Қазақ әдебиеті. Марафон. Н7

Жәнібек ханның "Бұл дүниеде не өлмейді?" деген сұрағына жауап берген шешен адамды табыңыз

• А) Әйтеке би

• В) Бөлтірік шешен

• С) Жиренше шешен

• D) Орманбет би

Answer explanation

Әз Жәнібектің алпыс биі болған екен. Бір жолы хан билеріне: «Дүниеде не өлмейді?» — деп сұрақ қойғанда, алпыс биі бір ауыздан былай депті:

Ағын су өлмейді,

Асқар тау өлмейді,

Аспанда ай мен күн өлмейді,

Әлемде қара жер өлмейді.

Сонда Жиренше шешен бәріне қарсы шығыпты:Ағын судың өлгені,

Алты ай қыста қатқаны.

Асқар таудың өлгені,

Басын бұлттың жапқаны.

Ай мен күннің өлгені,Еңкейіп барып батқаны.

Қара жердің өлгені

Қар астында жатқаны.

Ажал деген атқан оқ,

Бір алланың қақпаны.

Дүниеде не өлмейді?Жақсының аты өлмейді,

Ғалымның хаты өлмейді.

Құрылысы мен түрі жағынан салт айтысының ең биігі болып табылатын айтыс түрін анықтаңыз

• А) Әсет пен Ырысжан айтысы

• В) Күнбала мен Табия айтысы

• С) Қожахмет пен Әубәкір

• D) Біржан мен Сара айтысы

Answer explanation

Қазақ халқының ақындар айтысының ішіндегі ең үздігі – «Біржан мен Сара» айтысы. «Біржан – Сара» айтысы айтыстың екі түрін де: қыз бен жігіт айтысын да, ақындар айтысын да қамтиды. Айтыс ақындары Біржан да, Сара да тарихтан белгілі, көпке мәлім адамдар болған.

Ғ. Мүсіреповке әдебиетті сүйіп өсуге ықпалын тигізген ұстаз ақынды табыңыз

• А) Спандияр Көбеев

• В) Бекет Өтетілеуов

• С) Мұхтар Әуезов

• D) Ахмет Байтұрсынов

Answer explanation

Бекет Өтетілеуов ағарту ісіне шын беріле еңбек еткені соншалық - ол өзінің педагогикалық жұмыспен айналысқан кезінде бірнеше оқу құралы мен методикалық нұсқаулар да, көрнекті құралдар да жасады.

Ғ. Мұстафиннің "Қарағанды" романының тақырыбы қандай екенін белгілеңіз

• А) Махаббат

• В) Ұжымдастыру

• С) Төңкеріс

• D) Өндіріс

Answer explanation

Ғабиден Мұстафин - өз заманының шындығын жазған жазушы. Оның тілінің басты ерекшелігі – афоризм сөздерін көп қолданылуы.

Мінездеменің ерекшелігін анықтаңыз

• А) Шығарманың оқиғасын желілі түрде көркем әңгімелеу

• В) Екі адамның өзара кезектесе сөйлеуі

• С) Оқиғаның болған жерін көрсету

• D) Шығармаға қатысушының мінезін, дүниеге көзқарасын сипаттау

Answer explanation

Мінездеу – әдеби кейіпкерді таным-түсінігі мен мінез-құлқын таныта даралай суреттеу. Түрлі тәсілдер арқылы жасалады. Тура мінездеу кейіпкердің мінез-құлқын айнытпай, сол қалпында баяндаса, жанама мінездеу оған қатысты құбылыстар мен заттарды суреттеу арқылы қаһарман бейнесін ашып көрсетеді.

"Алмас қылыш", "Жанталас", "Қаһар" кітаптарының авторын табыңыз

• А) С. Жүнісов

• В) М. Мақатаев

• С) С. Сматаев

• D) І. Есенберлин

Answer explanation

Ілияс Есенберлин 1915 жылы Ақмола облысындағы Атбасар қаласында туған. 1940 жылы Қазақ тау-кен институтын бітірген. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Соғыстан кейінгі жылдарда филармонияны, «Жазушы» баспасын басқарады, т.б. жұмыстар атқарады. Жазушы Алматыда дүние салды. Қазақ әдебиетінде І. Есенберлин- жазған романдарының саны ең көп аса көрнекті жазушылардың бірі. Жазушы «Айқас» (1967), «Ғашықтар» (1968), «Алтын құс» (1971), «Көлеңкеңмен қорғай жүр» (1974), «Маңғыстау майданы» (1978), «Аманат» (1978), т.б. романдарымен оқырман назарын өзіне аударды.

"Оғызнаманың" қанша хикаядан тұратындығын белгілеңіз

• А) 30-дан астам

• В) 40-тан астам

• С) 20-дан астам

• D) 50-ден астам

Answer explanation

IX ғасырдың аяғы – X ғасырдың басында Сырдарияның орта және төменгі ағысында Оғыз мемлекеті құрылды. Орталығы – Янгикент қаласы (Жаңа Гузия). Махмуд Қашғаридің дерегі бойынша, оғыздар алғашында 24 тайпадан тұрған. Бұл оғыздардың жаңадан әр үрлі тайпалардан қалыптаса бастаған кезі. Әл-Марвази оғыздардың 12 тайпасы ғана жайлы жазады. Бұл кезең оғыз тайпаларының бір-біріне қосылып, халықтық халықтық дәрежеге көтеріле бастаған мезгілі болып есептеледі.

Шалкиіздің "Асқар, асқар, асқар тау..." толғауы қай жинаққа енгенін анықтаңыз

• А) "Дала"

• В) "Көктем"

• С) "Серке"

• D) "Алдаспан"

Answer explanation

Асқар, асқар, асқар тау,

Асқар таудың ақсұңқар,

Ылдидың аңын шалар ма?Асқар таудың басына,

Ақсұңқар құс түлесе,

Жүніне қарға жолар ма?!

"Ұшқан ұя" шығармасында тауық жылы дүниеге келген кім екенін анықтаңыз

• А) Имаш

• В) Құрманкүл

• С) Бауыржан

• D) Момынқұл

Answer explanation

Б. Момышұлы «Ұшқан ұя»

Бауыржан Момышұлы бұл туындысы үшін Мемлекеттік сыйлыққа ие болған. Қазақтың батыры Б.Момышұлының қаламынан шыққан романда өзінің өмірбаяны ғана емес, жалпы қазақтың шынайы болмысы, дәстүрі мен салт-санасы анық көрініс тапқан.

А. Құнанбайұлының орыс, батыс классиктерін оқып меңгергеннен кейін жазған өлеңін көрсетіңіз

• А) "Қыс"

• В) "Сегізаяқ"

• С) "Түбінде баянды еңбек егін салған"

• D) "Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа"

Answer explanation

Ақ киімді,денелі, ақ сақалды,

Соқыр мылқау танымас тірі жанды.

Үсті-басы ақ қырау түсі суық,

Басқан жері сықырлап келіп қалды...