Қазақ әдебиеті. Марафон. Н6

Шығыс ғалымдары "екінші ұстаз" деген атақ берген оқымысты ғалым, ақынды белгілеңіз

• А) С. Сараи

• В) М. Қашқари

• С) А. Ясауи

• D) Әл-Фараби

Answer explanation

Аты бүкіл әлемге мәшһүр ұлы ғұлама, данышпан, энциклопедист Әбу Насыр Әл-Фараби бабамыз әлемнің екінші ұстазы атанған ғалым. Ол 870-950 жылдары Сырдария бойындағы Отырар қаласында туып-өскен. Шын есімі Мұхаммед Ибн Ұзлағ Тархани. Отырар қаласы сол кездері Фараб деп аталғандықтан, ғұлама ғалым өзінің Әбу Насыр Мұхаммед Ибн Мұхаммед Ұзлағ Ибн Тархан есімін туған жеріне байланыстырып, Әл Фараби деп атаған. Яғни, Фарабидің әкесінің есімі Ұзлағ, арғы атасы Тархан болған. Әл Фараби 870 жылы Жібек жолының маңызды орталықтарының бірі болған Отырар қаласының маңында дүниеге келген.

Қорқыттың рухани құндылықты дәріптейтін, бұл күнде мақалға айналған нақыл сөзін белгілеңіз

• А) Араз болсаң алты ауыз

  Еліне кірген әреке

• В) Елемеген ауру жаман,

  Ескермеген дау жаман

• С) Дәулетті ұл - ошақтың қоры,

  Дәулетсіз ұл - атаның соры

• ) Артынан жақсы шықпаса,

  Өртеніп кеткен жермен тең

Answer explanation

Қорқыт ата — түркі халықтарына ортақ ұлы ойшыл, жырау, қобызшы. Қорқыт сөзі "Һорқұт" сөзінен шыққан. "Хор" деген көне түркі тіліндегі "Өр" деген сөз, "Һор" деп те айтылған. Ал, "құт", ол кәдімгі "құт", "береке", "игілік" деген сөз. Демек, Қорқұт сөзі "жоғарыдан келген құт" деген мағынада. Бірақ, қазақ тілінде ол Қорқыт болып, кейін осы атаудан талай аңыз-ертегілер туындаған.

Н. Айтұлының алғашқы өлеңін атаңыз

• А) "Әке туралы сыр"

• В) "Балалық"

• С) "Ошақ"

• D) "Жаңбыр әні"

Answer explanation

Балалық қалды бір қызық

Бұлдырап қырдың астында.

Әкетті жылдар мінгізіп

Біздерді асау тасқынға.

Өлеңнің авторын белгілеңіз:

Бұл ән -

Бұрынғы әннен өзгерек.

Бұған -

Ұйқасты өлең сөз керек.

Өзіне орайлы.

• А) Ақан Қорамсаұлы

• В) Жұбан Молдағалиев

• С) Шәкәрім Құдайбердіұлы

• D) Тұманбай Молдағалиев

Кімнің пікірі екенін белгілеңіз.

"Қодар - Қарабайдың қара шоқпары, қараңғы күші есебіндегі сұмырай серігі."

• А) М. Әуезов

• В) Ә. Әбішев

• С) М. Мағауии

• D) Б. Соқпақбаев

Answer explanation

«Абай жолы» - Мұхтар Әуезовтың әлемге әйгілі тарихи романдар топтамасы - қазақ халқының тұңғыш эпопеясы. 1-кітабы 1942, 2-сі 1947, 3-сі 1952, 4-томы 1956 ж.

Т. Ахтановтың "Күй аңызы" шығармасының кейіпкерін көрсетіңіз

• А) Асыл

• В) Жарқын

• С) Қасымжан

• D) Оразымбет

Answer explanation

Естемес - жасы егде тартса да жанұя құруды ойлайды. Түсінігі мол, есті, Оразымбетке жолын берген қамқор жан.

Оразымбет - өнерді сүйетін, тәрбиелі шәкірт. Үлкенді құрмет тұтады, ұғымтал.

Жаңыл - жігерлі жан, өз бақытын табуда өжеттік таныта білді. Сонымен қатар кішіпейіл,ибалы.

Қарт - жоқшылыққа төзе білген, қиындыққа мойымаған жан. Көпті көрген, қонақжай, есті кісі.

Нысанбай жырау толғауында суреттелетін хан бейнесін көрсетіңіз

• А) Бұғыбай

• В) Кенесары

• С) Жәңгір

• D) Дулат

Answer explanation

"Кенесары-Наурызбай" жырын Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісіне бастан-аяқ қатысып, барлық оқиғаларды өзі көрген Нысанбай жырау Жаманқұлұлы шығарған.

Мыңа өлең жолдары қай жыраудан алынғанын табыңыз:

- Айналасын жер тұтқан,

Айды батпас демеңіз.

Айнала ішсе таусылмас,

Көл суалмас демеңіз.

• А) Шалкиіз

• В) Бұқар

• С) Доспамбет

• D) Ақтамберді

Answer explanation

"Айналасын жер тұтқан"

авторы: Бұқар жырау

Айналасын жер тұтқан

Айды батпас демеңіз.

Айнала ішсе таусылмас

Көл суалмас демеңіз.

Құрсағы құшақ байлардан

Дәулет таймас демеңіз.

Жарлыны жарлы демеңіз:

Жарлы байға тең келіп,

Жайлауға жарыса көшпес демеңіз.

Шоқан Уәлиханов 1863-1864 жылдың қысында Омбы қаласына қандай мақсатпен барғанын анықтаңыз

• А) Демалуға

• В) Достарымен кездеуге

• С) Аға сұлтандар бас қосуына

• D) Сот реформасын дайындауға

Answer explanation

Шоқан Уәлиханов 1863-1864 жылдары Омбыға барып, Сібір қазақтары үшін жасалып жатқан сот реформасын дайындау ісіне қатысып, «Сот реформасы туралы жазбалар» атты өзінің атақты еңбегін жазған.

Абай "Он жетінші қарасөзінде" жүректі неге жоғары бағалайтынын анықтаңыз

• А) Жүрексіз адам тіршілік ете алмағандықтан

• В) Адам өмірі үшін ең керекті дене мүшесі болғандықтан

• С) Ақыл мен қайратқа мекен болғандықтан

• D) Жамандықтан жиреніп, жақсылыққа құмар қылатын жүрек деп білгендіктен

Answer explanation

ОН ЖЕТІНШІ СӨЗ

Қайрат, ақыл, жүрек үшеуі өнерлерін айтысып, таласып келіп, ғылымға жүгініпті...