60-120 Әлеуметтану

Сапир-Уорф болжамы бойынша, әр тілдегі грамматика, құрылым және санаттар сол тілде сөйлейтіндердің болмысты қалай көретініне әсер етеді. Мұны кейде лингвистикалық салыстырмалы болжам деп те атайды

• қоғам мүшелерінің ортақ өмір сүруінің жалпы тәсілі
• ол тек тілді, қүндылықтарды және символдық мәндерді ғана емес, сондай-ақ технологиялық және материалдық нысандарды да қамтиды.
• мәдени тұрғыдан мақұлданған мақсаттарға дәл солай мақұлданған құралдар арқылы жете алмаудан девианттылық туындайды
• аномия жағдайында қоғамның ауқымы өсіп, түрлері көбейіп, әлеуметтік өзгеріс жылдамдаған сайын қоғам нормалары пайдалануға жарамай, түсініксіз бола бастады
• жауаптардың барлығы дұрыс емес

Адамдардың үстем топтың құндылықтары мен әлеуметтік тәжірибелерін үйреніп, қабылдау процесі

• Ассимиляция
• Модернизация
• Реформация
• Урбанизация
• Эволюция

Дюркгеймнің айтуынша дін дегеніміз ол

• құдайға сенетін адамдарды моральдық қауымдастыққа біріктіретін, тылсым да
• қасиетті дүниелермен байланысты нанымдар мен тәжірибе жүйесі
• Аллаға сену және парыздарды орындау
• иман келтіріп өмір сүру, шариғат заңдарын орындау
• Буддизм, Христианшылық және Ислам халықтың әдет-ғүрыпына, дәстүріне негізделген әлеуметтік нормалар мен құндылықтар жиынтығы

Бұл құжат кез келген әлеуметтану зерттеуінің міндетті түрдегі бастауы болып саналады, онда зерттеудің методологиялық принциптері, мақсаттары және міндеттері, оларға жетудің тәсілдері көрсетілген:

• бағдарлама
• жоспар
• сұрақтама
• анкета
• түйін

Секуляризация дегеніміз ол

• заттардың, ойлардың немесе қасиетті билік (діни адамдар) оқиғаларының қасиетсіз немесе шынайы, билікке (мемлекет, медицина, т.б.) берілу процесі уақыт өте күшейеді деп ойлады.
• құдайға сенетін адамдарды моральдық қауымдастыққа біріктіретін, тылсым да қасиетті дүниелермен байланысты нанымдар мен тәжірибе жүйесі
• діни ағымдарды географиялық ерекшелік бойынша талдау және даму заңдылықтарын айқындау
• діни сенім мен рәсімдер дұрыс я бұрыс болсын адамдарға күтпеген жағдайларды өткеруге көмектеседі
• бізге бақылай алмайтын және түсінігімізге сыймайтын оқиғаларды түсініп, қабылдауға көмектеседі

Фундаментализм дегеніміз ол

• дінге сенушілердің қасиетті кітаптарын Құдайдың ақиқат сөзі деп, олардың қағидаларының дәстүрлі тәпсірлерін булжытпай қабылдайтын және сол кітаптарда көрсетілген рәсімдер бойынша өмір сүру маңызды деп санайтын діни қозғалыс
• құдайға сенетін адамдарды моральдық қауымдастыққа біріктіретін, тылсым да қасиетті дүниелермен байланысты нанымдар мен тәжірибе жүйесі
• діни сенім мен рәсімдер дұрыс я бұрыс болсын адамдарға күтпеген жағдайларды өткеруге көмектеседі
• бізге бақылай алмайтын және түсінігімізге сыймайтын оқиғаларды түсініп, қабылдауға көмектеседі
• заттардың, ойлардың немесе қасиетті билік (діни адамдар) оқиғаларының қасиетсіз немесе шынайы, билікке (мемлекет, медицина, т.б.) берілу процесі уақыт өте күшейеді деп ойлады.

Құрылымдық талдау теориялар бойынша діннің қызметі ол

• дәстүрлерге имандық императив беру, ортақ қүндылықтар мен кез келген мәдениеттің қағидалары нығайта түсіру.
• бұл құндылықтар мен қағидалар тек бір нәрсе жасаудың қарапайым жолы емес, оларды атқарудың жалғыз ғана моральдық амалы ретінде қабылданады. Олар қасиетті бола бастайды.
• қалыптасқан институттар арасында қарама-қайшылықтар пайда болдыру және олардың өзгерістерге алып келетіні туралы диалектикалық идеяны усыну
• әлеуметтік шиеленісті тудыруын немесе тежеуін саралайды
• мемлекетке икемделетін және басқа ғибадатханаларға төзімділік танытады

Ауызша және жазбаша ақпараттың көзі ретінде эмпирикалық зерттеуге қатысушы адам – бұл

• респондент
• әлеуметтанушы
• саяси шолушы
• журналист
• публицист

Сұхбатнама және анкеттеу қай әдіске жатады

• сауалнама
• бақылау
• эксперимент
• сұрыптау
• құжаттарды талдау әдісі

Құрылымдық функцияшылдар дінді зерттеу барысында

• діннің жеке адамдар мен қоғам үшін атқаратын қызметін зерттейді
• діннің әлеуметтік шиеленісті тудыруын немесе тежеуін саралайды.
• діннің ономастикалық мәселелерін зерттейді
• дүниежүздік соғыстар мәселелерін саралайды
• идеологиялық қарама-қайшылықтарды тудырады