ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖАППАЙ ОТАРШЫЛДЫҚ ҚОНЫС АУДАРТУ САЯСАТЫ

ХІХ ғ 60-90 жж жүргізілген әкімшілік реформалардың негізгі ауыртпалығы:

• қазақтардың жерінің түгелдей мемлекеттің (Ресей) меншігі деп жариялануы

• Шыңғыс ұрпақтарының ел басқару құқығынан айырылуы

• қазақ жерінде орыс-қазақ мектептерінің көптеп ашыла бастауы

• қазақтарды міндетті әскери қызметке алуы

Ресейде шаруаларды басыбайлы езгіде (крепостниктік құқық) ұстаған ереже жойылды:

• 1867 ж

• 1855 ж

• 1861 ж

• 1864 ж

ХІХ ғ ІІ жартысында Қазақстанға Ресей шаруаларының жаппай қоныс аударуы себебі (тер):

• Ресейде шаруаларды басыбайлы езгіде ұстау құқы жойылды

• қазақтар жаппай Орта Азия хандықтары аумағына көшкен соң жер бос қалды

• Қоныс аударушы шаруалар есебінен қазақ өлкесінің аумағында өзінің сенімді тірегін қалыптастыруды мақсат етті

• орыс шаруаларын жаппай қоныс аударту арқылы қазақтарды егіншілікпен отырықшы өмір салтына көшіруді ойлады

ХІХ ғ ІІ жартысында Қазақстанға Ресей шаруаларының жаппай қоныс аударуы себебі (тер):

• Ресейде патша үкіметінің шаруаларға берген жері шаруаларға ұнамаады

• патша үкіметінің жергілікті халықты христиан дініне енгізу және орыстандыру жөнінде арам пиғылы болды

• Кавказдағы соғысқа орыс шаруалары тартылған соң, шаруалар әскерден қашты

• қоныс аударушы шаруалар Қазақстанды орыс империясының сарқылмас мол астығы бар алып қоймасына айналдыруы тиіс деп үміттенді

Батыс Сібір Бас басқармасын шаруалардың Қазақстан аумағына өз беттерінше қоныс аударуына рұқсат еткен уақыты:

• 1866 ж

• 1867 ж

• 1868 ж

• 1869 ж

Қазақстан аумағына алғашқы қоныс аударушылар Ресейдің осы бөліктерінен келген шаруалар болды:

• Украин, Белорус, Кавказдан

• Сібірдің әртүрлі қалаларындағы мещандар және Тобыл губерниясындағы Қорған және Есіл округтеріндегі шаруалар

• Қиыр Шығыстың қалаларындағы корейлер мен Кавказдағы шешен, ингуш шаруалары

• Астрахань маңы мен Орынбор губерниясындағы мещандар мен Тобыл губерниясы шаруалары

Қазақ даласына алғаш қоныстанған орыс шаруалары қоныстанған жер:

• Орал қаласы мен Ішкі Бөкей Ордасы

• Верный бекінісі

• Көкшетау округінің аумағындағы Саумалкөл

• Қарқаралы округіндің аумағындағы Қоянды

Қазақстанға қоныс аударғысы келген орыс шаруаларының алдымен жіберген жер көріп қайтушылары:

• маркшейдер

• мещандар

• ходоктар

• кулактар

Ресейдің ішкі аудандарындағы шаруаларды Қазақ жерлеріне қоныс аударту жөнінде алғаш рет бастама көтеруішілердің бірі Жетісудың әскери губернаторы:

• П.Столыпин

• Г.Катанаев

• Г.Колпаковский

• А.Куропаткин

«Жетісуға шаруалардың қоныс аударуы туралы уақытша Ережелер» қабылданған жыл:

• 1867 жыл

• 1861 жыл

• 1870 ж

• 1868 ж