Қ.Тарихы-20

Жартылай көшрелілік салтында мал төлдетіп, жүн қырқу үшін көшкен:

• Көктеуге

• Қыстауға

• Жяйлауға

Жас төлдер өсіп, жер көгерген кезде көшкен:

• Көктеуге

• Жайлауға

• Қыстауға

Егіншілік кеңінен тараған аймақтар:

• Есіл бойы, Балқаш көлінің маңы

• Ертіс, Арыс, Сырдария бойы

• Іле, Талас, Арыс, Шу, Сыр бойы және Жетісу өңірі

Көшпелі малшаруашылығының қалыптасу себептері:

• Қазақстан аумағының климаты ылғал болып, жауын-шашын мөлшері көбейді.. Мал басының азаюы жаңа жайылымдық жерлерді қажет етті.

• Қазақстан аумағының климаты құрғақ болып, жауын-шашын мөлшері азайды. Мал басының көбеюі жаңа жайылымдық жерлерді қажет етті. Ат әбзелдерін жетілдіру жылқыны көлік ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Жаңа жерлерді игеру ыңғайлы болды.

• Қазақстан аумағының климаты құрғақ болып, жауын-шашын мөлшері азайды. Мал басы ауыруға ұшырап, қырылды. Жаңа жерлерді игеру қиындық туғызды.

Дәстүрлі малшаруашылығы сақталды:

• ХVIII ғасырдың соңына дейін

• ХХ ғасырдың соңына дейін

• ХІХ ғасырдың соңына дейін

ХХ ғасырдың 20-жылдарының соңы мен 30-жылдарының басында қазақтарды күштеп отырықшыландыру мен ұжымдастырудың салдары:

• Ашаршылықтан қазақ халқының жартысына жуығы қазаға ұшырады

• Мал саны көбейді.

• Қазақ халығы егіншілікпен айналысты

Тың және тыңайған жерлерді игеру жүрді:

• 1940 жылдары

• 1950 жылдары

• 1960 жылдары

Тың және тыңайған жерлерді игерудің жағымсыз салдары:

• Мал шаруашылығы көбейді

• Зиянды жәндіктер көбейді

• Құнарлы жерлердің 10 млн гектары эрозияға ұшырады

Мал шарашылығын жүргізудің кеңестік әдістерінің салдары:

• 55 млн гектар жердің тоқуы

• 5 млн гектар жердің тозуы

• Зиянды жәндіктердің көбеюі

Көшпелілікті өркениеттен артта қалу мен жабайылық көрінісі ретінде біржақты түсіндірді:

• И.Потанин

• В.Радлов

• Еуроцентристік тұжырымдамадағы зерттеушілер