Bài 10

Năm 1460, Lê Thánh Tông lên ngôi trong bối cảnh

• A. tình hình đất nước từng bước ổn định.

• B. nhà Lê lâm vào khủng hoảng, suy yếu.

  C. nhà Minh đang lăm le xâm lược Đại Việt.

  D. nhà Lê đang ở thời kì phát triển đỉnh cao.

Answer explanation

- Năm 1460, Lê Thánh Tông lên ngôi trong bối cảnh tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước đã từng bước ổn định.

Nội dung nào sau đây không phản ánh đúng tình hình nhà Lê vào giữa thế kỉ XV?

• A. Kinh tế - xã hội phục hồi và phát triển; đời sống nhân dân ổn định.

• B. Tình trạng quan lại lộng quyền, tham nhũng ngày càng phổ biến.

• C. Xuất hiện những mầm mống của xu hướng phân tán quyền lực.

• D. Đại Việt phải đối phó với cuộc chiến tranh xâm lược của nhà Minh.

Answer explanation

- Tình hình nhà Lê vào giữa thế kỉ XV:

+ Kinh tế - xã hội phục hồi và phát triển; đời sống nhân dân ổn định.

+ Ở trung ương, sự tập trung quyền lực chủ yếu trong tay các quan đại thần - những võ quan, công thần trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã ảnh hưởng đến tính tập quyền của nhà nước. Tình trạng quan lại lộng quyền, tham nhũng,… ngày càng phổ biến.

+ Ở địa phương, đất nước rộng lớn nhưng chỉ chia làm 5 đạo (Đông, Tây, Nam, Bắc và Hải Tây), khiến cho quyền lực của những người đứng đầu mỗi đạo rất lớn. Đây là mầm mống của xu hướng phân tán quyền lực.

Bối cảnh chính trị - kinh tế - xã hội của Đại Việt vào giữa thế kỉ XV đã đặt ra yêu cầu tiến hành cải cách nhằm

• A. nhanh chóng đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng.

• B. tăng cường tiềm lực đất nước để đánh bại giặc Minh xâm lược.

• C. tăng cường quyền lực của hoàng đế và nâng cao vị thế đất nước.

• D. tăng cường sức mạnh để chống lại cuộc tấn công của Chăm-pa.

Answer explanation

Bối cảnh chính trị - kinh tế - xã hội của Đại Việt vào giữa thế kỉ XV đã đặt ra yêu cầu tiến hành cải cách nhằm tăng cường quyền lực của hoàng đế và nâng cao vị thế đất nước.

Sau cải cách hành chính của vua Lê Thánh Tông, cả nước Đại Việt được chia thành

• A. 13 đạo thừa tuyên và phủ Trung Đô.

• B. 24 lộ, phủ, châu.

• C. 12 lộ, phủ, châu.

• D. 30 tỉnh và phủ Thừa Thiên.

Answer explanation

Sau cải cách hành chính của vua Lê Thánh Tông, cả nước Đại Việt được chia thành 13 Đạo thừa tuyên và một phủ Trung Đô (Thăng Long).

Nội dung nào sau đây không phản ánh đúng những chính sách cải cách của vua Lê Thánh Tông trên lĩnh vực hành chính?

• A. Hoàn thiện hệ thống các cơ quan chuyên môn.

• B. Tăng cường quyền lực cho các quan đại thần.

• C. Đặt thêm Lục khoa để hỗ trợ và giám sát Lục bộ.

• D. Tuyển chọn quan lại thông qua hình thức khoa cử.

Answer explanation

Những chính sách cải cách của vua Lê Thánh Tông trên lĩnh vực hành chính:

- Ở Trung ương:

+ Xoá bỏ hầu hết các chức quan đại thần có quyền lực lớn, chỉ giữ lại một số ít quan đại thần để cùng vua bàn bạc công việc khi cần thiết. Vị trí và vai trò của các chức quan đại thần suy giảm so với trước.

+ Vua nắm mọi quyền hành và trực tiếp chỉ đạo các cơ quan chuyên môn.

+ Hoàn thiện cơ cấu, chức năng của lục Bộ (sáu bộ) đồng thời, đặt ra lục Tự (sáu tự) để giúp việc cho lục Bộ, lục Khoa (sáu khoa) để theo dõi, giám sát hoạt động của lục Bộ.

- Ở địa phương:

+ Năm 1466, vua Lê Thánh Tông xoá bỏ 5 đạo, chia đất nước thành 12 đạo thừa tuyên và phủ Trung Đô (Thăng Long); Năm 1471, đặt thêm đạo thừa tuyên thứ 13 là Quảng Nam.

+ Dưới đạo thừa tuyên là phủ, huyện, châu và cuối cùng là xã.

- Bộ máy quan lại:

+ Quan lại được tuyển chọn chủ yếu thông qua khoa cử.

+ Nhà nước chú trọng xây dựng đội ngũ quan lại có năng lực và phẩm chất tốt. Nhà nước tổ chức nhiều khoa thi để chọn nhân tài và đặt lệ định kì kiểm tra năng lực quan lại.

Sau cải cách hành chính của vua Lê Thánh Tông, bộ máy chính quyền ở mỗi đạo thừa tuyên gồm 3 ty là:

• A. Đô ty; Thừa ty và Hiến ty.

• B. Pháp ty; Đô ty và Hiến ty.

• C. Thừa ty; Đô ty và Pháp ty.

• D. Pháp ty, Hiến ty và Thừa ty.

Answer explanation

Sau cải cách hành chính của vua Lê Thánh Tông, bộ máy chính quyền ở mỗi đạo thừa tuyên gồm 3 ty là: Đô ty; Thừa ty và Hiến ty.

Năm 1483, vua Lê Thánh Tông đã cho biên soạn và ban hành bộ luật nào?

• A. Quốc triều hình luật.

• B. Luật Gia Long.

• C. Hình thư.

• D. Hoàng triều luật lệ.

Answer explanation

Để củng cố chế độ tập quyền, năm 1483, vua Lê Thánh Tông cho biên soạn và ban hành Quốc triều hình luật (còn gọi là bộ luật Hồng Đức).

“Một thước núi, một tấc sông của ta, lẽ nào lại nên vứt bỏ?... Nếu ngươi dám đem một thước một tấc đất của Thái Tổ làm mồi cho giặc, thì tội phải chu di”. Lời căn dặn trên vua Lê Thánh Tông phản ánh điều gì?

• A. Quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của nhà Lê.

• B. Chính sách ngoại giao mềm dẻo của triều Lê sơ.

• C. Quyết tâm gìn giữ nền độc lập dân tộc của nhà Lê.

• D. Chính sách đại đoàn kết dân tộc của nhà Lê sơ.

Answer explanation

Lời căn dặn trên vua Lê Thánh Tông phản ánh quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của nhà Lê sơ.

Một trong những điểm tiến bộ của bộ luật Quốc triều hình luật là: bảo vệ quyền lợi của

• A. hoàng tộc.

• B. phụ nữ.

• C. nhà vua.

• D. địa chủ phong kiến

Answer explanation

Một trong những điểm tiến bộ của bộ luật Quốc triều hình luật là: bảo vệ quyền lợi của phụ nữ (đây là điều hiếm thấy và tiến bộ thời phong kiến).

Một trong những điểm mới của bộ Quốc triều hình luật là

• A. gia tăng hình phạt đối với người phạm tội là trẻ nhỏ hoặc người tàn tật.

• B. đề cao tuyệt đối địa vị của nam giới, phụ nữ không có quyền lợi gì.

• C. bảo vệ những người yếu thế trong xã hội (phụ nữ, trẻ em, người tàn tật,…).

• D. xóa bỏ hình phạt đối với người phạm tội nếu tàn tật hoặc tuổi còn nhỏ.

Answer explanation

Một trong những điểm mới của bộ Quốc triều hình luật là bảo vệ những người yếu thế trong xã hội (phụ nữ, trẻ em, người tàn tật,…).