buning oʻrniga, ularning hisobotlarida hududlar va daromad guruhlari uchun maʼlumotlar yigʻindisi taqdim etilishini taʼklif qildi va amalda taqdim etdi" Global janub " atamasi baʼzilar tomonidan rivojlanayotgan mamlakatlarga muqobil atama sifatida qoʻllanadi.Rivojlanayotgan mamlakatlar oʻzlarining tarixi yoki geografiyasi tufayli koʻpincha umumiy xususiyatlarga ega. Masalan, ular odatda quyidagilarga ega: xavfsiz ichimlik suvidan foydalanishning past darajasi, sanitariya va gigiena , energiya qashshoqligi, yuqori darajadagi ifloslanish ifloslanishi (masalan, havo , axlat, suvning ifloslanishi, ochiq defekatsiya), tropik va yuqumli kasalliklarge

​Your tchalingan odamlarning yuqori koʻrsatkichlari.(beparvo qilingan tropik kasalliklar), koʻproq yoʻl-transport hodisalari va umuman sifatsiz infratuzilma lar hisoblanadi. Bundan tashqari, koʻpincha yuqori ishsizlik darajasi, keng qashshoqlik oʻta qashshoqlik, bolalar mehnati, toʻyib ovqatlanmaslik moddalarni suiisteʼmol qilish, fohishalik , keng tarqalgan ochlik, , boshpanasizlik, giyohvand , aholining haddan tashqari koʻpayishi, fuqarolik tartibsizliklari, inson yuqori jinoyatchilik kapitalining qochishi, darajasi (tovlamachilik, taʼlonchilik katta , norasmiy oʻgʻirlik, qotillik iqtisodiyot, , qotillik, qurol savdosi, jinsiy savdo, giyohvand moddalar savdosi, odam oʻgʻirlash, zoʻrlash), past taʼlim darajasi, iqtisodiy tengsizlik , maktabni tashlab ketish, oilani rejalashtirish xizmatlaridan etarli darajada foydalana olmaslik, oʻsmirlarning homiladorligi, koʻplab norasmiy aholi punktlari va uy-joy, hukumatning barcha darajalarida korrupsiya va siyosiy beqarorlik.Rivojlangan mamlakatlardan farqli oʻlaroq, rivojlanayotgan mamlakatlarda qonun ustuvorligi mavjud emas.Tibbiyotdan foydalanish imkoniyati koʻpincha past.Rivojlanayotgan mamlakatlardagi odamlar odatda rivojlangan mamlakatlardagilarga qaraganda oʻrtacha umr koʻrish davomiyligi pastroq boʻladi, bu ham daromad darajasining pastligi, ham aholi salomatligining yomonlashuvini aks ettiradi.Yuqumli kasalliklar,onalar oʻlimi,bolalar o'limi ,va chaqaloqlar oʻlimi,odatda ushbu mamlakatlarda sezilarli darajada yuqori.Iqlim oʻzgarishining taʼsiri yuqori daromadli mamlakatlarga qaraganda rivojlanayotgan mamlakatlarga koʻproq taʼsir qilishi kutilmoqda, chunki ularning aksariyatida iqlim zaifligi yuqori yoki iqlimga chidamliligi pastRivojlanayotgan mamlakatlar koʻpincha rivojlangan mamlakatlarga qaraganda oʻrtacha yoshga ega. Aholining qarishi global hodisadir, ammo rivojlanayotgan mamlakatlarda aholi yoshi sekinroq oʻsdi Bozorlar va iqtisodiy oʻsish boʻyicha "Mamlakat" oʻrniga „bozor“ atamasini qoʻllash, odatda, umumiy iqtisodiyotdan farqli oʻlaroq, mamlakatlar kapital bozorlarining xususiyatlariga alohida eʼtibor berishni koʻrsatadi.   Rivojlangan mamlakatlar va rivojlangan bozorlar Rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiy oʻsish yoki kapital bozori hajmining kamayishi tartibiga quyidagilar kiradi: Rivojlanayotgan bozorlar    Chegara bozorlari Eng kam rivojlangan davlatlar (iqtisodiy jihatdan kam rivojlangan mamlakatlar deb hamataladi). Boshqa mezonlarga koʻra, baʼzi mamlakatlar rivojlanishning oraliq bosqichida yoki Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (XVJ) taʼkidlaganidek, Sovet Ittifoqi qulaganidan keyin „oʻtish davri“ mamlakatlari: Markaziy va Sharqiy Yevropaning barcha mamlakatlari (shu jumladan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti institutlarida hali ham „Sharqiy Yevropa guruhi“ ga tegishli boʻlgan Markaziy Yevropa mamlakatlari: bular Markaziy Osiyodagi sobiq Ittifoq (Qozogʻiston , Oʻzbekiston , Qirgʻiziston , Tojikiston (SSSR) va Turkmaniston davlatlari ) shuningdekMoʻgʻuliston . 2009-yilga kelib, XVFning Jahon Iqtisodiy prognozi mamlakatlarni „ aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan daromad darajasiga, eksport diversifikatsiyasiga qarab rivojlangan, rivojlanayotgan yoki rivojlanayotgan mamlakatlar deb tasnifladi– shuning uchun jon boshiga yalpi ichki mahsulotga ega boʻlgan neft eksportchilari ilgʻor tasnifga kirmaydi. Chunki uning eksportining 70%atrofida neft va jahon moliya tizimiga integratsiyalashuv darajasi“.  Rivojlanayotgan kichik orol davlatlari (kichik orol mamlakatlari boʻlgan rivojlanayotgan mamlakatlar guruhi, ular barqaror rivojlanishning oʻxshash muammolarini oʻrtoqlashtirmoqda: kichik, ammo oʻsib borayotgan aholi soni, cheklangan resurslar, uzoqlik, tabiiy ofatlarga moyillik, tashqi taʼsirlarga nisbatan zaiflik, xalqaro savdoga  haddan tashqari qaramlik va moʻrt muhitlar). Dengizga chiqish imkoni boʻlmagan rivojlanayotgan mamlakatlar (dengizga chiqa olmaydigan mamlakatlar koʻpincha iqtisodiy va boshqa kamchiliklarga duch kelishadi)

​Your tetdi. Jeffrey Sachs www.in-academy.uz kabi baʼzi iqtisodchilar fikriga koʻra, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakat oʻrtasidagi mavjud tafovut asosan XX asrda yuz bergan hodisadir. Mathis Wackernagel mamlakatlarni ikki toifaga ajratishni „na tavsiflovchi, na tushuntiruvchi“ deb ataydi. Haqiqatda ikki xil emas, balki 200 dan ortiq mamlakat mavjud boʻlib, ularning barchasi bir xil tabiat qonunlariga duch keladi, ammo har biri oʻziga xos xususiyatlarga ega. 2021-yilgi tahlilga binoan rivojlanayotgan bozor maqomidan chiqib ketgan, ammo hali rivojlangan mamlakatlar darajasiga yetmagan bozorlar, iqtisodiyotlar yoki mamlakatlarni tavsiflash uchun rivojlangan mamlakatlar qatoriga qoʻshilayotgan atamasini qoʻllash taklif etildi. Rivojlanayotgan mamlakatlarning bozorlaridagi transmilliy korporatsiyalari chet el bozorlarida ham faoliyat olib bormoqda va xorijiy mamlakatlardan bilim olishning o‘ziga xos noyobusullarini namoyon etmoqda. Turli mezonlar boʻyicha roʻyxatlangan iqtisodiyotlar Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson taraqqiyoti indeksi iqtisodiyotning inson taraqqiyotiga taʼsiri darajasini oʻlchaydigan statistik koʻrsatkichdir. Inson taraqqiyoti indeksida yuqori ballga ega boʻlish va farovon iqtisodiyot oʻrtasida kuchli bogʻliqlik mavjud boʻlsa-da, BMTning taʼkidlashicha, mamlakatda Inson taraqqiyoti indeksi daromad yoki unumdorlikdan koʻra muhimroqdir. Aholi jon boshiga YaIM yoki aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan daromaddan farqli oʻlaroq, Inson taraqqiyoti indeksi daromadning „taʼlim va sogʻliqni saqlash imkoniyatlariga, shu bilan birga inson taraqqiyotining yuqori darajalariga“ qanday aylanishini hisobga oladi. 1990-yildan beri Norvegiya (2001—2006, 2009—2019), Yaponiya 1993), Kanada (1992 va 1994—2000) va Islandiya (1990—1991 va (2007—2008) Inson taraqqiyoti indeksi boʻyicha eng yuqori ballga ega boʻlgan mamlakatlar hisoblanadi. Jahon iqtisodiyotida ozodlikka erishgan rivojlanayotgan mamlakatlarning ko`pchiligida paydo bo`lgan va rivojlanib borayotgan kapitalizm periferik xarakterga ega . Bu shuni anglatadiki, u sanoat rivojlangan mamlakatlar kapitalizmidan nafaqat rivojlanish darajasi bo`yicha , balki eng muhimi , ishlab chiqarish usullarning modeli va moddiy ne`matlar taqsimoti bo`yicha ham tubdan farq qiladi. XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar tizimi rivojlanishining ahamiyatli tomonlaridan biri, sobiq mustamlaka va qaram territoriyalarning roli va ahamiyatini iqtisodiy jihatdan kuchayib borayotganligidir. Ushbu mamlakatlar hozirgi kunda jahon iqtisodiyotida rivojlanayotgan mamlakatlar yoki ozod etilgan mamlakatlar, "uchinchi dunyo mamlakatlari", “janub" mamlakatlari yoki “periferiya" mamlakatlari sifatida tilga olinadi. Bu mamlakatlar iqtisodiyoti turli-tumandir, ularning hududida 3,2mlrd. atrofida aholi yashaydi. Ushbu mamlakatlarda hozirgi kunda juda murakkab ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy jarayonlar kechmoqda. Jahon xoʻjaligi va xalqaro iqtisodiy munosabatlarda ozodlikka erishgan mamlakatlar iqtisodiyotining rivojlanishi XX asrning 60-yillaridan boshlab tobora oʻsib boruvchi xarakter kasb etmoqda. Ularning eng ilgorlari 1950 yilga kelib, rivojlanayotgan mamlakatlarning "oʻrtachalaridan" (54 mamlakat) 2,4 marta, yuksaklikka erishdi. 50 boshlab, yuqorida zikr etilgan malakatlar oʻrtasida rivojlanish darajisidagi farq sezilarli darajada ortib bordi. 90 yillarga kelib rivojlanayotgan mamlakatlarning birinchi guruhiga kiruvchi (19 ta mamlakat) malakatlardagi aholi jon boshiga "toʻgʻri keluvchi oʻrtacha foyda" oʻrtachalariga nisbatan 2,9 barobar, quyi guruhlarinikiga nisbatan esa 12,2 barobar yuqori boʻldi. Jahon iqtisodiyotida ko`pchilik rivojlanayotgan mamlakatlarning o`xshashlik tomonlari , ya`ni ularning qashshoqligi, aholisining qoloqlgi , ishsizlik darajasining yuqoriligi , sanoati rivojlangaext here

​YourAynan manashu muammolar dengizga chiqish imkoniyati yoʻq boʻlgan lekn rivojlanishni davom ettirayotgan mamlakatlarga bir muncha qiyinchilik tugʻdiradi. Ogʻir qarzga botgan kambagʻal mamlakatlar, XVF va Jahon banki dasturining taʼrifi Oʻtish iqtisodiyoti, markazlashtirilgan rejalashtirilgan iqtisodiyotdan bozorga asoslangan iqtisodiyotga oʻtish  Koʻp oʻlchovli klasterlash tizimi: turli mamlakatlar rivojlanish ustuvorliklari va resurslarga va institutsional imkoniyatlarga kirish darajalariga ega ekanligini tushungan holda,va rivojlanayotgan mamlakatlar va ularning xususiyatlari haqida batafsilroq tushuncha berish uchun olimlar ularni beshta alohida guruhga ajratdilar. qashshoqlik va tengsizlik darajasi, mahsuldorlik va innovatsiyalar, siyosiy cheklovlar va tashqi oqimlarga qaramlik kabi omillarga asoslanadi. Umumanolganda, JSTharqanday davlatning oʻzini „rivojlanayotgan“ daʼvosini qabul qiladi. Soʻnggi 20 yil ichida deyarli barcha iqtisodiy koʻrsatkichlar boʻyicha „rivojlangan“ boʻlgan baʼzi davlatlar hali ham „rivojlanayotgan mamlakatlar“ deb tasniflanishini talab qilmoqdalar, chunki bu ularga JSTda imtiyozli rejimdan foydalanish huquqini beradi, bunday davlatlarga:Bruney , Gonkong , Quvayt ,Makao , Amirliklari Qatar , Singapur va Birlashgan Arab buoʻzini oʻzi eʼlon qilgan maqom uchun tilga olingan va tanqid qilingan Odatda rivojlangan mamlakatlarning postindustriyadan keyingi iqtisodiyotlari rivojlangan boʻladi. Bunda xizmat koʻrsatish sohasi yalpi ichki mahsulotga sanoat sektoriga koʻproq daromad keltiradi. Rivojlangan mamlakatlar sanoatlashtirish qaraganda jarayonida boʻlgan yoki sanoatlashtirishdan oldingi mamlakatlar bilan, baʼzilari eng kam rivojlangan mamlakatlar toifasiga kiritilishi mumkin boʻlgan, deyarli toʻliq agrar mamlakatlar bilan taqqoslanadi. 2023-yildagi XVJ boʻlgan rivojlanayotgan maʼlumotlariga koʻra, rivojlangan mamlakatlar yalpi ichki mahsuloti nominal qiymatlar 57,3 foizini va xarid qobiliyati pariteti boʻyicha jahon yalpi ichki mahsulotining (PPP) boʻyicha jahon yalpi ichki mahsulotining 41,1 foizini tashkil qilgan[6 ] .Biror davlatning rivojlanganlik darajasini aniqlash jarayonida olib borilgan muhokamalar davomida ijtimoiy omillardan koʻra koʻproq aniq iqtisodiy mezonlar hisobga olinishi borasidagi qarashlar ustunlik qiladi. Bunday mezonlardan biri aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan daromaddir; aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan yalpi ichki mahsuloti (YaIM) yuqori boʻlgan mamlakatlar rivojlangan mamlakatlar sifatida qabul qilinadi. Yana bir sanoatning uchinchi iqtisodiy mezon hamda toʻrtinchi — sanoatlashuv ; iqtisodiyotida tarmoqlari hukmron boʻlgan mamlakatlar odatda rivojlangan mamlakatlar sifatida qabul qilinadi. Yaqin vaqtlardan boshlab yana bir koʻrsatkich, yaʼni iqtisodiy koʻrsatkichlar, milliy daromad va boshqa koʻrsatkichlar, shuningdek, oʻrtacha umr koʻrish va taʼlim tizimi holatini umumlashtirgan Inson taraqqiyoti indeksi (ITI) darajasi ham keng qoʻllanila boshlandi. Bu mezon rivojlangan mamlakatlarni juda yuqori inson taraqqiyoti indeksi ko‘rsatkichiga ega bo‘lgan davlatlar sifatida belgilaydi. Biroq, indeks bir qancha omillarni, masalan, aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan sof boylik yoki mamlakatdagi tovarlarning nisbiy sifatini hisobga olmaydi. Bu holat G7 aʼzolari va boshqa shu kabi eng ilgʻor mamlakatlarning reytingini pasaytirib yuboradi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Statistika boʻlimi maʼlumotlariga koʻra: Birlashgan Millatlar Tashkilotiga oid „rivojlangan“ va „rivojlanayotgan“ mamlakatlar yoki davlatlarning darajasini belgilash boʻyicha oʻrnatilgan biror konvensiya mavjud emas. Davlatlatlarni „Rivojlangan“ va „rivojlanayotgan“ tarzda ajratish faqatgina statistik darajadagi ahamiyatga ega boʻlib, rivojlanish jarayonida maʼlum bir mamlakat yoki hududga nisbatan hech qanday xulosani ifodalamaydi. Shunga qaramay, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Savdo va rivojlanish boʻyicha konferensiyasi ushbu tasnifni qoʻllashda davom etish mumkin deb hisoblaydi: Chunki sanoatlashuv tinimsiz davom etadigan jarayon boʻlib, uni aniqlash qiyin kechadi. Dastlabki sanoatlashgan mamlakat Buyuk Britaniya , keyingisi esa Belgiyadir . Keyinchalik sanoatlashuv Germaniya , AQSh , Fransiya va boshqa Gʻarbiy Yevropa mamlakatlar text here

​Your text here

​Your text here