สินสมุทรไม่ชอบสตรี

พระอภัยมณีเสี้ยมสอนว่าแม่ดุร้าย

นางผีเสื้อสมุทรทำร้ายสินสมุทร

พระอภัยมณีเลี้ยงดูสินสมุทรอย่างใกล้ชิด

แม่กับลูก

ภรรยากับสามี

นักบวชกับสาวก

สัตว์กับมนุษย์

ตาสว่างเห็นชัดในเวลากลางคืน

มีพละกำลังมากในเวลากลางคืน

มีความรอบรู้เรื่องสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในทะเล

หยั่งรู้เหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นได้ล่วงหน้า

ความเชื่อในกฎแห่งกรรม

ความเชื่อเรื่องลางสังหรณ์

ความเชื่อเรื่องเวทมนตร์คาถา

ความเชื่อ เรื่องความฝัน

เพราะนางเชื่อความฝัน

เพราะนางไว้วางใจในตัวพระอภัยมณี

เพราะนางกลัวจะเป็นอันตราย

เพราะนางกลัวพระอภัยมณีจะสิ้นรักนาง

ผู้มีศีล

ผู้มีความรู้

ผู้ที่อดทน

ผู้มีอำนาจ

ความรักและเคารพบุพการี

การรู้จักขอโทษบุคคลที่ตนเองได้ล่วงเกิน

การปกป้องภัยพิบัติให้แก่ผู้มีพระคุณ

การเสียสละความสุขส่วนตัวเพื่อส่วนรวม

การให้อภัย

การให้ความรัก

การมีปิยวาจา

การตั้งสติอย่างมั่นคง

ขี้ขลาด

กล้าหาญ

เสียสละ

เห็นแก่ตัว

หนีการเกณฑ์เข้าทำงานของราชการมาบวช

หนีหน้าไม่ยอมรับใช้ใคร ๆ มาบวช

หนีการอยู่เวรยามของผู้ชายมาบวช

หนีหนี้ไม่ใช้เงินเขา

มังกรเกี่ยวเลี้ยวลอดกอดมังกร ประชุมซ่อนแฝงชลขึ้นวนเวียน

ฝูงม้าน้ำทำท่าเหมือนม้าเผ่น ขึ้นลอยเล่นเลี้ยวลัดฉวัดเฉวียน

ตะเพียนทองท่องน้ำนำตะเพียน ดาษเดียรดูเพลินจนเกินมา

เห็นละเมาะเกาะเขาเขียวชอุ่ม โขดตะคุ่มเคียงเคียงเรียงรุกขา

ถึงประตูคูหาเห็นเปิดอยู่ เอ๊ะอกกูเกิดเข็ญเป็นไฉน

แลดูปี่ที่เป่าเล่าก็หาย นางยักษ์ร้ายรู้ว่าพากันหนี

เข้าในห้องมองเขม้นไม่เห็นใคร ยิ่งตกใจเพียงจะดิ้นสิ้นชีวา

จะเหลียวซ้ายสายสมุทรสุดสายตา จะแลขวาควันคลุ้มกลุ้มโพยม

พระโยคีชี้หน้าว่าอุเหม่ ยังโว้เว้วุ่นวายอีตายโหง

แล้วว่าแก่สินสมุทรสุดที่รัก แม้นางยักษ์จะมารับจงกลับหลัง

เที่ยวดำด้นค้นหามัจฉาใหญ่ พอจับได้ปลาอินทรีขึ้นขี่หลัง

ฉวยไม้เท้าก้าวย่างจากบัลลังก์ แขกฝรั่งพรั่งพร้อมล้อมลีลา

อันตาข้าถ้าค่ำเห็นสว่าง ทั้งเดินทางเรี่ยวแรงแข็งขยัน

ถ้าแก้ไขให้นางไปค้างป่า ได้ล่วงหน้าเสียบ้างจะยังชั่ว

เห็นลูกไม้ในป่าคว้าเข้าปาก กำลังอยากยืนขยอกจนกลอกหัว

เห็นละเมาะเกาะใหญ่ที่ไหนบ้าง หยุดเสียบ้างให้สบายจึงผายผัน