10. sınıf varlık 1

Var olanlar genel olarak ikiye ayrılır: Kimi zihnimizden bağımsız olarak vardır ve insandan bağımsız olarak varlıklarını sürdürür. Kimi var olanlarında varlığı zihnimize bağlıdır ve insan zihni olmadan bu tür var olanların varlığından söz edilemez.

Bu parçada bahsedilen varlık türleri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?

• Ağrı dağı- Deniz kızı

• Çam ağacı- Ege Denizi

• Kaf dağı- Peri

• Doğa- Evren

• Ruh- Pi sayısı

Bir mağara düşün dostum. Girişi boydan boya gün ışığına açık bir yeraltı mağarası. İnsanlar düşün bu mağarada. Çocukluktan beri zincire vurulmuş hepsi. Ne yerlerinden kıpırdanmaları, ne başlarını çevirmeleri mümkün, yalnız karşılarını görüyorlar. Arkalarından bir ışık geliyor, uzaktan, tepede yakılan bir ateşten. Ateşle aralarında bir yol var, yol boyunca alçak bir duvar. Göz bağcıları seyircilerden ayıran setleri bilirsin, üzerlerinde kuklalarını sergilerler, öyle bir duvar işte... Ve insanlar düşün, ellerinde eşyalar: tahtadan, taştan insan veya hayvan heykelcikleri, boy boy, biçim biçim... Bu insanlar duvar boyunca yürümektedirler, kimi konuşarak kimi susarak. Garip bir tablo diyeceksin, hele esirler daha da garip. Doğru... O esirler ki ömür boyu başlarını çeviremeyecek, kendilerini de arkadaşlarını da arkalarından geçen nesneleri de duvara vuran gölgelerinden izleyecekler. Şimdi de mağarada seslerin yankılandığını düşün.. Dışarıdan biri konuştu mu esirler gölgelerin konuştuğunu sanır, öyle değil mi? Kısaca, onlar için tek gerçek var: Gölgeler.

Bu parçada "gölge" benzetmesiyle kastedilen varlık türü aşağıdakilerden hangisidir?

• İdeal

• Soyut

• Numenel

• Real

• Mutlak

Metafizik, kuşkusuz bilimlerin sunduğu gibi kesin sonuçlar ortaya koymaz. Ancak insan düşündüğü ve evrendeki gizemli varlığını koruduğu sürece, metafiziksel düşünce de var olacaktır. Bilimlerin çalışma alanlarında beliren yeni sorunlar, insanın merak etme ve anlama çabası, fizik ötesi düşünceyi de beraberinde getirecektir. Her ne kadar kesin sonuçlara ulaşmaya çalışan bilgi türleriyle çatışıyor olsa da.

Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz?

• İnsan, fizik ötesini anlama çabasındadır.

• Metafizik, doğaüstü konuların bilgisidir.

• İnsandaki düşünme yeteneği sınırsız özelliktedir.

• Bilimdeki gelişmeler, metafiziği ortadan kaldıracaktır.

• Metafizik, deneyden bağımsız olan konularla ilgilenir.

Paradoks; düşünceler arasında tartışmaya açık, kesin bir yargı içermeyen ve karşıtlık olarak tarif edilir. Giritli bir filozofun “Bütün Giritliler yalancıdır.” sözüyle doğru mu yalan mı söylediği konusundaki çözümsüzlük, paradoks için bilinen bir örnektir.

Buna göre bir paradoksun çözümündeki zorluğun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

• Paradoksu dile getirene yönelik güven sıkıntısı

• Paradoksların karışık olması

• Cevaplar arasında aşılamayan bir çelişki olması

• Paradoksların saçma olması

• Paradoksların hayal ürünü olması

Aşağıdakilerden hangisi varlık felsefesinin sorularından değildir?

• Evrenin bir amacı var mıdır?

• Varlığın özü nedir?

• Tüm varlıkların temelinde yer alan ilk varlık nedir?

• Var olanlar madde cinsinden midir?

• Güzellik öznede midir?

Evrenin temel ögesi nedir?” sorusu aşağıdaki hangi felsefe disipliniyle ilgilidir?

• Ahlak felsefesi

• Sanat felsefesi

• Varlık felsefesi

• Bilgi felsefesi

• Siyaset felsefesi

“Varlığın kesin bir tanımı yapılamasa da var olanlar sınıflandırılarak ayrıma gidilebilir.”

Buna göre aşağıdakilerden hangisi farklı bir varlık sınıfına aittir?

• Su

• Ağaç

• Asal sayılar

• Ateş

• Toprak

Varlık felsefesinde, olgusal olmayan, zihinsel varlıkları inceleyen alanını ifade etmek için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

• Ontoloji

• Metafizik

• Epistemoloji

• Arkhe

• Öz

Varlık felsefesinde “var olan” kavramıyla, zamanda ve mekânda var olan nesnelerin yanında, zihinde varlık bulan nesneler de kastedilmektedir.

Buna göre “var olan” hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• Sadece olgulardan ibarettir.

• Tüm “var olan” düşünen bir zihne bağlıdır.

• Zihnin dışında algılanan her şeydir.

• İnsan bilgisinin sınırlarını aşmaktadır.

• Soyut ve somut olma özelliğine sahiptir.

• Varlığın niceliği nedir?

• Varlığın niteliği nedir?

• Varlık var mıdır?

• Gördüklerimiz gerçek midir?

Bu sorularla aşağıdaki seçeneklerde verilen cevaplar eşleştirildiğinde hangisi açıkta kalır?

• Varlık birbirine indirgenemez iki tözden oluşur.

• Varlık ilk kez Aristoteles tarafından tanımlanmıştır.

• Varlık dış dünyada gördüklerimizden ibarettir.

• Var olan her şeyin özü maddedir.

• Varlık esasen yoktur.