Basa kang digunakake ing teks sastra biasane...

Ing ngisor iki kalebu karakteristik teks non sastra, kajaba...

Madeg keraton Astinapura, Prabu Dhestarastra kaadep dening putra mbarepe, Duryudana, Patih Sengkuni, lan Pandhita Krepo. Surasane rerembugan ana gandheng cenenge karo peprentahan Astina ing tembe mburine marang para Kurawa, ngengeti para Pandawa wis wiwit diwasa. Pethilan teks ing nduwur tuladhane teks sastra yaiku...

Parikan, wangsalan, cangkriman, lan paribasan iku kalebu jenise basa rinengga kang awujud...

Negara Hastinapura kagungan putra calon gumanti Nata, yaiku kang pambarep Dhestharastra, panengahe Pandhu, lan wurujune Widura

Ukara ing ngisor iki kang migunakake basa rinengga yaiku....

Para alim ulama, ingkang rinten dalu tansah sumandhing kitab suci wahyuning Ilahi. Tembung rinten dalu tegese....

Palarapaning panganten putri sinungging pepaes awarna kresna, ireng meles, menges, anjanges pantes. Tembung palarapan tegese...

Sumangga tansah nyenyuwun dhateng ngarsanipun Gusti Kang Maha Suci, mugi-mugi anggenipun hamengkugati tansah manggih basuki.

Teks kasebut kadunungan basa rinengga kang awujud...

Kula minangka dados talanging basa rumaos kathah cicir, cewet, lan kuciwanipun, kirang titi tata titising ukara, kula nyuwun agunging pangaksama...

Tembung kinasih, dumunung, tinabuh, tembunge lingga...

Direwangi jungkir njempalik meksa ora bisa cukup kanggo mangan saben dinane.

Tembung njungkir njempalik kalebu....

Tembung loro kang nduweni swara a lan i ing pungkasane wanda, nduweni teges lanang lan wadon diarani...

Adicara sampun rinancang, rinumpaka dening para kulawarga. Ukara kasebut kadunungan....

Jarit lawas ing sampiran. Unen-unen kasebut tegese...

Rembulan purnama sidi sesingidan ing walike mendung tipis. Angin sumilir alon, sajak ngemban jangkahe. Sampun lan Tekad kang lagi mecaki galengan. Kadhang kala jangkahe kandeg sedela, ngawat-wati kahanan kiwa tengen, nuli mbacutake laku kanthi rada mbungkrung. Tembung kadhang kala kalebu....

Yen tumindak sarwa kesusu asile ora becik, iku paribasane....

Kabeh mung dakpasrahake neng ngersane Pangeran

Dimen nalar, budi lan ati pinaringan padhang

Tembung pinaringan tembunge lingga...

Kanthi linambaran pepeayung budi rahayu, miwah ngaturaken sewu agunging aksama, mugi pinarengakawula hambuka wiwaraning suka wenganing wicara dwaraning kandha.

Tembung sewu agunging aksama tegese...

Kleyang kabur kanginan. Unen-unen kasebut tegese...

Durna karo Sangkuni duwe gagasan anyar sing bisa gawe kapitunaning liyan

Tembung kapitunaning tembunge lingga.....

Panjenenganipun para priyagung dharahing nata, para sarjana sujaneng budi, para pangemban pangembating praja, para satriyaning negari. Tembung sujaneng kalebu...

Wondene menggah reroncening tata adicara sampun tata adicara sampun rinancang, rinacik, rinumpaka dening para kulawangsa. Tembung rinancang kalebu...

Tembung kang kacithak miring ing ukara ngisor iki kadunungan ater-ater ka-, kajaba....

Aweh pitulungan nanging malah gawe rekasane wong kang ditulung. Iku paribasane....

Wong kang wis ora oleh pangapura saka Pangeran, iku paribasane...

Padudon utawa regejegan marga barang kang remeh. Iku bebasane....

Gumebyar busananing putra penganten kakung, hangagem busana ingkang tinaretes benang sotya, ngagem kuluk kanigara, hagemba busananing nata, lamun kadulu katon agung, mrabu, miwah mrabawa. Agung ateges kebak ing kaendahan kang sanyata adi luhung. Mrabu ateges pindha jejering narendra kebeken ing kawibawan luhur, dene mrabawa ateges sinung prabawa adi endah milangoni.

Kang dicandra dening pranatacara ing teks panyandra ing dhuwur, yaiku.....

Tembang macapat kang nggambarake nalika manungsa isih ana ing alam ruh lan durung lair, yaiku....

Tembang macapat kang nggambarake kahanane manungsa nalika isih enom, yaiku...

Atmaja, tanaya, suta, sunu, siwi, iku dasanamane....

Juwita, dyah, wanodya, rini, putri, iku dasanamane...

Ing ngisor iki kalebu parikan, yaiku...

Kupat kecemplung santen, menawi lepat....

Wondene minangka pratandha paripurnaning pahargyan, menawi temanten sarimbit sampun jengkar saking sasana rinengga, tumuju wiwaraning pawiwahan, tandha yekti pawiwahan sampun paripurna. Tembung paripurna tegese...

Unen-unen ing ngisor iki kang kalebu parikan, yaiku.....

Nggodhong garing, esuk-esuk kok wis...

Ganepe wangsalan kasebut, yaiku...

Siji lan sijine ora padha pangrengkuhe (ora adil), iku paribasane..

Wong asor nanging sugih kapinteran, iku paribasane....