Bilime farklı yaklasımlar

Paradigmalar, bilim topluluğunun son derece önemli olduğuna karar verdiği bazı can alıcı sorunları çözümlemekte rakiplerinden daha başarılı oldukları için sonraki üstün konumlarına ulaşabilmişlerdir.Yalnız, daha başarılı olarak ne tek sorunda tamamıyla başarı ne de büyük sayıda sorunda hatırı sayılı başarı demektir. Paradigmanın başarısı, başlangıçta sadece seçilmiş ve henüz tamamlanmamış örneklerden elde edilmesi umulan asıl başarının bir habercisi niteliğindedir. Olağan bilim de , bu umudun gerçeğe dönüştürülmesinden ibarettir. Bunun başarılabilmesi için de, paradigma açısından özellikle öğretici bulunan olgular hakkındaki bilginin genişletilmesi, bu olgular ile paradigmanın tahminleri arasındaki uyum arttırılması ve bizzat paradigmanın daha ileri düzeyde ayrıştırılması gerekmektedir. Buna göre bir paradigmanın başarısızlığı aşağıdaki durumlardan hangisinde çıkar?

• Doğanın diyalektik bir süreçle ele alınması halinde

• Dedüktif (Tümdengelim) akıl yürütmeye dayalı hareket edilmesi halinde

• Bunalımlar döneminde bilimsel sıçramaların yaşanması halinde

• Bilim insanlarının objektifliği yitirmesi halinde

• Varsayım ile realitenin tam olarak örtüşmemesi halinde

I. Yarın havanın 18 derece olacağını ifade etmek

II. 2022 yılında büyük bir deprem olacağını ifade etmek

III. Ekonomideki gidişat sonucu paranın alım gücünün daha da düşeceğini ifade etmek

Verilen öncüller bilimin hangi özelliği ile ilgildir?

• Ön deyide bulunma

• Tümevarımsal olma

• Deneysel olma

• Nesnel olma

• Evrensel olma

Evrenin gizemlerini çözmeye kendini adamış olan her bilimsel faaliyet, öncelikle olgulara dayanır. Olguların tespiti, aralarındaki ilişkilerin ifade edilmesi içinse doğa bilimsel yöntemden fazlası gerekir. İşte bu noktada devreye matematik girer. Her ne kadar fizik alemin çözümlenmesi için deney ve gözleme ihtiyaç duyulsa da, deney sonuçlarının ifade edilebilmesi için işlemlere ihtiyaç vardır. Matematik doğa biliminin dilidir. Parçadan hareketle bilimsel çalışmanın temelinde aşağıdakilerden hangisinin yer aldığı söylenebilir?

• Çözümsüz soruları çözme azmi

• Sonuca ulaşma çabasının varlığı

• Objektif bakış açısı

• Pozitif bilim yöntemlerinin formel bilimlerle temellendirilmesi

• Genel-geçer ilkelere ulaşmayı amaçlamak

Bugün Hawking'in yaptığı çalışmaların, ondan iz taşımadığını söylemek olanaklı değildir. Bu durum kaçınılmaz bir hal aldığından, tüm bilim insanları özellikle bunun farkında olmalıdır ki, klasik bilim anlayışının dayattığı, tarafsızlık ilkesinin aslında ne kadar yerini bulmayan bir özellik olduğu kabullenilsin. Parçadan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir ?

• Bilimselliğin kriteri evrensel değerlere uygunluktur.

• Bilimsel ürünler, onları ortaya koyan zihniyetin yansımasıdır.

• bBilim insanı etik kurallara her zaman uymak zorundadır.

• Bilim, olguların ötesine geçemez.

• Bilimin parçacı zihniyeti, ilerlemesini kolaylaştırır.

"Bu masa siyahtır" gibi bir önerme, gözlem yoluyla doğrulanabilir bir önermedir. Sözü edilen masanın siyah olup olmadığı gözlenebildiği için bu önerme anlamlıdır. Bu masanın gözlem sonucunda siyah olduğu ortaya çıkarsa söz konusu önerme aynı zamanda doğru bir önerme olur. Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• Bilim rasyonel olmayan bir süreçte şekillenmektedir.

• Bir önerme doğrulanmasa bile yanlışlanabilmelidir.

• Bir önerme olgusal doğrulanmaya elverdiği ölçüde anlamlıdır.

• Metafizik önermelerin bilimsel bir temeli bulunmaktadır.

• Bilimde sonuç vermeyecek konuları araştırmaktan vazgeçilmelidir.

20.yy Newton fiziğine büyük güvenin sarsıldığı bir dönem olmuştur. Newton fiziğine duyulan güveni sarsan üç önemli kuram ortaya konmuştur. İlki Einstein'in Görelilik Kuramı, ikincisi Max Planck'ın Quantum Kuramı, üçüncüsü ise Heisenberg'in Olasılık Kuramı'dır. Bu üç kuram Newton fiziğini aşarak, geleneksel bilim anlayışının da sorgulanmasına yol açmıştır. Parçadan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• Bilim her bilinmezi çözme gücüne sahiptir.

• Bilim, geçmişi sayesinde gelişir.

• Bilimsel doğrular, yanlışlandığında terk edilirler.

• Bilimsel çalışmalar, tartışmasız doğrulardır.

• Bilim, öngörüde bulunduğu sürece değerlidir.