аюююю

Multiple Choice

                             

Халықаралық қатынастардың акторлары

• хадықаралық қатынастардың негізгі акторлары – мемлекеттер. Сонымен қатар халықаралық ұйымдар (БҰҰ, ЕО), трансұлттық корпорациялар, үкіметтік емес ұйымдар және жеке тұлғалар да маңызды рөл атқарады. Қазіргі әлемде мемлекеттен тыс акторлардың ықпалы артып келеді. Бұл халықаралық саясаттың көпдеңгейлі сипатын көрсетеді.

• ммм

Multiple Choice

2. Жаһандану ұғымы

• Жаһандану – мемлекеттер мен қоғамдардың экономикалық, саяси және мәдени тұрғыда өзара тығыз байланысу үдерісі. Ол шекаралардың шартты болуына әкеледі. Ақпарат, капитал және адамдар қозғалысы жылдамдайды. Жаһандану әлемдік өзара тәуелділікті күшейтеді.

• ммм

Multiple Choice

3. Халықаралық қатынастар жүйесі

      

• Халықаралық қатынастар жүйесі – мемлекеттер мен басқа акторлар арасындағы өзара әрекеттесу тәртібі. Ол нормаларға, институттарға және күш теңгеріміне сүйенеді. Бұл жүйе халықаралық тұрақтылықты сақтауға көмектеседі. Жүйе өзгерсе, қақтығыстар қаупі артады.

• мм

Multiple Choice

4. Жаһандану артықшылықтары мен кемшіліктері

• Жаһанданудың артықшылығы – сауданың дамуы, технология алмасу және экономикалық өсім. Кемшілігі – әлеуметтік теңсіздік пен ұлттық мәдениеттердің әлсіреуі. Мысалы, дамыған елдер көбірек пайда көреді. Ал дамушы елдер тәуелді бола түседі.

• мм

Multiple Choice

5. Таралу, тереңдеу, жеделту            

• Жаһанданудың таралуы – оның жаңа аймақтарға жайылуы. Тереңдеу – мемлекеттер арасындағы байланыстардың күрделене түсуі. Жеделту – технология арқылы үдерістердің жылдамдауы. Үшеуі бірге жаһандануды күшейтеді.

• ммм

Multiple Choice

6. Жаһанданудың аймақтанумен байланысы

• Аймақтану – мемлекеттердің белгілі бір өңір аясында тығыз ынтымақтастық орнатуы. Бұл жаһандануға қарсы емес, керісінше оның бір формасы болып табылады. Еуропалық Одақ, АСЕАН сияқты ұйымдар аймақтық деңгейде жаһандануды тереңдетеді. Аймақтану мемлекеттерге жаһандық бәсекеге бірге бейімделуге мүмкіндік береді.

• мм

Multiple Choice

7. Мәдениеттің жаһандануы

• Мәдени жаһандану – мәдени құндылықтардың, өмір салтының әлемге таралуы. Мысалы, Голливуд фильмдері, K-pop, фастфуд мәдениеті көптеген елдерге ортақ болды. Бұл мәдени алмасуды күшейтеді. Бірақ ұлттық мәдениеттердің әлсіреу қаупін де тудырады.

• ммм

Multiple Choice

8. Жаһандық жылыну

• ммм

• Жаһандық жылыну – атмосферадағы парниктік газдардың көбеюінен Жер температурасының көтерілуі. Оның негізгі себептері – өнеркәсіп, көлік және орманның кесілуі. Бұл климаттың өзгеруіне, табиғи апаттардың көбеюіне әкеледі. Мәселе халықаралық ынтымақтастықты талап етеді.

Multiple Choice

9. «Өркениеттер қақтығысы» тезисі

• ммм

• Бұл тезисті Сэмюэл Хантингтон ұсынды. Ол болашақтағы қақтығыстар идеология емес, өркениеттік айырмашылықтар негізінде болады деді. Әсіресе Батыс пен ислам өркениеттері арасындағы қайшылықты атап өтті. Теория сынға көп ұшырады.

Multiple Choice

 

10. Жаһандануға қарсы қозғалыстар

• мм

• Бұл қозғалыстар әлеуметтік теңсіздік пен корпорация үстемдігіне қарсы шықты. Олар ұлттық егемендікті қорғауды көздейді. Экологиялық және еңбек құқықтарын алға тартады. «Occupy», анти-G7 қозғалыстары мысал бола алады.

Multiple Choice

11. БҰҰ-ның рөлі

 

• БҰҰ халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау үшін құрылған. Ол қақтығыстарды дипломатиялық жолмен шешуге тырысады. Сондай-ақ адам құқықтарын қорғау мен гуманитарлық көмек көрсетеді. БҰҰ халықаралық құқықтың негізгі тірегі саналады.

• м

Multiple Choice

12. Батыстың қазіргі жағдайға жету себептері

• Батыстың дамуына индустриялану мен ғылыми прогресс әсер етті. Сонымен қатар тиімді институттар мен нарықтық экономика маңызды рөл атқарды. Колониализм де ресурстар жинауға мүмкіндік берді. Бұл факторлар Батыстың үстемдігін күшейтті.

• ммм

Multiple Choice

13. Батыстың өрлеуіне институттар мен идеялар әсер етті ме

• Иә, демократия, жеке меншік, құқық үстемдігі Батыстың дамуына ықпал етті. Бұл идеялар экономикалық және саяси тұрақтылықты қамтамасыз етті. Институттар инновация мен кәсіпкерлікті қолдады. Сондықтан Батыстың өрлеуі тек күшке емес, идеяларға да негізделді.

• ммм

Multiple Choice

14. Периферия мен жартылай периферия

• ммм

• Периферия – экономикалық жағынан әлсіз, шикізатқа тәуелді елдер. Жартылай периферия – даму үстіндегі, бірақ толық дамымаған мемлекеттер. Олар орталық пен периферия арасында орналасқан. Мысалы, Бразилия мен Түркия.

Multiple Choice

15. Еуропадағы діни соғыстарды тоқтатқан келісім

• ммм

• 1648 жылғы Вестфаль бітімі діни соғыстарды тоқтатты. Ол мемлекеттердің егемендігін мойындады. Дін ішкі мәселе ретінде қаралды. Бұл қазіргі халықаралық жүйенің негізін қалады.

Multiple Choice

16. Қазіргі халықаралық тәртіптің қалыптасуы

• Қазіргі халықаралық тәртіп Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалыптасты. 1945 жылы БҰҰ құрылды. АҚШ пен КСРО басты державаларға айналды. Бұл тәртіп ұзақ уақыт қырғи қабақ соғыс сипатында болды.

• ввм

Multiple Choice

17. Индустриялану толқыны

• Индустриялану толқыны – өндірістің машиналану кезеңдері. Бірінші толқын Англияда басталды. Кейін Германия, АҚШ және Жапонияға тарады. Бұл экономикалық және әскери қуатты арттырды.

   

• ччмм

Multiple Choice

18. Британ, неміс және америкалық индустриялану

     

 

• Британияда индустриялану ерте әрі жеке кәсіпкерлікке негізделді. Германияда мемлекет белсенді рөл атқарды. АҚШ-та ауқымды нарық пен ресурстар шешуші болды. Әрқайсысының жолы әртүрлі болды.

                                 

• ммм

Multiple Choice

19. Империализм

• ммм

• Империализм – бір мемлекеттің басқа елдерге үстемдік жүргізуі. Ол саяси, экономикалық және әскери формада көрінеді. XIX ғасырда Батыс елдері империализмді кең қолданды. Бұл отарлық жүйеге әкелді.

Multiple Choice

20. Темір жолдың әсері

• пп

• Темір жол мемлекеттердің аумақтық бақылауын күшейтті. Әскер мен тауарды жылдам тасымалдауға мүмкіндік берді. Экономикалық интеграцияны арттырды. Империялардың басқаруын жеңілдетті.

Multiple Choice

21. Телеграфтың әсері

• лл

• Телеграф ақпарат алмасуды жеделдетті. Дипломатия мен басқару тиімді болды. Халықаралық сауда байланыстары нығайды. Бұл әлемнің «кішіреюіне» ықпал етті.

Multiple Choice

22. Үкіметаралық және ҮЕҰ рөлі

• пп

• Үкіметаралық ұйымдар ынтымақтастықты реттейді. ҮЕҰ адам құқықтары мен экологияны қорғайды. Олар мемлекеттерге қысым жасай алады. Халықаралық саясат көпакторы сипат алды.

Multiple Choice

23. «Өркениет стандарты» және нәсілшілдік

• Бұл теория Батысты «өркениетті» деп, басқаларды төмен санады. Ол отарлауды ақтауға қолданылды. Нәсілдік иерархия қалыптастырды. Қазіргі таңда сынға ұшыраған.

• пп

Multiple Choice

24. Қытайлық сипаттағы империализм

• дд

• Қытай әскери емес, экономикалық ықпалға сүйенеді. «Бір белдеу – бір жол» бастамасы арқылы әсер етеді. Инфрақұрылымға инвестиция салады. Бұл жаңа империализм түрі деп бағаланады.

Multiple Choice

25. Экономикалық қанау

• лл

• Экономикалық қанау – әлсіз елдердің ресурсын арзан пайдалану. Трансұлттық корпорациялар бұған мысал. Арзан еңбек күші пайдаланылады. Бұл теңсіздікті күшейтеді.

Multiple Choice

26. Вестфаль бітімінің маңызы

• оо

• Вестфаль бітімі егемен мемлекет қағидасын бекітті. Ішкі істерге араласпау принципі қалыптасты. Халықаралық құқықтың негізі қаланды. Қазіргі жүйенің бастауы болды.

Multiple Choice

27. XIX ғ. Батыс державаларының күшеюі

• дд

• Индустрия, технология және әскери артықшылық әсер етті. Отарлар арқылы ресурстар жиналды. Көлік пен байланыс дамыды. Бұл Батыстың жаһандық үстемдігін күшейтті.

Multiple Choice

28. Жаһандық трансформацияға әсер еткен идеялар

• Прогресс идеясы басты рөл атқарды. Ұлт-мемлекет ұғымы қалыптасты. Нарықтық экономика кеңейді. Либерализм мен капитализм таралды.

• дд

Multiple Choice

29. Индустрияланудың Батыс үстемдігі үшін маңызы

• дд

• Индустриялану Батысқа экономикалық артықшылық берді. Әскери техника дамыды. Өндіріс көлемі артты. Бұл отарлауға жол ашты.

Multiple Choice

30. Жаһандық трансформацияның салдары

• дд

• Әлемдік нарық қалыптасты. Теңсіздік күшейді. Отарлық жүйе пайда болды. Халықаралық қатынастар күрделенді.

Multiple Choice

31. «Ғаламшардың кішіреюі»

• Уақыт пен кеңістік қысқарды. Байланыс жылдамдады. Әлем бір-біріне тәуелді болды. Ақпарат еркін таралды.

• жж

Multiple Choice

32. Халықаралық тәртіптің құрамдас бөліктері

• Нормалар, институттар және күш балансы. Мемлекеттер тәртібі осыған негізделеді. Заңдар тұрақтылықты сақтайды. Күш бұзылса, тәртіп шайқалады.

• лл

Multiple Choice

33. Версаль шартының әсері

• жж

• Германия ауыр шарттарға ұшырады. Экономикалық дағдарыс күшейді. Ұлтшылдық өсті. Бұл Екінші дүниежүзілік соғысқа әкелді.

Multiple Choice

34. 1914 жылғы соғысқа Германия жауапты ма

• дд

• Германия басты рөл атқарды. Бірақ басқа державалар да үлес қосты. Одақтық жүйе қақтығысты ушықтырды. Сондықтан жауапкершілк ортақ.

Multiple Choice

35. «Тыныштандыру» саясаты

                       

• Бұл саясат Гитлерді соғыстан бас тарттыруға бағытталды. Ұлыбритания мен Франция қолданды. Судет аймағы берілді. Нәтижесінде соғыс алдын алынбады.

• рр

Multiple Choice

36. Жапонияға атом бомбасы тасталу себебі

• оо

• АҚШ атом бомбасын соғысты тез аяқтау үшін қолданды. Сонымен қатар бұл КСРО-ға саяси әрі әскери күш көрсету сигналы болды. Жапонияның берілуі мыңдаған америкалық сарбаздың өмірін сақтады деген уәж айтылды. Алайда бұл шешім әлі күнге дейін моральдық дауға себеп болып келеді.

Multiple Choice

37. АҚШ-тың Корея мен Вьетнам соғысына араласуы

• ррр

• АҚШ бұл соғыстарға коммунизмнің таралуын тоқтату үшін араласты. Бұл «домино теориясына» негізделді. Кореяда салыстырмалы түрде мақсатына жетті. Ал Вьетнамда саяси және әскери сәтсіздікке ұшырады.

Multiple Choice

38. АҚШ пен КСРО шиеленісті бәсеңдетудегі мақсаттары

 

• рр

• Негізгі мақсат – ядролық соғыстың алдын алу болды. Қару-жарақты бақылау келісімдері жасалды. Экономикалық және саяси тұрақтылықты сақтау көзделді. Бұл кезең «детант» деп аталды.

Multiple Choice

39. Отарсыздануда ағылшындар француздардан алда болды ма

•  

  Жалпы алғанда, ағылшындар отарсыздануды бейбіт жолмен жүргізді. Франция кейбір аймақтарда соғысқа барды (Алжир). Алайда барлық жағдайда бірдей емес. Сондықтан бұл тұжырым ішінара ғана дұрыс.

• оо

Multiple Choice

40. Африка мен Азиядағы империялық жүйенің аяқталуы

• оо

• Африкада отарсыздану баяу әрі қақтығыстармен өтті. Азияда процесс ертерек басталып, жылдамырақ аяқталды. Азияда ұлттық қозғалыстар күшті болды. Африкада шекаралар жасанды қалыптасты.

Multiple Choice

41. Ядролық соғыстан аман қалу – тағдыр ма

• рр

• Бұл тек тағдыр емес, саяси есеп пен тежеу саясатының нәтижесі. Қорқыныш факторы маңызды рөл атқарды. Лидерлер жауапкершілік танытты. Дегенмен тәуекел әрқашан жоғары болды.

Multiple Choice

42. Қырғи қабақ соғыс кезінде ядролық соғысқа жақындық

• лл

• 1962 жылғы Кариб дағдарысы ең қауіпті сәт болды. Екі держава тікелей қақтығыс алдында тұрды. Диалог арқылы соғыс болдырмады. Бұл ядролық тежеудің маңызын көрсетті.

Multiple Choice

43. Қырғи қабақ соғыс және оның аяқталуы

• Қырғи қабақ соғыс – АҚШ пен КСРО арасындағы идеологиялық текетірес. Ол тікелей соғыссыз өтті. КСРО-ның экономикалық әлсіреуі шешуші болды. 1991 жылы ресми түрде аяқталды.

• жж

Multiple Choice

44. Бірполярлық ұғымы

• оо

• Бірполярлық – бір мемлекеттің халықаралық жүйеде үстем болуы. Қырғи қабақ соғыстан кейін АҚШ осы рөлді атқарды. Ол әскери, экономикалық және мәдени тұрғыда басым болды. Бұл ұзақ мерзімді тұрақсыз деп саналады.

Multiple Choice

45. Батыс пен Путиндік Ресей – жаңа қырғи қабақ соғыс па

• Қазіргі текетірес идеологиялық емес, геосаяси сипатта. Украина мәселесі шиеленісті күшейтті. Бірақ жаһандық блоктық жүйе жоқ. Сондықтан бұл толық қырғи қабақ соғыс емес.

• оо

Multiple Choice

46. Еуропалық Одақ ыдырауы мүмкін бе

• ЕО ішкі дағдарыстарға тап болды. Brexit оның әлсіз тұстарын көрсетті. Дегенмен экономикалық өзара тәуелділік күшті. Сондықтан толық ыдырау ықтималдығы төмен

• оо

Multiple Choice

47. Үшінші әлем ұғымы

• оо

• Үшінші әлем – қырғи қабақ соғыс кезіндегі бейтарап елдер. Кейін ол кедей елдер мағынасында қолданылды. Қазіргі таңда ұғым маңызын жоғалтты. Оның орнына «дамушы елдер» қолданылады.

Multiple Choice

48. Азия ғасырының туу себептері

• Азияда экономикалық өсім жоғары. Қытай мен Үндістанның демографиялық әлеуеті зор. Технология мен өндіріс дамуда. Бұл Азияның рөлін күшейтті.

• оо

Multiple Choice

49. Д. Буштың Иракқа басып кіруі

• оо

• Басып кіру шешімі жаппай қырып-жою қаруы бар деген уәжге негізделді. Сонымен қатар демократия орнату мақсаты айтылды. Барлау деректері қате болды. Нәтижесінде аймақ тұрақсызданды.

Multiple Choice

50. Барак Обаманың сыртқы саясаты

• дд

• Обама жұмсақ күшке мән берді. Иранмен ядролық келісім жасалды. Әскери араласуды азайтуға тырысты. Бірақ кей аймақтарда ықпалы әлсіреді.