Andlaşmalar Hukuku

20 Ekim 1943'te, A ve B devletleri arasında 3 yıl geçerli bir ateşkes imzalandı, ancak Nisan 1944'te A devleti B devletine saldırdı. B devleti A devletini anlaşmayı ihlal etmekle suçladı, ancak A devleti anlaşmanın Milletler Cemiyeti'ne kaydedilmediği için geçersiz olduğunu iddia etti. Bu durumda, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Anlaşmaların kaydedilmesi yükümlülüğü, Birleşmiş Milletler'in kurulmasıyla yalnızca BM üyesi devletlere getirilmiştir.

• Milletler Cemiyeti'ne kaydedilmeyen anlaşmalar geçerli değildir.

• Milletler Cemiyeti döneminde kaydedilmeyen anlaşmalar, BM tarafından kaydedilebilir.

• BM tarafından kaydedilmeyen anlaşmalar, her iki taraf için de yürürlüğe girmelidir.

• Milletler Cemiyeti'ne kaydedilmeyen ateşkes anlaşması geçerli olsa bile, ilgili kuruluşun önüne getirilemez.

A, B ve C, temsil ettikleri devletler adına bir anlaşma için müzakerelere başlamış ve bir taslak metin oluşturmuşlardır. Ancak B, başka bir yetkili kişiyle görüştüğünde, anlaşmanın bir maddesi hakkındaki görüşü değişmiş ve bu maddeye bir çekince koymak istemiştir. A bunu kabul etmiştir, ancak C, anlaşmanın bütün olarak uygulanması gerektiğini savunmuştur. Bu durumda, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A ve C, B'nin çekince koyduğu hükümle birlikte anlaşmayı onaylamış sayılır.

• Eğer C, B'nin koyduğu çekinceyi kabul etmezse, 12 aylık bir süre içinde iki resmi bildirim göndermelidir.

• A, B'nin koyduğu çekinceye karşı onay aşamasında başka bir hüküm üzerinde de çekince koyabilir.

• C'nin Türk temsilcisi olarak imzaladığı anlaşmanın onayında, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir çekince konulabilir.

• Eğer anlaşma çekincelere izin vermiyorsa, bir çekince konulamaz; geçersizdir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, onay yasası için anlaşma metnini incelerken ne yapamazlar?

• Anlaşmayı bir bütün olarak oylamak.

• Değişiklik önerileri sunamazlar.

• Açık oylama ile karar veremezler.

• Anlaşmanın maddelerini tek tek incelemek.

• Onay yasası çıkarılan anlaşmanın, Cumhurbaşkanının onayına ne zaman gideceğini belirlemek.

Devlet A'nın Başbakanı X ile Devlet B'nin Devlet A'daki büyükelçisi Y arasında iki ülke arasında geçerli olacak 2 yıllık bir anlaşma yapıldı, ancak Devlet B, Y'nin yetkisizliği nedeniyle anlaşmanın geçersiz olduğunu iddia etti. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• Devlet B'nin iddiası hukuken geçerlidir. Çünkü bir büyükelçinin bir anlaşma yapmak için bir yetkilendirme belgesine ihtiyacı vardır.

• X ve Y'nin imzaları Devlet A ve B için geçerlidir.

• Bir devlet adına anlaşma yapma yetkisi yalnızca devlet başkanına ve hükümet başkanına aittir; bu nedenle Y yetkisizdir.

• Devlet B, Y'nin eylemine daha sonra itiraz edebilir.

Türkiye ve Gürcistan arasında yapılan bir ticaret andlaşmasına sonrasında Rusya da taraf olmak istemiş, ancak Gürcistan bunun mümkün olmadığını iddia ederek bu talebi reddetmiştir. Türkiye ise Rusya'nın andlaşmanın tarafı olmasını istemiş ve bu nedenle Gürcistan ile bir görüşme yapmaya karar vermiştir. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• Üçüncü bir devletin daha önce yapılan bir andlaşmaya taraf olması uluslararası hukukta mümkündür ve bu taraf olma işlemine katılma denir

• Andlaşmayı hiç imzalamamış devletler sonradan taraf olabileceği gibi andlaşmayı imzalayan ancak süresi içinde onaylamayan devletler de taraf olabilir.

• Rusya'nın taraf olması Türkiye ve Gürcistan'ın andlaşmada buna ilişkin bir hüküm koymasına veya sonradan bu yönde karar almasına bağlıdır.

• Rusya andlaşmaya katılma yoluyla taraf olursa sözleşmenin ilk yürürlüğe girişi tarihinden itibaren sözleşme ile bağlı olur.

• Katılma talebi kabul edilirse devlet antlaşmanın tarafı haline gelir.  

Fransa'da ile 12.12.2019'da bir andlaşma için görüşmelere başlamış ve andlaşma 1.1.2020'de imzalamıştır. İki taraflı antlaşmanın yürürlüğüne ilişkin hüküm bulunmamaktadır. Fransa andlaşmanın yürürlüğe girmesi için iç hukukuna göre gereken adımları 12.6.2020 tarihinde atmış ve 12.7.2020 'de andlaşma onaylanmıştır. 1.8.2020'de ise Türkiye iç hukukuna göre onaylamıştır.Fransa için anlaşma ne zaman yürürlüğe girdi? Anlaşma için müzakerelere 12.12.2019'da başlanmış ve 1.1.2020'de imzalanmıştır, ancak yürürlüğe girmesiyle ilgili bir hüküm yoktur.

• 1.1.2020

• 12.12.2019

• 1.8.2020

• 12.6.2020

• 12.7.2020

ABD ve İngiltere bir gümrük andlaşması imzalamış ve en çok gözetilen ulus kaydı koymuştur. Altı ay sonra Fransa bu andlaşmaya taraf olmak istemiştir. Ancak iki devlet bunu kabul etmemiştir. Ancak sonrasında ABD ve Fransa başka bir gümrük andlaşması yapmış ve ABD İngiltere’ye %10’luk bir vergi indirimi tanımasına rağmen Fransa’ya %15’lik bir indirim öngörmüştür. İngiltere ise kendisi için de %15’lik indirimin geçerli olduğunu söylemiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• İngiltere'nin iddiası geçersizdir çünkü sonraki anlaşmanın tarafı değildir.

• İngiltere'nin iddiası yasal değildir çünkü tüm gümrük anlaşmaları en çok kayrılan ulus maddesine istisnadır.

• İngiltere'nin talebi yasal olarak geçerlidir çünkü ilk anlaşma bunu gerektirir.

• Anlaşmalar genellikle taraflar üzerinde etki yapar.

Aşağıdaki ifadelerden hangisi antlaşmalar hakkında yanlıştır?

• A) I. Dünya Savaşı'ndan sonra gizli antlaşmaları önleme fikriyle savunulmuştur.

• B) BM Şartı'na göre, kaydedilmemiş antlaşmalar geçersizdir.

• C) Hem Milletler Cemiyeti Sözleşmesi'nde hem de Birleşmiş Milletler Şartı'nda bir hüküm bulunmaktadır.

• D) Başkan Wilson tarafından hazırlanan ilkelerden biri gizli antlaşmaların yasaklanmasıyla ilgilidir.

• E) Kaydedilmemiş antlaşmalar Uluslararası Adalet Divanı'na sunulamaz.

Türkiye ve Rusya 1.1.2019 tarihinde aralarında yaptıkları bir ticaret anlaşmasında vergi oranını %10 olarak belirlemiştir. 1.12.2019 tarihinde ise Türkiye benzer nitelikli bir andlaşmayı İtalya ile imzalamış ve bu kez vergi oranını %5 olarak belirlemiştir. Bunun üzerinde Rusya kendisi için de vergi oranının %5 olarak değiştiğini iddia etmiştir. Türkiye ve Rusya arasında yapılan andlaşmayı Türkiye adına Rusya’da bulunan büyükelçi imzalarken, Rusya adına imzayı Başbakan Dmitri Medvedev atmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A) Büyükelçiye anlaşmayı imzalamak için vekaletname verilmiş olmalıdır.

• B) Başbakan Dmitri Medvedev'in anlaşmayı imzalamak için vekaletnameye ihtiyacı yoktur.

• C) Vekaletname kavramı Türk hukukunda yoktur.

• D) Anlaşma, büyükelçinin imzasıyla Türk hukukunda yürürlüğe girer.

• E) Bizim hukukumuzda, vekaletname olmadan anlaşma imzalayabilen tek kişi Cumhurbaşkanıdır.

Türkiye ve Rusya 1.1.2019 tarihinde aralarında yaptıkları bir ticaret anlaşmasında vergi oranını %10 olarak belirlemiştir. 1.12.2019 tarihinde ise Türkiye benzer nitelikli bir andlaşmayı İtalya ile imzalamış ve bu kez vergi oranını %5 olarak belirlemiştir. Bunun üzerinde Rusya kendisi için de vergi oranının %5 olarak değiştiğini iddia etmiştir. Türkiye, Rusya ile yaptığı andlaşmaya bir süre sonra Fransa’da taraf olmuş ve Fransa imza aşamasında birkaç hükmün kendisi bakımından uygulanmasını kabul etmediğini belirtmiştir. Sözü edilen duruma ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? 

• A) Fransa'nın başvurduğu yöntem uluslararası hukukta 'çekince' olarak adlandırılmaktadır.

• B) Bir çekince, antlaşmanın imzalanması, onaylanması, kabul edilmesi ve katılımı aşamalarında herhangi bir aşamada yapılabilir.

• Rusya’nın çekinceyi kabul etmemesi durumunda andlaşma hiç yapılmamış sayılır.

• Çekincenin andlaşmanın konu ve amacına aykırı olmaması gerekir.

• Rusya çekinceyi kabul veya red etme hususunda serbesttir.