PTS BAHASA JAWA KELAS 12

Nulung Sedulur

Sawise lulus SMP, Sarno ora bisa nerusake sekolahjalaran wong tuwane ora duwe ragad. Sanajan nasibe kayamangkono Sarno ora nglokro, tansah ikhtiyar kanthi sregepmaca buku, majalah, lan liya-liyane supaya krawuhe sayamundhak pinter lan dewasa ngadhepi kahanan uripe.Bareng saya gedhe pikirane saya maju ora kalah karokanca-kancane sing padha isih tetep sekolah. Sanajan wisora sekolah anggone kekancan karo kancane sing isihsekolah tetep sumambung apik. Sarno saiki duwe usaha anyar yaiku dadi tukangcukur. Usaha iki dilakoni kanthi seneng jalaran manutpanemune Sarno, tukang cukur kuwi dudu pagaweyan singnistha nanging malah mulya. Awit saka katrampilane daditukang cukur, wong dadi kathon ngganteng. Sarno miwitiusahane kanthi dadi tukang cukur jalaran usaha iki orambutuhake pawitan kang gedhe. Sarana kang dibutuhakemung gunting, peso, jungkat, kursi, pengilon, lanubarampe liyane. Kaya unen-unen : Sapa temen bakal tinemu, sapaobah mamah. Ikhtiyar Sarno diridlani dening Gusti. Akehwong kang padha teka lunga anggone njaluk tulung Sarnosupaya dicukur. Sarno ora tahu ngarani upah kangdibayarake sing padha cukur, amung sapawehe. Pakartikang kaya ngene iki kang njalari wong-wong padha senengcukur menyang nggone Sarno. Awit kekuwatane wong kuwibeda-beda mula ya ana sing menehi kanthi murwat ugaana sing sethithik. Kabeh mau ditampa dening Sarno kanthilila legawa tanpa ngresula. Ing atine Sarno, kajaba usahakuwi dalane rejeki uga bisa kanggo sarana tetulung marangtangga teparo.

Wos surasane alenia 1 wacan ing dhuwur yaiku . . .

• Lulus SMP, Sarno ora bisa nerusake sekolah

• Sarno ora kalah karo kancane sing tetep padha sekolah

• Sarno bocah pinter lan pikirane maju

• Wong tuwane Sarno ora duwe ragad

• Sarno tansah ikhtiyar kanthi sregep maca buku

Nulung Sedulur

Sawise lulus SMP, Sarno ora bisa nerusake sekolahjalaran wong tuwane ora duwe ragad. Sanajan nasibe kayamangkono Sarno ora nglokro, tansah ikhtiyar kanthi sregepmaca buku, majalah, lan liya-liyane supaya krawuhe sayamundhak pinter lan dewasa ngadhepi kahanan uripe.Bareng saya gedhe pikirane saya maju ora kalah karokanca-kancane sing padha isih tetep sekolah. Sanajan wisora sekolah anggone kekancan karo kancane sing isihsekolah tetep sumambung apik. Sarno saiki duwe usaha anyar yaiku dadi tukangcukur. Usaha iki dilakoni kanthi seneng jalaran manutpanemune Sarno, tukang cukur kuwi dudu pagaweyan singnistha nanging malah mulya. Awit saka katrampilane daditukang cukur, wong dadi kathon ngganteng. Sarno miwitiusahane kanthi dadi tukang cukur jalaran usaha iki orambutuhake pawitan kang gedhe. Sarana kang dibutuhakemung gunting, peso, jungkat, kursi, pengilon, lanubarampe liyane. Kaya unen-unen : Sapa temen bakal tinemu, sapaobah mamah. Ikhtiyar Sarno diridlani dening Gusti. Akehwong kang padha teka lunga anggone njaluk tulung Sarnosupaya dicukur. Sarno ora tahu ngarani upah kangdibayarake sing padha cukur, amung sapawehe. Pakartikang kaya ngene iki kang njalari wong-wong padha senengcukur menyang nggone Sarno. Awit kekuwatane wong kuwibeda-beda mula ya ana sing menehi kanthi murwat ugaana sing sethithik. Kabeh mau ditampa dening Sarno kanthilila legawa tanpa ngresula. Ing atine Sarno, kajaba usahakuwi dalane rejeki uga bisa kanggo sarana tetulung marangtangga teparo. *** Wos surasane alenia 2 wacan ing dhuwur yaiku . . .

• Dhuwit asile nyukur kanggo nyukupi kabutuhane, uga kanggo mbantu wong tuwane

• Awit saka katrampilane dadi tukang cukur, wong dadi kathon ngganteng

• tukang cukur kuwi dudu pagaweyan sing nistha nanging malah mulya

• Sarno miwiti usahane kanthi dadi tukang cukur jalaran usaha iki ora mbutuhake pawitan kang gedhe

• Sarana kang dibutuhake mung gunting, peso, jungkat, kursi, pengilon, lan ubarampe liyane

Nulung Sedulur

Sawise lulus SMP, Sarno ora bisa nerusake sekolahjalaran wong tuwane ora duwe ragad. Sanajan nasibe kayamangkono Sarno ora nglokro, tansah ikhtiyar kanthi sregepmaca buku, majalah, lan liya-liyane supaya krawuhe sayamundhak pinter lan dewasa ngadhepi kahanan uripe.Bareng saya gedhe pikirane saya maju ora kalah karokanca-kancane sing padha isih tetep sekolah. Sanajan wisora sekolah anggone kekancan karo kancane sing isihsekolah tetep sumambung apik. Sarno saiki duwe usaha anyar yaiku dadi tukangcukur. Usaha iki dilakoni kanthi seneng jalaran manutpanemune Sarno, tukang cukur kuwi dudu pagaweyan singnistha nanging malah mulya. Awit saka katrampilane daditukang cukur, wong dadi kathon ngganteng. Sarno miwitiusahane kanthi dadi tukang cukur jalaran usaha iki orambutuhake pawitan kang gedhe. Sarana kang dibutuhakemung gunting, peso, jungkat, kursi, pengilon, lanubarampe liyane. Kaya unen-unen : Sapa temen bakal tinemu, sapaobah mamah. Ikhtiyar Sarno diridlani dening Gusti. Akehwong kang padha teka lunga anggone njaluk tulung Sarnosupaya dicukur. Sarno ora tahu ngarani upah kangdibayarake sing padha cukur, amung sapawehe. Pakartikang kaya ngene iki kang njalari wong-wong padha senengcukur menyang nggone Sarno. Awit kekuwatane wong kuwibeda-beda mula ya ana sing menehi kanthi murwat ugaana sing sethithik. Kabeh mau ditampa dening Sarno kanthilila legawa tanpa ngresula. Ing atine Sarno, kajaba usahakuwi dalane rejeki uga bisa kanggo sarana tetulung marangtangga teparo.

Tegese ukara “Sapa temen bakal tinemu” yaiku . . .

• Sapa sing gelem usaha bakal sugih uripe

• Sapa sing gelem usaha bakal kelakon sing dikarepake

• Sapa sing gelem usaha temenan bakal ketekan apa sing dikarepake

• Sapa sing gelem usaha bakal mulya uripe

• Sapa sing gelem usaha bakal seneng uripe

Pacelathon ing ngisor iki wacanen kanthi premati!

A : Punapa kepareng, Kula badhe nyuwun priksa?

B : Ya, kena bae arep takon apa?

A : Jenisipun ukara menika miturut isinipun wontengangsal. Kula namung ngertos tiga inggih menikaukara pawarta, ukara pitakon, ukara pakon. Lajengingkang kalih menapa nggih….

B : O… ngono ta, sing 2 yaiku ukara pamenggak kangisine menggak supaya ora nglakoni kang dikarepkedene ukara pangajap yaiku ukara kang isine ngareparep.

A : Nggih…sakniki Kula sampun mangertos, maturnuwun.

Paraga kang luwih enom yaiku….

• A, katitik matur nganggo basa ngoko

• B, katitik matur nganggo basa ngoko

• A, katitik matur nganggo basa karma

• B, katitik matur nganggo basa krama

• A, katitik matur nganggo madya

Basa kanthi unggah ungguh sing bener tumrap wong kang luwih tuwa kuwi mujudake kebudayaan kang adiluhung. Tembung adiluhung tegese padha karo tembung ….

• Adicara

• Gedhe

• Jumbuh

• Luhur

• Kuasa

Wacanen wacan ing ngisor iki!

“Kenapa ilmuwan Barat seneng neliti wayang ing tanah Jawa? Miturut Franz Magnis Suseno jroning Etika Jawa (1985), saben wayang sakabehe ditampa minangka gegambaraning uripe manungsa Jawa. Kawit cilik, wong Jawa duwe saperangan identifikasi moral marang tokoh pewayangan. Dheweke bebas milih salah sijine gegambaran kang dianggep nyocogi lan uga bisa ditampa masarakat. Nanging ora ateges kabeh gambaran wayang iku pantes digumuni. Maneka rupa lakon kang kebak sawetara piwulang kasusilan, mula figur kang ala wae uga nemokake papan ing panggung crita.”

Kang dirembug ing paragraph kasebut yaiku …

• Alesane kenapa ilmuwan Barat seneng neliti wayang ing tanah Jawa.

• Andharane Franz Magnis Suseno jroning Etika Jawa (1985)

• Piwulang wayang sakabehe ditampa minangka gegambaraning uripe manungsa Jawa

• Wong Jawa duwe saperangan identifikasi moral marang tokoh pewayangan

• Maneka rupa lakon kang kebak sawetara piwulang kasusilan

Ing ngisor iki kang kalebu wacan artikel kanthi temangasah kewasisan yaiku …

• Lah menika ta, wus dumugi wahyaning mangsa kala dhawahing pepesthen, ing samadyaning bale pinajang ing siang/dalu menika, wonten titahing Gusti Allah SWT. Ingkang arupi kakung miwahing putri, wus manunggaling tekad arsa mbangun brayat kanthi anetepi upacara adat.

• Ora dirasa Pak Naya ari mlaku-mlaku anjlog dhukuh Randhu, Kalurahan danaraja. Terus duwe gagasan arep mampir maring umahe Pak Arja.Dhasare wis lawas ora ketemu. Temenan, Pak Naya mampir neng umahe Pak Arja, kayogawe wonge nang umah.”Kula nuwun.” ”Mangga, e, e, e, ...... daning Pak Naya. Sing pundi mawon, si ?”

• Kaping loro, sregep gladhen. Gladhen kuwi perlu kanggo ngasah keprigelan lan kewasisan kita. Saya asring diasah, saya landhep anggone magawe. Kejaba iku, uga bisa migunani marang dhiri pribadi lan sakiwa-tengene dhewe.

• Rong dina kepungkur MasAmat ora dodolan tape sebab dheweke nyambangi dulure sing ana ing Kutawinangun. Dina iki dheweke wis dodolan maneh kaya biasane. Rombong pikulan lan dhingklik ora nate kari ngancani Mas Amat ngubengi desa Tangkisan – Karangnangka ya desane. Kabeh wis apal karo swarane. Akeh sing padha seneng nukoni tapene Mas Ahmat sing pancen nikmat.

• Mas Amat : Inggih mangga.. matur nuwun lo Mbak…(Dhuwit seket ewu diambungi sadurunge dilebokna kesake) wihh.. iki jenenge rejeki nomplok..rejeki ketemu Pocong (muni ngono karo nyedhak setengah bisik-bisik ing kupinge Mas Pri sing mung nyawang karo mencep)

Wong yen lagi nesu, lumrahe migunakake basa ... .

• ngoko lugu

• ngoko alus

• krama lugu

• krama alus

• ngoko lan krama

Ibu : Aja kesusu turu, solat isyak dhisik, Rin!

Rina : Inggih, Buk. Kula sampun solat. Menawi Ibuk sampun sayah, mangga sare rumiyin!

Ing punggelan teks kasebut, Ibu migunakake basa ngoko, dene Rina migunakake basa... .

• ngoko lugu

• ngoko alus

• krama lugu

• krama alus

• ngoko lan krama

Ibu : Bapak wis dhahar?

Bapak : Wis, ngenteni Ibu kesuwen. Dak kira durung kondur.

Basa kang digunakake ing punggelan teks kasebut yaiku …

• ngoko lugu

• ngoko alus

• krama lugu

• krama alus

• ngoko lan krama