Chương 3 triết

Các yếu tố cấu thành tồn tại xã hội bao gồm:

• Phương thức sản xuất và điều kiện tự nhiên - hoàn cảnh địa lý.

• Phương thức sản xuất, điều kiện tự nhiên - hoàn cảnh địa lý và dân cư.

• Phương thức sản xuất, xã hội và dân cư.

• Điều kiện tự nhiên - hoàn cảnh địa lý và dân cư.

Khái niệm ý thức xã hội dùng để chỉ:

• Phương diện sinh hoạt vật chất của xã hội.

• Phương diện sinh hoạt tinh thần của một giai cấp.

• Phương diện sinh hoạt tinh thần của đời sống xã hội, nảy sinh từ tồn tại xã hội và phản ánh tồn tại xã hội trong những giai đoạn nhất định.

• Những đặc trưng về tâm lý, tính cách của một cộng đồng dân tộc.

Mối quan hệ giữa ý thức xã hội và ý thức cá nhân là biểu thị mối quan hệ giữa:

• Nội dung và hình thức.

• Cái chung và cái riêng.

• Bản chất và hiện tượng.

• Cái chung và cái đơn nhất.

Lựa chọn phương án đúng theo quan điểm triết học Mác - Lênin về đặc điểm tâm lý xã hội:

• Tâm lý xã hội là sự phản ánh mang tính kinh nghiệm, yếu tố trí tuệ đan xen yếu tố tình cảm.

• Tâm lý xã hội là sự phản ánh gián tiếp có tính tự phát, thường ghi lại những mặt bề ngoài tồn tại xã hội.

• Tâm lý xã hội mang tính phong phú và phức tạp, nhưng không tuân theo các quy luật tâm lý.

• Tâm lý xã hội không có vai trò quan trọng trong ý thức xã hội.

Lựa chọn phương án đúng về đặc điểm hệ tư tưởng:

• Hệ tư tưởng ra đời trực tiếp từ tâm lý xã hội.

• Hệ tư tưởng là hệ thống những quan điểm, hệ thống hóa, khái quát hóa thành lý luận, thành các học thuyết chính trị - xã hội phản ánh lợi ích của một giai cấp nhất định.

• Trong xã hội có giai cấp thì chỉ có hệ tư tưởng biểu hiện tính giai cấp của ý thức xã hội.

• Hệ tư tưởng không ảnh hưởng đến sự phát triển của khoa học.

Lựa chọn phương án đúng về vai trò của tồn tại xã hội trong quan hệ biện chứng với ý thức xã hội:

• Ý thức xã hội hoàn toàn phụ thuộc một cách thụ động vào tồn tại xã hội.

• Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội.

• Khi tồn tại xã hội đã thay đổi thì toàn bộ các yếu tố cấu thành ý thức xã hội biến đổi theo cùng tồn tại xã hội.

• Tồn tại xã hội có vai trò quyết định đối với các hình thái ý thức xã hội một cách đơn giản, trực tiếp, không qua các khâu trung gian.

Lựa chọn phương án đúng về tính độc lập tương đối của ý thức xã hội:

• Các hình thái ý thức xã hội trong quá trình phản ánh hiện thực có tác động trở lại tồn tại xã hội như nhau.

• Ý thức xã hội luôn luôn lạc hậu hơn so với tồn tại xã hội vì không phản ánh kịp hoạt động thực tiễn.

• Không thể giải thích một tư tưởng nào đó nếu chỉ dựa vào những quan hệ kinh tế hiện có mà không chú ý đến các giai đoạn phát triển tư tưởng đó.

• Ý thức xã hội tác động trở lại tồn tại xã hội theo hai chiều hướng hoặc thúc đẩy hoặc kìm hãm; mức độ tác động đó chỉ phụ thuộc vào điều kiện lịch sử cụ thể.

Lựa chọn phương án đúng về tính độc lập tương đối của ý thức xã hội:

• Những tư tưởng khoa học tiên tiến có thể vượt trước sự phát triển của tồn tại xã hội nên có thể thoát ly tồn tại xã hội.

• Tồn tại xã hội thay đổi nhưng có một số bộ phận của ý thức xã hội chưa thay đổi ngay cùng với tồn tại xã hội.

• Các hình thái ý thức xã hội trong sự phát triển không thể tác động qua lại lẫn nhau.

• Trong xã hội có giai cấp, tính chất kế thừa của ý thức xã hội không gắn liền với tính giai cấp của nó.

Mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội thực chất là biểu hiện của mối quan hệ giữa:

• Kinh tế và chính trị.

• Vật chất và tinh thần.

• Thực tiễn và lý luận.

• Kinh tế và văn hóa.

Yếu tố nào sau đây là yếu tố cơ bản nhất của tồn tại xã hội:

• Điều kiện tự nhiên.

• Dân số.

• Phương thức sản xuất vật chất.

• Năng suất lao động.