ทฤษฎีการสร้างเสริมสุขภาพ (Part1)

แนวคิดการส่งผลซึ่งกันและกัน (Reciprocal causation) กล่าวไว้ว่าอย่างไร

• พฤติกรรมสามารถส่งผลกระทบต่อสุขภาพ

• ปัจจัยในแต่ละระดับมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมสุขภาพ

• พฤติกรรมของบุคคลถูกกำหนดโดยสิ่งแวดล้อมทางสังคม

• พฤติกรรมที่เกิดขึ้นได้รับอิทธิพลจากปัจจัยส่วนบุคคล

จากแนวคิดปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาพหลายระดับ  ข้อใดคือตัวอย่างปัจจัยในระดับระหว่างบุคคล

• กฎระเบียบ

• ความรู้ ทัศนคติ

• ครอบครัว เพื่อน

• เครือข่ายทางสังคม บรรทัดฐานต่างๆ

หญิงคนหนึ่งให้เหตุผลว่า “เธอไม่ยอมไปตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม เนื่องจากเธออาจไม่มีสวัสดิการดังกล่าว” จัดเป็นมุมมองด้านสุขภาพระดับใด

• ปัจจัยระดับระหว่างบุคคล

• ปัจจัยระดับองค์กร

• ปัจจัยระดับชุมชน

• ปัจจัยระดับนโยบาย

ข้อใดไม่ใช่รูปแบบการให้บริการเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพที่มุ่งเน้นในระดับบุคคล

• การให้คำแนะนำปรึกษา

• การให้สุขศึกษา

• การแจกแผ่นพับ โปสเตอร์

• การทำประชามติ

แบบจำลองใด ไม่ใช่แบบจำลองทฤษฎีในระดับบุคคล

• แบบจำลองระดับการเปลี่ยนแปลง

• ทฤษฎีการใช้ปัญญาทางสังคม

• ทฤษฎีพฤติกรรมที่มีการวางแผน

• แบบจำลองกระบวนการตอบรับด้วยความระมัดระวัง

“กรณีศึกษาผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงกับการตรวจคัดกรอง” ข้อใดกล่าวถูกต้องเกี่ยวกับแบบจำลองความเชื่อด้านสุขภาพ ด้านการรับรู้อุปสรรค

• ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ไม่ไปรับการตรวจคัดกรองเนื่องจากกลัวจะมีผลข้างเคียงต่อตนเอง

• ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ไม่ไปรับการตรวจคัดกรองเนื่องจากคิดว่าโรคความดันโลหิตสูงไม่สามารถทำให้เกิดภาวะหัวใจวายได้

• ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ไม่ไปรับการตรวจคัดกรองเนื่องจากคิดว่า ใครๆ ก็มีโอกาสป่วยด้วยโรคนี้เท่าๆ กัน

• ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ไม่ไปรับการตรวจคัดกรองเนื่องจากคิดว่าการรับประทานยาที่ได้จากคุณหมอ ไม่สามารถลดอาการของโรคได้

กลยุทธ์ใดตามแบบจำลองระดับการเปลี่ยนแปลง ที่เหมาะสมกับบุคคลที่ยังไม่มีความคิดที่จะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพใดๆ

• สร้างแรงจูงใจ สนับสนุนให้วางแผน

• กระตุ้นให้เกิดความสนใจ ตื่นตัวที่จะเปลี่ยนแปลง

• ช่วยให้เกิดพัฒนาการและปฏิบัติตามแผนอย่างเป็นรูปธรรม

• ให้ข้อมูลป้อนกลับ (Feedback) ให้คำแนะนำในการแก้ปัญหา

ปัจจัยใด มีอิทธิพลมากที่สุดในการกำหนดพฤติกรรมของบุคคล ตามทฤษฎีพฤติกรรมที่มีการวางแผน

• วัฒนธรรม

• สิ่งแวดล้อม

• ความตั้งใจที่จะมีพฤติกรรม

• ทัศนคติของบุคคล

ข้อใดกล่าวถูกต้อง

• แบบจำลองระดับการเปลี่ยนแปลง มุ่งเน้นที่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เปลี่ยนได้ยาก

• แบบจำลองระดับการเปลี่ยนแปลง เหมาะกับประเด็นปัญหาที่ค่อนข้างเป็นอันตรายต่อสุขภาพ และเป็นเรื่องใหม่

• แบบจำลองกระบวนตอบรับด้วยความระมัดระวัง นิยมใช้แก้ปัญหาการสูบบุหรี่ หรือการบริโภคอาหารเกินจำเป็น

• แบบจำลองกระบวนตอบรับด้วยความระมัดระวัง ไม่เหมาะในการแก้ปัญหากลุ่มคนที่ยังไม่ตระหนักในปัญหา

หากต้องการสร้างเสริมทักษะส่วนบุคคลให้รับรู้ในความสามารถของตน
(Self-efficacy) กลยุทธ์ใดเหมาะสมที่สุด

• พิจารณาทางเลือกหลายๆ ทาง ให้บุคคลนั้นได้พิจารณา

• ฝึกฝนทักษะเฉพาะให้เกิดความเชี่ยวชาญ

• ชวนให้นึกถึงประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติพฤติกรรม

• ซอยเป้าหมายเป็นเป้าหมายเล็ก ๆ เพื่อให้สำเร็จได้ง่าย