Sanayi Öncesi ve Sanayi Toplumunda Çalışma

İlkel toplumlarda çalışma hayatının temel özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

• İş bölümünün karmaşık hale gelmesi ve uzmanlaşmanın artması

• Çalışmanın bireysel değil, kolektif bir faaliyet olarak yürütülmesi

• Ücretli emeğin yaygın olması ve iş sözleşmelerinin yapılması

• Çalışma saatlerinin kesin kurallara bağlanması ve işçi sendikalarının oluşması

• Üretimin büyük ölçüde makineler ve teknolojik araçlarla yapılması

Köleci sistemde emeğin temel özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

• Kölelerin emeği karşılığında belirli bir ücret alması ve sosyal haklara sahip olması

• Üretimin büyük ölçüde gönüllü ve serbest işçiler tarafından yürütülmesi

• Kölelerin zorla çalıştırılması ve üretim araçları üzerinde hiçbir haklarının olmaması

• Kölelerin belirli bir süre çalıştıktan sonra serbest bırakılması ve işçi sınıfına katılması

• Kölelerin sanayi devriminde olduğu gibi makinelerle çalıştırılması

Feodal toplumda çalışma ve üretim ilişkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• Toprak, feodal beylerin mülkiyetinde olup, serfler tarafından işlenirdi.

• Serfler, feodal beylere ait toprakları ekip biçmekle yükümlüydü ancak kendi topraklarını özgürce satabilirlerdi.

• Feodal üretim sistemi, büyük ölçüde tarıma dayalı olup loncalar aracılığıyla zanaat üretimi de gelişmiştir.

• Serfler, ürettikleri ürünün belirli bir kısmını hem feodal bey hem de kilise için vermek zorundaydı.

• Feodal sistemde toplumsal statü doğuştan belirlenir ve sınıflar arası geçiş oldukça sınırlıydı.

Vardiyalı tam zamanlı çalışma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• Vardiyalı tam zamanlı çalışma, genellikle üç farklı vardiyada (sabah, öğle ve gece) yapılır ve işçiler haftada toplamda 40 saatten fazla çalışabilirler.

• Gece vardiyasında çalışan işçilerin çalışma süresi, yasal olarak 7,5 saati aşamaz.

• Vardiyalı çalışma düzeninde, işçilerin çalışma saatleri önceden belirlenir, ancak vardiya değişimlerinde işçinin onayı alınması gerekmektedir.

• Vardiyalı çalışmanın uygulanmasında, işçinin biyolojik saati göz önünde bulundurularak, sürekli aynı vardiyada kalmalarına olanak sağlanır.

• Vardiyalı çalışma, işçilerin dinlenme sürelerini düzenli şekilde almalarını sağlayacak şekilde planlanmalıdır.

Aşağıdakilerden hangisi, hem Taylorizm hem de Fordizm'in ortak özelliklerinden biri değildir?

• Her iki sistem de işgücünün verimliliğini artırmaya yönelik bilimsel yöntemlere dayanır ve üretim süreçlerini standardize etmeyi amaçlar.

• Taylorizm, işçilerin iş süreçlerine etkin bir şekilde müdahale etmelerini engellerken, Fordizm daha esnek üretim teknikleriyle işçilerin yaratıcılıklarını teşvik eder.

• Fordizm, Taylorizm’in iş bölümü ve zaman etüdü gibi unsurlarını alıp, bantlı üretim sistemleriyle daha hızlı üretim yapılmasını sağlamıştır.

• Her iki model de işçilerin daha düşük ücretle çalışmasını hedefler, ancak Fordizm, ürünlerin kitlesel olarak üretimiyle düşük fiyatların sağlanmasını amaçlar.

• Taylorizm, iş süreçlerinin bilimsel analizi ve optimizasyonunu ön planda tutarken, Fordizm işçilerin toplu olarak aynı işte yoğunlaşmalarını ve tekrar etmelerini öngörür.

Sanayi Devrimi’nin ilk dönemlerinde işçi sınıfının çalışma koşullarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• İşçilerin büyük bir kısmı, düşük ücretler nedeniyle temel yaşam ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyordu.

• Fabrikalarda vardiyalı çalışma sistemi yaygınlaşmış ve işçilerin sosyal hakları güvence altına alınmıştı.

• Çocuk ve kadın işçilerin ağır koşullarda uzun saatler boyunca çalıştırılması yaygın bir durumdu.

• İş kazaları ve meslek hastalıkları oldukça yaygındı, ancak iş güvenliği önlemleri büyük ölçüde yetersizdi.

• Fabrika sahipleri, işçilerin düşük ücretle çalışmasını sürdürebilmek için işgücü arzının fazla olmasını avantaja çevirmiştir.

"Modern Times" filmi Taylorist ve Fordist üretim sistemlerine yönelik bir eleştiri olarak değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu sistemlerin işçi üzerindeki etkilerinden biri olarak gösterilemez?

• İşçilerin monoton ve tekrarlayan görevler nedeniyle psikolojik olarak yıpranması

• Üretim hattındaki hızın belirlenmesiyle işçinin çalışma temposunun makinelere bağımlı hale gelmesi

• İşçilerin üretim sürecinde yaratıcı düşünme ve karar alma süreçlerine daha fazla katılması

• Çalışanların aşırı iş yükü nedeniyle fiziksel ve zihinsel tükenmişlik yaşaması

• İşçilerin bireyselliğini kaybederek, üretim sürecinin bir parçası haline gelmesi

Aşağıdaki durumlardan hangisi iktisadi açıdan çalışmaya bir örnek iken, psikolojik açıdan çalışmaya bir örnek değildir?

• Aşağıdaki durumlardan hangisi iktisadi açıdan çalışmaya bir örnek iken, psikolojik açıdan çalışmaya bir örnek değildir?

• Bir çiftçinin tarlasında sebze yetiştirip satması – Bir öğrencinin sınavına hazırlanması

• Bir fabrikada işçilerin üretim bandında çalışması – Bir sanatçının kişisel tatmin için resim yapması

• Bir doktorun hastalarını tedavi ederek gelir elde etmesi – Bir gönüllünün yaşlı bakım evinde ücretsiz çalışması

• Bir garsonun restoranda hizmet vermesi – Bir kişinin ailesi için yemek pişirmesi