ҚАЗАҚ ТІЛІ. ҮЙ ЖҰМЫСЫ РАЗБОР.

Салалас құрмаласты табыңыз:

• A) Сармолла қызарды да, басын төмен иді.

• B) Бірде сыбырлап, әлденені сөйлеп кетеді.

• C) Аяғымды құшақтап, зарладым да қалдым.

• D) Ұнатпасаң да, мойныңа іліп жүре бересің.

Жалғаулықсыз себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемді табыңыз:

• A) Адамды екі нәрсе қартайтпайды: бірі - жақсы мінез, екіншісі – жақсы сөз.

• B) Сәлем берген саулық береді, сәлем алған қызығын көреді.

• C) Наданға үгіт айтудың керегі жоқ; ол бәрібір ұқпайды.

• D) Мәжіліс еңбек айынан басталғандықтан, Абай кейін өзінше түйін түйді.

Жалғаулықты себеп-салдар салаласты табыңыз.

• A) Әбден озығы жеткен ескі үй болғандықтан, оған ешкім кірген жоқ.

• B) Өзі сақ кісінің ісі де сақ: жаман іске жуымас.

• C) Жаны шығып кете жаздады, өйткені оның қолына түскен ыдыс сау қайтқан емес.

• D) Бұл уақыттың ішінде ел де өзгеріп кетті, адамдар да өзгерді.

Себеп мәнді жай сөйлемі бұрын келген себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемді табыңыз.

• A) Біраз отырған соң, күндіз көп жүріп шаршаған Асан ұйықтап қалды.

• B) Себебін сұрасам да, жауап бермеді.

• C) Әйелдің жалғыз жетістігі бар: ол - дақ түспеген ары.

• D) Ел орынға отырған кез еді, кенет сыртта дүркірей шапқан аттың дыбысы естілді.

• E) Ол сөзді әрі қарай тереңдеткісі келмеді, сондықтан әңгіме желісін бұрып жіберді.

Талғаулы салаласты табыңыз:

• A) Бұл сөздердің бірін де я Райханның, я Сәкеннің көзінше ешкім айтқан емес.

• B) Аудан шаруашылық басшыларын не кеңселерінен, не үйлерінен таба алмады.

• C) Кейін қайта алмаймыз, уақытымыз жоқ.

• D) Күндіз олар не өзіне жем іздейді,не өзінің басқаға жем болмауынкөздейді.

• E) Үш нәрсемен қоңсы қонба: күйдірер отпен, ағызар сумен, атақты әкіммен.

Жалғаулықсыз байланысқан себеп- салдар салаласты анықтаңыз:

• A) Біз ауылға жаяу тарттық: көлік жүре алмайтын тар жол бізге басқа амал қалдырмады.

• B) Шырай мына сөзден тіксініп қалды, әйтсе де Құдабайды ойлады.

• C) Айтыстың тартысты болғаны соншалық - жұрт у-шуласып, қызығып көрді.

• D) Ол өзін тоқтата алмады, сол себепті тағы бір-екі жеміс жеп алды.

• E) Әсем бөлмесіне кірді де, тарс бүркеніп жатып алды.

Жалғаулықты ыңғайлас салаласты табыңыз:

• A) Еліміз өркендеп, дамып жатыр.

• B) Өмірім ұзақ болсын десең, адамдарға көп жақсылық жаса.

• C) Кеше ауылдан әкем, анам және ағам келді.

• D) Шай ішілді, тамақ әкелінді.

• E) Ондаған баланың көзі мұғалімде және олардың көзі өте қырағы.

Қарсылықты салаласты табыңыз:

• A) Білген адам тауып айтады, білмеген адам қауып айтады.

• B) Егер көп оқысаң, сен де түзелерсің.

• C) Сырты сұлу болғанымен, іші толған арам еді.

• D) Менің барғым-ақ келеді, - ешкім шақырған жоқ.

• E) Ол қонаққа шақырды, сондықтан бардым.

Түсіндірмелі салаласты анықтаңыз.

• A) Бір адам баласын ертіп, егіннен келе жатты.

• B) Ақ болсаң, қараға жуыма: аққа қара тез жұғады.

• C) Шөбіңнің атын айтшы, мен де ауырлықты жеңілдетейін.

• D) Бағу-қағуда көп мағына барында шек жоқ.

• E) Не жауап берерін білмеген Сағит, Ботагөзге телміре қарады.

Қарсылықты салаласты табыңыз.

• A) Есік алдында алма иісін жел аңқытып, әлдеқайда әкетіп жатыр.

• B) Кешке сабақ орындайды және кітап оқиды.

• C) Көктем басы болып қалды, - қыс ызғары әлі кетер емес.

• D) Сен қолдамай, ештеңе жасай алмаймын ғой.

• E) Байқамаған болсаңыз, мен кінәлі емеспін.