UNGGAH-UNGGUH

Basa ngoko lugu kanggone...

• wong lagi kenal/tepung

• Wong enom marang wong kang dikurmati

• Wong kang wis akrab banget

• Anak marang guru, wong tuwa

Basa ngoko iku ana loro..

• Ngoko lugu lan ngoko andhap/alus

• Ngoko lugu lan ngoko kasar

• Ngoko madya lan ngoko krama

• Ngoko andhap lan ngoko inggil

Tuladhane ngoko lugu

• Kula boten sumerap.

• Bapak wis kondur.

• Sinten ingkang seda?

• Aku mulih jam loro awan

Panjenengan apa wis dhahar, Mas?

Tuladhane basa....

• Ngoko lugu

• Ngoko alus/andhap

• Krama andhap

• Krama inggil

Wingi Mas Wanto mundhut tas kulit ing Tulungrejo.

Kalebu basa ...

• Ngoko lugu

• Ngoko alus/andhap

• Krana lugu

• Krama alus

Bu, aku arep pamit mulih.

Basa kramane sing bener...

• Bu, kula purun pamit kondur.

• Bu, kula kersa pamit kondur

• Kanjeng Ibu, kula ngersakaken pamit kondur.

• Bu, kula badhe pamit wangsul.

Ngomong nganggo basa krama yen kanggone "aku", nggunakake krama andhap. Tuladhane ing ngisor iki:

• Kula sare ing kamar

• Kula maringi sumerap Eyang Putri

• Kula badhe matur Bapak

• Kula sampeyan sanjangi

Kanggo wong kapindho (kowe,. Panjenengan),. Nggunakake basa krama...

• Lugu

• Andhap

• Inggil

• Madya

Tuladhane krama inggil

• Sampeyan dikengken sinten?

• Panjenengan wingi apa gerah?

• Panjenengan dhahar menapa?

• Sampéyan aja ngawur, ora becik dadine

Aku nggawa benang lan jarum.

Basa krama andhap?

• Kula ngasta benang kaliyan jarum.

• Kula nyepeng benang kaliyan jarum

• Kula mbeta benang kaliyan jarum

• Kula nyangking benang kaliyan jarum