"Dziady cz. III" czytanie ze zrozumieniem

Zbuntowany

indywidualista

Przeczytaj tekst Aliny Witkowskiej i wykonaj podane zadania.

Cierpiący, kochający i zbuntowany indywidualista, skazany na brak wspólnoty z ludźmi, którymi gardzi – dlatego zapewne jest Konrad nazwany przez aniołów „grzesznym sierotą” – i na spór z Bogiem, raz jeszcze przerodzi się moralnie. I Ks. Piotr, i końcowy chór aniołów zapowiadają właściwe zmartwychwstanie Konrada, jego zbudzenie się do nowego życia. „On poprawi się jeszcze, on wsławi Twe imię” – mówi Ks. Piotr, a chór podejmuje tę myśl o duchowej regeneracji: „Podnieś tę głowę, a wstanie z prochu, niebios dosięże”. Być może zasadnicza walka rozegrała się już, współczesny Prometeusz został rozkuty z łańcuchów pychy i Konrad po raz drugi w obrębie I aktu dramatu (łącznie z Prologiem, rzecz jasna) niejako zmienił imię. W Prologu umierał romantyczny kochanek, bohater części IV, rodzi się „człowiek publiczny” – […] schrystianizowany Prometej o duszy oczyszczonej przez pokorę.

Z szlachetnego kruszcu buntu i odkupienia uformować zapewne zamierzał Mickiewicz swój ideał bohatera pozytywnego, ideał człowieczy. [...]

„Ponury poeta” Konrad, którego poznajemy jako jednego z więźniów osadzonych w klasztorze Bazylianów w Wilnie, związanego z grupą oskarżonych wspólnotą losu, przynależy do tej grupy jedynie częściowo. Odbija od realistycznie kreślonych sylwetek innych więźniów nie tylko tonacją nastroju, ową ponurością właśnie, ale zwłaszcza romantycznymi cechami swego świata wewnętrznego i intelektualnym zakresem spraw, które podejmuje w Improwizacji. Więzienie wileńskie spełnia wobec niego swego rodzaju rolę skały, do której przykuto Prometeusza. Zamknięty w czterech ścianach celi może Konrad odczuć i przemyśleć egzystencjalnie i moralnie konsekwencje utraty wolności. Może pojąć grozę swego losu poety rzuconego w obcy żywioł językowy („żywy, zostanę dla mej ojczyzny umarły”) i zgruntować głębię nieszczęścia narodowego. Konsekwencje tych przemyśleń i wykwitłe z nich poczucie totalnej rozpaczy stały się paliwem duchowym monologu Konrada, w którym odsłania się on jako postać uniwersalna, Człowiek, nowy Prometej, indywidualista – zbawca i samotny bluźnierca – detronizator bogów.

Alina Witkowska, Mickiewicz. Słowo i czyn, Warszawa 1975, s. 1571.

1.Wytłumacz, w jaki sposób dokonuje się symboliczne zmartwychwstanie Konrada.

2. Wyjaśnij, odwołując się do znajomości III cz. Dziadów, dlaczego badaczka nazywa Konrada nowożytnym Prometeuszem.

3. Podaj sens sformułowania użytego w tekście: „człowiek publiczny”.

4. Określ, jaką rolę odgrywa więzienie w przemianie Konrada.