Swara utawa tandha sing bisa nggambarake endhek dhuwuring swara diarani:

Pinten cacahipun aksara Jawa legena?

Bu, kula ……sekolah, menawi ibu ………. kantor pukul pinten?

Sasampunipun ngrahapi menapa ingkang sampun sumadya, kasuwun para tamu tumuju papan pirepatan awit tata upacara badhe kalajengaken. Basa kang digunakake yaiku ...

Guru Basa Jawaku asmane Pak Afif. Basa krama alus kang pener yaiku ...

Karangan kang nggambarake salah sawijining objek kasil pengamatan yaiku ....

Tembung sing panulisane nggunakake cakra keret yaiku

Bonggan kang tan merlokena

mungguh ugering ngaurip

uripe lan tri prakara

wirya arta tri winasis

kalamun kongsi sepi

saka wilangan tetelu

telas telasing janma

aji godhong jati aking

temah papa papariman ngulandara

Tembang macapat kang nduweni watak grapyak, tresno asih, semanak, nanging wekasane asring dadi sereng jalaran ora kalegan karepe. Uga cocok kanggo pasemon paring pitutur kang sereng utawa kanggo crita tantang-tinantang yaiku ....

Paraga kang duwe jejibahan nata cara utawa adicara kang wus karantam diarani panatacara ....

Kang jumeneng nata ing Hastina iku Pandu, jalaran Dhestrarastra cacat netra, dene Widura duwe cacat sukune dawa sesisih.

Tembung “suku” ndhuweni teges ....

Bab sing diaturake panatacara ana ing pasamuwan perangane pambuka kasebut ing ngisor iki, kajaba ....

tembung liya pranatacara kaya ing ngisor iki, kajaba...

Supados saged ngolah basa lan sastra panatacara kedah saged mangertos

Teks sesorah kang isine memuji syukur dumateng Gusti ingkang Maha Asih supaya acara saged kalaksana kanthi lancar, perangan sesora ...

Karangan sing isine nggambarake sawijining kahanan, saengga wong sing maca kaya-kaya melu ndeleng, melu krungu, lan melu ngrasakake kahanan mau diarani karangan.......

Ing ngisor iki uwa'e gathutkaca, kejaba...

Ing ngisor iki putra-putrane prabu Dasarata, kejaba...

Kang dudu kalebu dasanamane pranatacara yaiku...

Pamedhar sabda inggih menika…

”Para pepundhen para pinisepuh ingkang dahat kinabekten”. Ukara iki kalebu perangan ....

Jejibahane pranatacara iku kang paling abot yaiku nalika ....

15. Tiyang dados pranatacara anggenipun nglantaraken jejibahan kedah matanggap. Matanggap tegesipun ..

sinom iku duweni teges ...

titikane tembang sinom, yaiku ...

temah papa papariman ngulandara,

tembung kang kacetak miring duweni teges ...

Ing lakon Bima Bungkus , ana jabang bayi kang bakal dadi satriya sekti. Ing pungksane, Bima bungkus sejatine yaiku….

Prabu Pandudewanata kaliyan Dewi Kunthi tansah nandhang duhkita amarga anake mbarep dilairake kawungkus selaput tipis kang ora bisa dipecah/disuwek nganggo pusaka apa wae.

Tembung duhkita padha tegese karo….

Sang Guru uga ngutus Dewi Umayi kinen nggladhi kawruh babagan kautaman. Tembung kawruh padha tegese....

Tetembungan basa ngoko kang kacampuran tembung basa krama inggil,diarani....