Bilgi felsefesi

I. “ İnsan zihninde dışarıdan gelen duyumlarla zihnin kendisinde bulunan kavramlar bir araya getirilmezse, kavramlar duyularımızın malzemesine uygulanmazsa bilgi diye bir şey ortaya çıkmaz.”

II.“Bir takım apriori( önsel) kavram ve kategoriler zihinimizde hazır olarak bulunur ve bilgiye akılla ulaşılır”

III.“Dünya üzerindeki tüm bilgilerimizi duyu deneyi sayesinde elde ederiz”

Verilen görüşlerin temsil ettiği akımlar aşağıdaki seçeneklerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

• Rasyonalizm-Empirizm-Kritisizm

• Kritisizm-empirizm-rasyonalizm

• Kritisizm-rasyonalizm-empirizm

• Empirizm-rasyonalizm-kritisizm

• Empirizm-kritisizm-rasyonalizm

Filozoflar öne sürdükleri görüşleri itibariyle empirizmi, kritisizmi veya rasyonalizmi savunabilir. Bu üç görüşün ortak kabulü aşağıdakilerden hangisidir?

• Bilginin kaynağı akıldır.

• Doğru bilgi mümkündür.

• Bilgiler sezgilere bağlıdır.

• Bilgi sınırlıdır.

• Var olan şeylerin tam bilgisi mümkündür.

I. Doğru bilginin imkanı vardır.

II. Doğru bilginin kaynağı akıldır.

III. İnsan zihni doğuştan boş bir levhadır. Verilen ifadelerden hangileri rasyonalizm akımına göre doğru kabul edilir?

• Yalnız I

• Yalnız II

• Yalnız I ve III

• I ve II

• I,II ve III

Locke'ın, "Duyulardan geçmemiş hiçbir şey anlıkta bulunmaz." yargısına Leibniz, "Anlığın kendisinden başka." ifadesini eklemiştir. Aşağıdakilerden hangisi Leibniz'in, Locke'un yargısına ekleme yapmasının temel nedenidir?

• Zihnin sezgisel bilgiye açık olmasına karşı çıkması

• Bilgide doğuştancılık fikrini savunması

• İzlenime dayalı bilgiyi kabul etmesi

• Bilginin kaynağı olarak akıl ve deneyimi ileri sürmesi

• Doğru bilginin duyusal olması

Kant’a göre bilgi hem zihinden hem deneyden gelen verilerin birleşmesi sonucu oluşur. Hegel, Kant’ın bilginin oluşumu ile ilgili öne sürdüğü dış dünyadan, yani deneyden gelen bilginin de zihnin bir ürünü olduğunu iddia eder. Hegel’e göre bilginin tüm ögeleri zihnin kendisine aittir. Bu parçada Hegel aşağıdaki görüşlerden hangisine eleştiri yapmaktadır?

• Doğru bilginin kaynağı akıldır.

• Gerçek kavramı insan düşüncesinin bir yansımasıdır.

• Doğru bilgi ancak duyu verileri ile elde edilir.

• Akla uygun olan her şey doğrudur.

• Doğru bilginin kaynağı akıl ile birlikte deneydir.

Rasyonalistler sadece düşünmenin doğru bilgi elde etmeyi sağlayabileceğini ileri sürerler. Empiristler ise sadece duyuların bilginin doğruluğu için kaynak olabileceğini söylerler. İlk kez Kant her iki görüşü de eleştirerek “Bilgilerimiz deneyle başlar ama deneyden doğmaz”, der. Çünkü ona göre “Deneysiz kavramlar boş, kavramsız deneyler kördür”. Bu parçada doğru bilgiye ulaşmak için aşağıdakilerden hangisinin önemi üzerinde durulmaktadır?

• Bilginin oluşum sürecinde duyu verilerinin ön planda olması gerekir.

• Düşünme ile duyular arasında bağ kurmak gerekir.

• Düşünme olmadan da doğru bilgiye ulaşılabilir.

• Doğru, bilginin akılla temellendirilmesidir.

• Sezgi yolu ile doğru bilgiye ulaşmak mümkündür.

Kant’a göre deney bilgimizin ham maddesini sağlar. Bu ham maddenin bilgi haline gelebilmesi sujenin sahip olduğu akıl kategorilerini bu malzemeye uygulamasıyla mümkündür. Bu açıklamadan hareketle bilginin oluşum süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• Akıl her şeyi bilme gücüne sahiptir.

• Gerçekliğin bilgisi mümkün değildir.

• Bilgi edinme sürecinde suje aktiftir.

• Deney gerçekliğin bilgisini vermektedir.

• Objenin kendisini sujeye dayatması sonucu bilgi oluşur.

“Locke, insanın bilgi edinme noktasında ilk kaynağının deneyim olduğunu ileri sürmüş ve Descartes’ın aksine insanın doğuştan bilgi sahibi olmadığını belirtmiştir. Ona göre insan zihni doğuştan boş bir levha gibidir ve deneyimle, sonradan bilgiyle dolmaktadır.” Bu parçaya göre Locke’un bilgi görüşüne aşağıdakilerin hangisi uygundur?

• Aklın yanında deneyim olmadan bilgi edinilemez.

• İnsan, bilgilerini sezgi yoluyla edinir.

• Pratik olarak fayda sağlayan şeyler bilgidir.

• Metafiziksel şeylerin bilgisine ulaşmak mümkündür.

• İnsan, deneyimlediği şeyi zihinde tasarlayarak bilgi edinir.