Chương 5: CƠ CẤU XÃ HỘI - GIAI CẤP

Cơ cấu xã hội là gì?

• Tập hợp các thiết chế chính trị của một quốc gia phản ánh cơ cấu quyền lực

• Hệ thống các quan hệ kinh tế trong sản xuất và trao đổi của xã hội

• Những cộng đồng người cùng toàn bộ những mối quan hệ xã hội do sự tác động lẫn nhau của các cộng đồng ấy tạo nên

• Tổng thể dân cư phân theo độ tuổi, giới tính và khu vực cư trú

Dưới góc độ chính trị – xã hội, Chủ nghĩa xã hội khoa học tập trung nghiên cứu cơ cấu xã hội nào?

• Cơ cấu xã hội – dân cư

• Cơ cấu xã hội – nghề nghiệp

• Cơ cấu xã hội – tôn giáo

• Cơ cấu xã hội – giai cấp

Cơ cấu xã hội – giai cấp là gì?

• Hệ thống nghề nghiệp trong xã hội hiện đại thông qua những mối quan hệ về sở hữu tư liệu sản xuất, về tổ chức quản lý quá trình sản xuất và về địa vị chính trị – xã hội

• Hệ thống các giai cấp, tầng lớp xã hội thông qua những mối quan hệ về sở hữu tư liệu sản xuất, tổ chức quản lý quá trình sản xuất và về địa vị chính trị – xã hội

• Hệ thống dân cư theo độ tuổi và giới tính thông qua những mối quan hệ về địa vị chính trị – xã hội

• Hệ thống các nhóm tôn giáo khác nhau trong cơ cấu thành phần kinh tế và cơ cấu ngành kinh tế quốc dân

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, cơ cấu xã hội – giai cấp có đặc điểm gì?

• Gồm các giai cấp, tầng lớp đối kháng gay gắt

• Là tổng thể giai cấp, tầng lớp không liên quan với nhau

• Là tổng thể các giai cấp, tầng lớp, nhóm xã hội có mối quan hệ hợp tác, gắn bó chặt chẽ

• Chỉ có giai cấp công nhân và nông dân

Các giai cấp, tầng lớp xã hội cơ bản trong cơ cấu xã hội – giai cấp của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội bao gồm?

• Chỉ giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức

• Giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức, tầng lớp doanh nhân, tầng lớp tiểu chủ, tầng lớp thanh niên, phụ nữ...

• Giai cấp công nhân, tư sản, địa chủ, tầng lớp doanh nhân, tầng lớp tiểu chủ, tầng lớp thanh niên, phụ nữ...

• Giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp doanh nhân, tầng lớp tiểu chủ, tầng lớp thanh niên, phụ nữ...

Mục tiêu cuối cùng của sự hợp lực giữa các giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là gì?

• Tăng trưởng kinh tế và giao lưu quốc tế

• Xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

• Củng cố địa vị giai cấp công nhân và tầng lớp trí thức

• Mở rộng quan hệ với các nước phát triển

Tại sao cơ cấu xã hội – giai cấp có vị trí quan trọng hàng đầu?

• Gắn liền với các hoạt động giáo dục, đào tạo nhân lực, phát triển tri thức, mở rộng các phong trào xã hội lớn

• Liên quan đến các đảng phái chính trị và nhà nước, sở hữu tư liệu sản xuất, tổ chức lao động, phân phối thu nhập...

• Phản ánh trực tiếp quá trình hình thành cộng đồng dân cư, quy hoạch vùng lãnh thổ, điều chỉnh các khu vực dân sinh

• Chủ yếu gắn liên với hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, phát triển các giá trị tinh thần và duy trì truyền thống văn hóa

Đặc trưng của cơ cấu xã hội – giai cấp là gì?

• Chỉ có thể biến đổi khi xuất hiện những cuộc xung đột vũ trang lớn và các cuộc chiến tranh kéo dài

• Không hề có sự thay đổi theo dòng chảy lịch sử hay sự phát triển của các điều kiện kinh tế – xã hội

• Tác động đến mọi lĩnh vực đời sống xã hội và biến đổi cùng với phát triển xã hội

• Luôn duy trì nguyên trạng về số lượng các giai cấp và không phát sinh thêm các tầng lớp mới

Mối quan hệ giữa cơ cấu xã hội – giai cấp và các loại hình cơ cấu xã hội khác?

• Hoàn toàn độc lập

• Chỉ liên hệ với cơ cấu nghề nghiệp

• Tồn tại mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau

• Chỉ chịu sự chi phối của cơ cấu dân cư

Cơ cấu xã hội – giai cấp của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội thường xuyên có những biến đổi nào?

• Chỉ biến đổi trong phạm vi dân số, di cư và phân bổ lao động mà không liên quan đến các quan hệ kinh tế – xã hội

• Biến đổi gắn liền và bị quy định bởi cơ cấu kinh tế của thời kỳ quá độ, biến đổi phức tạp đa dạng làm xuất hiện các tầng lớp xã hội mới, và biến đổi trong mối quan hệ vừa đấu tranh, vừa liên minh, từng bước xóa bỏ bất bình đẳng xã hội

• Chỉ biến đổi do ảnh hưởng của các xung đột chính trị quốc tế và sự dịch chuyển cục bộ về địa lý dân cư

• Không có sự biến đổi đáng kể nào ngoài việc điều chỉnh bộ máy hành chính và các quy định quản lý đơn thuần