Қазақ әдебиеті. Марафон. Н8

М. Жұмабаевтың әдеби ертегісін табыңыз

• А) Салтан патша туралы ертегі

• В) Балықшы мен балық

• С) Жүсіп хан

• D) Толағай

Answer explanation

Бар екен де, жоқ екен,

Аш екен де, тоқ екен,

Ертек, ертек, ертекте:

Ала қарға - азаншы,

Қара қарға - қазаншы,

Шымшық терген шөпшекті.

Қарлығашы қалбаңдап,

Жапалағы жалбаңдап,

Көрсетіпті көмегін...

Тортай, Құлтай, Байбөрі қай батыр жырында кездесетінін белгілеңіз

• А) "Қозы Көрпеш - Баян сұлу" жыры

• В) "Күлтегін" жыры

• С) "Қамбар" жыры

• D) "Қыз Жібек" жыры

Answer explanation

«Қамбар батыр» жырының басты тақырыбы – жер мен ел намысын қорғау. Оқиға Әзімбайдың байлығы мен сұлу қызы – Назымды суреттеуден, 18 жасқа толған Назымның жар іздеген назынан басталады. Назымның ағалары – Қораз, Дораз, Қарымсақ, Қабыршақ – дара мінез иелері. Бұл кезде Қамбар да ер жетіп, елін асырап отырған батыр тұлғасында көрінеді.

Б. Майлиннің "Шұғаның белгісі" хикаятындағы Есімбектің Әбдірахманды тұтқыннан босатуы:

• А) Оқиғаның шиеленісуі

• В) Оқиғаның шешімі

• С) Оқиғаның дамуы

• D) Оқиғаның шарықтау шегі

Answer explanation

Шығарманың басталуы. Бейімбет пен жолдасы – Қасымжан ауылдан шығып, келесі бір ауылды бетке алады. Кең даланың табиғатын суреттейді. Қасындағы жолдасының аты малшылардың малға мінетін аты болған соң кейін қалып қоя береді. Жол қысқарсын деген мақсатпен жолдасы Шұғаның белгісі туралы сөз қозғайды.

Шығарманың дамуы. Есімбек деген байдың ортан қолдай 4 ұлы, арасында бұраңдап өскен жалғыз қызы – Шұға болады. Шұғаның келбетін  суреттейді.

Шығарманың байланысы. Есімбектің ауылына Әбдрахман деген Қазақбайдың баласы келеді. Шұға Әбдрахманды көріп ғашық болып қалады. Әбдрахманда Шұғаны сүйеді. Ауылда алтыбақан болып кездеседі.

Шығарманың шиеленісі. Айнабай деген ауыл адамы қызы Күлзипаны Әбдрахманға қоспақ ниетте болады.  Әбдрахманның әкесі үйінде шөп болмай Айнабайдың үйіне барғанда Айнабай қос қазыны бұзбай асып, бір арба шөпті тегін беріп жібереді.

Шығарманың шарықтау шегі. Әбдрахман Күлзипаға қарамай қойған соң, әрі Шұға мен Әбдрахманның махабаты елге мәлім болып, Айнабай  «Түріктерге жасырын ақша жинап беріп жүр» деген сылтаумен Әбдрахманды жер аудартып жібереді.

Шығарманың  шешімі. Содан Шұға құсалықпен ауырады. Шұғаның ауруы жанына батқан әкесі Әбдрахманды алдыртады. Бірақ Әбдрахман жеткенше Шұға қаза болып кетеді. «Шұғаның белгісі» деп отырғаны Шұғаның басына орнатылған тас.

М. Әуезовтің "Еңлік - Кебек" пъесасында Кебек кімге келіп болашағына бал аштырғанын анықтаңыз

• А) Қорқыт ата

• В) Бердібай ата

• С) Нысан абыз

• D) Асан қайғы

Answer explanation

«Еңлік — Кебек» — Мұхтар Омарханұлы Әуезовтың трагедия жанрында жазған шығармасы.

Ғ. Мүсіреповтің әңгімесін табыңыз

• А) Сұлушаш

• В) Талпақ танау

• С) Талдаңбайдың тәртібі

• D) Қартқожа

Answer explanation

Ғабит Мүсіреповтың «Талпақ танау» деген әңгімесі бар. Онда қазақ ауылына алғаш рет шошқаның келуі суреттеледі. Әңгімеде ауылға әкелген талпақ танауды қазақтардың бірден қабылдамауы, таңдануы, тіпті малға теңемей, арбадан түсіруге жиіркенгендері ащы әжуамен айтылады.

"Невада - Семей" халықаралық қозғалысына жетекшілік еткен ақынды белгілеңіз

• А) Қадыр Мырза Әли

• В) Фариза Оңғарсынова

• С) Мұхтар Шаханов

• D) Олжас Сүлейменов

Answer explanation

Олжас Омарұлы Сүлейменов (1936) — орыс тілді қазақ ақыны, тілтанушы, саясаткер, ядролық қару-жарақтарды жаппай қолдануға қарсы тұрушы, Төтенше және Өкілетті Елші. Қазақстанның Еңбек Ері (18.05.2016 ж.)

"Қорқыт ата кітабының" неше нұсқасы сақталғанын белгілеңіз

• А) 2

• В) 5

• С) 3

• D) 1

Answer explanation

Қорқыт – ҮІІІ ғасырда Сыр бойындағы Жанкент қаласында өмір сүрген түркілердің оғыз ұлысынан шыққан асқан сәуегей, бақсы, күйшілік, жыраулық өнердің атасы. Қорқыт айтқан жырлар ХҮ ғасырда қара сөзбен хатқа түскен. «Қорқыт ата» кітабында он екі жыр бар. Олар: «Дерсеханұлы Бұқаш туралы жыр», «Байбөрі баласы Алып Бамсы», «Тоқа баласы Ержүрек Темірұлы», «Төбекөз биді өлтірген Бисат батыр», «Қазан бектің ауылын жау шапқаны туралы жыр», т.б. «Қорқыт ата» кітабының екі нұсқасы сақталған: 1) он екі жырдан тұратын Дрезден нұсқасы; 2) алты жырдан тұратын Ватикан нұсқасы. Қорқыттың артына қалдырған көптеген нақыл сөздері бар. Олардың көбі қазақ халқының мақал-мәтелдерімен ұқсас болып келеді.

Желмая мініп, шұрайлы жер іздеумен өмір кешкен жырауды белгілеңіз

• А) Қазтуған

• В) Шалкиіз

• С) Доспамбет

• D) Асан қайғы

Answer explanation

Асан Қайғы 14 ғасырдың соңы мен 15 ғасырдың басында өмір сүрген жырау.

"Тәмпіш қара" шығармасындағы суретші баланың есімі кім екендігін анықтаңыз

• А) Келдебай

• В) Ертай

• С) Бейсекүл

• D) Шаншатай

Answer explanation

Сансызбай Сарғасқаевтың "Тәмпіш қара" повесі отызыншы жылдардағы ауыл өмірін суреттейді.

...Әз тұтуға,

Сыйласуға

Қалмады жан бір татыр (Абай).

Осындағы "әз тұтуға" деген сөздің мағынасын табыңыз:

• А) Сиынуға деген мағынаны білдіреді

• В) Сынауға деген ойды көрсетеді

• С) Көндігу деген мәнде айтылған

• D) Қадірлеуге деген ұғымды ашады