Toksykologiczna ocena ryzyka zdrowotnego

Potencjalne źródło

niebezpieczeństwa/szkody to

• ryzyko

• zagrożenie

• narażenie

Toksykolog tworzy profil zagrożenia dla substancji chemicznej, identyfikując wszystkie sposoby, w jakie może ona potencjalnie spowodować szkodę, oraz ilość czyli narażenia (dawkę) niezbędną do tego bazując na równaniu:

• Zagrożenie = Ryzyko x Narażenie

• Ryzyko = Zagrożenie x Narażenie

• Zagrożenie = Ryzyko / Narażenie

• Zagrożenie = Narażenie / Ryzyko

Pierwszym etapem toksykologicznej oceny ryzyka zdrowotnego jest

• ocena

  narażenia

• charakterystyka

  ryzyka

• identyfikacja zagrożenia

• charakterystyka zagrożenia

Estymacja narażenia w oparciu o scenariusze zarażenia należy do etapu

• ocena

  narażenia

• charakterystyka

  ryzyka

• identyfikacja zagrożenia

• charakterystyka zagrożenia

Efekt ten dotyczy substancji genotoksycznych, dla których nie można określić progu działania rakotwórczego; dla substancji tych nie ustala się z reguły najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku, lecz prawdopodobieństwo ryzyka wystąpienia dodatkowych nowotworów

• toksyczny

• addytywny

• bezprogowy

• progowy

Biologiczny efekt występujący w organizmie, wynikający ze zmian środowiskowych trwających około 10% długości życia organizmu; u zwierząt doświadczalnych taki efekt jest wynikiem wielokrotnych lub ciągłych ekspozycji trwających ponad 3 miesiące (np. test 90-dniowy)

• kwantylny/zero-jedynkowy

• ostry

• podprzewlekły

• łączony

• miejscowy

Jakie układy stosowane są w badaniach dotyczących skutków narażenia?

• organizmy wyższe (zwierzęta)

• metody toksykologii in silico

• metody toksykologii in vitro

• podejścia bardziej złożone,

  np. technologia „organ-on-a-chip”

Akronim QIVIVE oznacza

• ekstrapolację z układów in vivo do układu in vitro

• ekstrapolację z układów in vitro do układu in vivo

• ekstrapolację z układów in silico do układu in vivo

• ekstrapolację z układów in silico i in vitro do układu in vivo

Wskaż zdanie nieprawdziwe dotyczące badań w toksykologii in vitro

• linie komórkowe są bardzo szeroko wykorzystywane w wielu badaniach toksyczności, ale zachowują niewiele właściwości komórek, z których się wywodzą, co czyni je mniej użytecznymi (dotyczy to zwłaszcza substancji, których toksyczne właściwości są mało znane).

• Komórki in situ z czasem tracą wiele specyficznych właściwości charakteryzujących ich pierwotne tkanki i konieczne jest ich stałe pozyskiwanie.

• W badaniach in vitro często są wykorzystywane komórki macierzyste izolowane od zwierząt lub z ludzkich tkanek, stosunkowo podobne do komórek in situ organizmu i odzwierciedlające ich odpowiedź na dane wyzwanie chemiczne

• Te badania nie odgrywają szczególnej roli w ustalaniu i definiowaniu sposobu działania toksycznego (MoA – ang. mode of action) danego ksenobiotyku

• Przewidywania dotyczące efektów szkodliwych u ludzi i zwierząt są często przeszacowane w badaniach in vitro

Dwa aktualne podejścia do wyjścia poza proste testy in vitro to

• Zwiększona rozdzielczość (molekularnych) ścieżek zmierzających do mechanistycznej toksykologii i układów biologicznych

• Odwzorowanie złożoności w systemie eksperymentalnymnp. . technologia „organ-on-a-chip"

• Wyłącznie badania in vitro

• Badania in silico