UTS GENAP BAHASA JAWA X

Ing jaman mbiyen, ora kabeh karya sastra sing awujud tembang macapat diwenehi irah-irahan utawa judhul. Mula saka iku, ana sing arane sasmita tembang minangka kode tembang macapat.

Sasmitane tembang Sinom yaiku ….

• anom, mudha, sinartan

• taruna, pangrawit, ron kamal

• wiyos, ketimpul, mangkur

• srinata, kasmaran, megat

• kasmaran, kingkin, brangti

Gatekna watak tembang ing ngisor iki!

1) wantah

2) prihatin

3) sereng

4) seneng

5) getun

Watake tembang Sinom dituduhake nomer ….

• 1 lan 2

• 1 lan 3

• 1 lan 4

• 2 lan 5

• 3 lan 4

Nuladha laku utama | tumrape wong tanah Jawi | wong Agung ing Ngeksiganda | Panembahan Senopati | kepati amarsudi | sudanen hawa lan nepsu | pinesu tapa brata | tanapi ing siyang ratri | amemangun karyenak tyasing sesama ||

Paugeran tembang Sinom ing ndhuwur yaiku ....

• 8a, 8i, 8a, 8i, 7i, 8u, 7a, 8i, 12a

• 8a, 8i, 8a, 8i, 7i, 8u, 8a, 8i, 12a

• 8a, 8i, 8a, 8i, 7i, 8u, 8a, 7i, 12a

• 8a, 8i, 8a, 8i, 6i, 8u, 7a, 8i, 12a

• 8a, 8i, 8a, 8i, 7i, 7u, 7a, 8i, 12a

Nuladha laku utama | tumrape wong tanah Jawi | wong Agung ing Ngeksiganda | Panembahan Senopati | kepati amarsudi | sudanen hawa lan nepsu | pinesu tapa brata | tanapi ing siyang ratri | amemangun karyenak tyasing sesama ||

Ing ngisor iki tembung tyas padha tegese karo tembung ....

• jalanidhi

• raditya

• kalbu

• galih

• nala

Nuladha laku utama | tumrape wong tanah Jawi | wong Agung ing Ngeksiganda | Panembahan Senopati | kepati amarsudi | sudanen hawa lan nepsu | pinesu tapa brata | tanapi ing siyang ratri | amemangun karyenak tyasing sesama ||

Isine tembang ing ndhuwur yaiku ....

• wong Jawa kudu ngajeni Panembahan Senopati kang dadi raja ing Mataram

• wong Jawa kudu gelem prihatin awan lan bengi supaya padha Panembahan Senopati

• nyonto wong Jawa sing ngagung-agungake Panembahan Senopati ing babagan paprentahan

• nyonto tumindake Panembahan Senopati kang seneng prihatin lan nyenengke atine sesama

• nyonto tindak tanduk becik sing tansah golek cara kanggo ngresiki ati

Samangsane pasamuan | mamangun marta martani | sinambi ing saben mangsa | kala kalaning asepi | lelana teki-teki | nggayuh geyonganing kayun | kayungyun eninging tyas | sanityasa pinrihatin | puguh panggah cegah dhahar lawan nendra ||

Tembung sing padha tegese ing pethikan tembang kasebut yaiku ....

• dhahar lan nendra

• tyas lan sanityasa

• teki-teki lan pinrihatin

• kayun lan kayungyun

• puguh lan panggah

Samangsane pasamuan | mamangun marta martani | sinambi ing saben mangsa | kala kalaning asepi | lelana teki-teki | nggayuh geyonganing kayun | kayungyun eninging tyas | sanityasa pinrihatin | puguh panggah cegah dhahar lawan nendra ||

Tegese gatra kaloro tembang ing ndhuwur yaiku ....

• golek bandha sing akeh

• tansah aweh panglipur

• golek sumber panguripan

• golek ilmu sejati

• tansah jaga landheping ati

Kayungyun eninging tyas.

Tembung kayungyun padha tegese karo tembung ….

• katekan

• kapilut

• kapaelu

• kasembadan

• kasengsem

Mamangun marta martani.

Gatra ing ndhuwur migunakake purwakanthi ….

• lagu

• basa

• sastra

• swara

• lumaksita

Puguh panggah cegah dhahar lawan nendra.

Gatra kasebut nduweni makna ….

• kuat nyegah mangan lan ngombe

• kuat nyegah mangan lan turu

• kuat nglawan nafsu angkara

• kuat ora mangan ora ngombe

• kuat ora turu pirang-pirang dina